İnsan Vücudundaki Bakteri Sayısı

Bilim insanları yıllar boyunca vücudumuzun kendi hücrelerimizin 10 katı kadar bakteri barındırdığını tahmin ediyordu. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar farklı bir sonuç verdi. İsrail ve Kanadalı araştırma ekibinin 2016’da yaptığı yeni hesaplara göre, vücudumuzda yaklaşık olarak kendi hücrelerimiz kadar bakteri bulunuyor. Özellikle deride ve sindirim yolu içinde (çoğu kalın bağırsakta) çok sayıda bakteri bulunuyor. EMAR taramalarında elde edilen bilgilere dayanarak ortalama bir insanın bağırsak hacmi hesaplanıyor. Bir gram dışkıda 90 milyar bakteri bulunduğundan yola çıkarak vücuttaki toplam bakteri sayısının 38 trilyon civarında olduğu tespit ediliyor. Ortalama bir vücuttaki toplam insan hücresi sayısı ise 30-40 trilyon arasında olduğu tahmin ediliyor. Araştırmalara göre her 1 hücreye 1 bakteri hücresi düşüyor ancak bunlar bir arada o kadar küçük hücreler ki insan vücudunun yüzde 1’ine tekabül ediyor. Yani 75 kilo bir insanın vücudunda 200 gram bakteri mevcut.

Bakteriler, morfoloji olarak adlandırılan, şekil ve boyutları bakımından büyük bir çeşitlilik gösterir. Bakteriyel hücreler ökaryotik bir hücrenin yaklaşık onda biri boyundadır, tipik olarak 0,5-5,0 mikrometre uzunluktadırlar. Ancak, birkaç tür, örneğin Thiomargarita namibiensis ve Epulopiscium fishelsoni yarı milimetre boyunda olabilir ve çıplak gözle görülebilir. En küçük bakteriler arasında Mikoplazma cinsinin üyeleri bulunur, 0,3  mikrometre olan bu bakteriler en büyük virüsler kadar küçüktür. Bazı bakteriler daha da küçük olabilirler ama bu ultramikrobakteriler henüz iyi tanımlanmamıştır.

Bakterilerin çok büyük çoğunluğu bağışıklık sisteminin koruyucu etkisiyle zararsız kılınmış durumdadırlar. Ayrıca bir kısmı da yararlı (probiyotik) olsalar da, bazıları patojen bakterilerdir ve enfeksiyöz hastalıklara neden olurlar; kolera, frengi, şarbon, cüzzam ve veba bu cins hastalıklara dahildir. En yaygın ölümcül bakteriyel hastalıklar solunum yolu enfeksiyonlarıdır, bunlardan verem tek başına yılda iki milyon kişi öldürür, bunların çoğu Sahra Altı Afrika‘da bulunur. Kalkınmış ülkelerde bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde ve çeşitli hayvancılık faaliyetlerinde antibiyotikler kullanılır, bundan dolayı antibiyotik direnci yaygınlaşmaktadır. Endüstride bakteriler, atık su arıtması, peynir ve yoğurt üretimi, biyoteknoloji, antibiyotik ve diğer kimyasalların imalatında önemli rol oynarlar.

The post İnsan Vücudundaki Bakteri Sayısı appeared first on TechWorm.

Mikroorganizmalarda genel olarak iki çoğalma şekli görülür. Bunlar eşeyli ve eşeysiz çoğalma şeklindedir. Eşeysiz çoğalma dendiğinde iki ayrı cinsten hücrelerin herhangi bir şekilde birleşme olmaksızın tek bir hücrenin çoğalması anlaşılır. Eşeyli çoğalmada ise iki farklı genetik karakterdeki hücrenin birleşerek farklı karakterdeki hücrelerin oluşmasıdır. Eşeysiz çoğalmada aynı genetik karakterde hücreler oluşurken, eşeyli çoğalmada ise farklı genetik karakterde hücreler oluşur. Dolayısıyla eşeyli çoğalma genetik çeşitliliği sağlar.

Eşeysiz Çoğalma

Eşeysiz çoğalma; vejetatif çoğalma ve sporla çoğalma şeklinde olmaktadır. Sporla çoğalma daha çok funguslarda görülürken vejetatif çoğalma ise maya ve bakterilerde görülmektedir.

Vejetatif Çoğalma: Vejetatif çoğalma mikroorganizmalardan hem ökaryotlarda hem de prokaryotlarda görülen çok yaygın bir çoğalma şeklidir. Çevre koşulları uygun olduğu sürece mikroorganizmaların büyük bir bölümü yalnızca vejetatif yoldan çoğalır ve neslini sürdürür. Vejetatif çoğalma iki şekilde olmaktadır. Bunlar ikiye bölünme ve tomurcuklanma şeklindedir. Tomurcuklanma, mayalarda çoğalma genellikle hücrenin tomurcuklanması ile olmaktadır. Mayaların çoğalması ile ilgili bilgiler ilerleyen bölümlerde daha ayrıntılı verilecektir. İkiye bölünme ise daha çok bakterilerde görülürken bazı maya türlerinde de görülebilir.

İkiye Bölünme: Çoğu bakteride tek bir hücrenin gelişimi iki yeni hücre oluşuncaya kadar devam eder, bu olaya ikiye bölünme denir. Bakteriler ve riketsiyalar genellikle ikiye bölünerek çoğalırlar.

Silindirik veya çubuk şeklindeki bakterilerde bölünme uzun eksene dik yönde olur. Koklarda ise herhangi bir çap yönünde meydana gelebilir. Bu işlemler yapılırken hücre içinde özellikle nuklear bölgede bir organizasyon görülür. Toplu hâlde bulunan nukleus orta bölgede uzamaya başlar. Nukleus, sitoplasmik membrandaki özel yere (muhtemelen mesosom) bağlanarak replikasyona başlar. Replikasyon tamamlanınca hücre duvarından içeri doğru ve karşılıklı olarak bir bir septum oluşumu görülür. Buna sitoplazmik membran da iştirak eder ve septumlar uzayarak hücreyi ortasından iki kardeş mikroba ayırır. Bu iki hücre ya birbirinden ayrılarak tam bağımsız hâle gelirler ya da birbirlerine bitişik olarak kalırlar. (Streptokok, Streptobasil, flamen- Töz Formlar).

Yukarıdaki şekilde çubuk şeklinde bir bakterinin ikiye bölünmesi gösterilmektedir. İkiye bölünmede şu aşamalar gözlemlenir.

1- Bölünme başlamadan önce, iki kardeş hücreye yetecek kadar organik ve inorganik maddelerin sentezini gerçekleştirir.

2- DNA kendisini kopyalayarak miktarını iki katına çıkarır (DNA’nın kendisini kopyalamasına replikasyon denir.) Bu aşamadan sonra hücrede enine büyüme gösterir.

3- Bölünecek hücrenin orta kısmından ara bölme (septum) oluşur. DNA’lar yeni hücrelere geçmek için birbirinden ayrılır. Ara bölmenin oluşması sonunda iki yavru hücre oluşur. Oluşan yavru hücreler birbirinin aynı genetik karaktere sahiptir.

E. coli’nin bazı mutant tiplerinde verici (erkek), alıcı (dişi) hücrelerin bulunduğu ve konjugasyon sonucunda verici hücreye ait genetik materyal alıcı hücreye geçer. Buna rekombinasyon adı verilir. Bu bir çoğalma şekli değil, gen aktarım mekanizmasıdır. Bu olay eşeyli çoğalma olmamasına karşın bakterilerde genetik çeşitliliği sağlar. Bu bakterilerde genetik çeşitliliği sağlayan bir olaydır.

The post Bakterilerde Çoğalma Nasıl Olur? (Kısaca) appeared first on TechWorm.

Kapsül kalınlığı mikroorganizma türüne göre 0.2-10 mikron arasındadır. Bakteriye antijenik özellik kazandırırlar. Kapsülünü bir şekilde kaybeden antijenik, antifagositik, virülens ve patojenik kabiliyetinde azalma olur fakat yaşamına devam eder. Aynı zamanda vücut içerisinde ve dışında bulunan kimyasal antibakteriyal, fiziksel faktörlere karşı direnci azalır ve kolayca ölür. Bu yapılar bakteri hayatı için şart değil fakat kapsüle sahip olan patojenik bakteriler fagositoza karşı bir dirence sahip olurlar. Ayrıca enfekte ettikleri hayvanlara karşı virülensleri (hastalık yapma kabiliyetleri) artar. Bu kapsüllü bakterilere örnek olarak Streptococcus mutants, Xanthomonas ve Bacillus anthracis verilebilir.

Bir bakteride kapsülün olup olmadığı özel boyalar veya kapsül şişme deneyleri ile ortaya çıkabilir. Bakteri mutasyonla veya uygunsuz ortamlarda kapsülünü kaybedebilir.

Kapsül Bakteriye Hangi Özellikleri Kazandırır?

• Bakteri virulansını (hastalık yapma yeteneğini) artırır.
• Bakteriyi, fagositoza karşı korur.
• Bakteriye, antijenik özellik kazandırır.

Kaynak:

• http://www.wikizeroo.net
• MEGEP Yayınları | Tıbbi Laboratuvar

The post Kapsül Bakteriye Hangi Özellikleri Kazandırır? appeared first on TechWorm.

Son yıllarda ise bakteriden enerji üretimi gündemdeki yerini almıştır. Dünyamızda yaşayan, canlılardan boyut olarak çok küçük ve sayıca çok fazla olan bakteriler, yapılarındaki basitliğe rağmen yaptıkları işler açısından ilginçlikleri ile dikkatleri üzerine çekmektedir.

Massachusetts Amherts Üniversitesi’nde Profesör Derek Lovley ve araştırmacı Swades Chaudhuri, bilimsel adı “Rhodoferax ferrireducens” olan bir bakterinin yaratılışındaki bir özelliği kullanarak elektrik üretmişlerdir. Peki bu nasıl olmuştur? Okyanusların dibinde yaşayan bu mikroorganizma karbonhidratları kullanarak doğrudan doğruya elektrotların üzerine transfer edilebilen bir elektrik üretebiliyor. Bakteri elektrik üretmek için bir dizi kimyasal işlemler yapıyor. Bu bakteriler bulundukları ortama iletken bir elektrod konulduğunda, bu elektrod üzerine tutunarak çoğalıyor. Sonra bakteriler sıvı içindeki  glikozu veya diğer karbonhidratları karbondioksite parçalarken açığa çıkan elektronları, üzerinde bulundukları elektroda veriyorlar ve böylece elektrik akımını başlatmış oluyorlar. Diğer bir deyişle bu bakteriler ile biyo-piller yapılabiliyor. Bu biyo-pillerden elde edilen verim daha önce kullanılan bakterilerin veriminden çok daha fazladır, %80’in üzerindedir. R. ferrireducens biyo-pilleri ile bir kâse şeker kullanılarak, 60 watt’lık bir ampül 17 saat boyunca yakılabilmektedir.  

Bu mikroorganizmanın biyo-pillerinin avantajları; diğer biyo-pillerin aksine, zehirli kimyasallara gereksinim duymaz, ayrıca bu bakteri glikozun haricinde diğer şekerleri de tüketebilir. Bu şekilde glikoz haricindeki diğer organik maddeleri tüketebilmesinden dolayı  besin olarak atık su veya şeker üretiminde ortaya çıkan yan ürünleri kullanılabilme olasılığını  gündeme getirmektedir. Böylece üretilen pillerin çevre dostu olması ve çevre temizliğine katkıda bulunması ümit edilmektedir.

The post Elektrik Üreten Bakteri | Rhodoferax ferrireducens appeared first on TechWorm.

Endosporlar, vejetatif hücrelere göre radyasyona, kurumaya, kimyasal maddelere, soğuğa ve sıcaklığa karşı daha dayanıklıdır. Örneğin endospor oluşturan bakterilerin vejetatif hücreleri 80 °C’de 10 dk. ısıtma ile öldürülebildiği hâlde endosporları çok daha yüksek sıcaklıklara dayanabilir, saatlerce kaynatma ile öldürülemez. Bunun sebebi endopsorda vejetatif hücreden farklı olarak dipikolinik asit adı verilen kimyasal bir madde bulunmasıdır. Bu madde öz bölgesi olarak adlandırılan bölgede bulunur. Öz bölgesinde su varlığının az olması da bu madde ile endosporun ısıya olan direncini artırır.

Bakterilerin spor yapması olayına sporulasyon denir. Bakteriler, normal ortam koşullarında vejetatif yaşam döngüsüne devam eder ancak ortamda olumsuz koşulların varlığı (besin azlığı, radyasyon, vb.) durumlarında endospor oluşturur. İlk olarak kromozomunu çoğaltır ve asimetrik bölünme ile ilkin spor oluşumunu gerçekleştirir. İlkin spor oluşumundan sonra endosporun etrafında onu olumsuz koşullardan koruyacak yapılar oluşturulur. Ana hücrenin parçalanması ile endospor serbest hâle geçer. Ortam koşulları eski hâline gelinceye kadar dormant (dinlenme) durumunda bekler. Ortam koşulları çoğalması için uygun hâlde olduğunda çimlenme olayı ile tekrar vejetatif hücreyi oluşturur ve vejetatif yaşam döngüsüne devam eder. Bakteriler için endospor neslini devam ettirme (üreme) yapısı değil olumsuz koşullardan korunma yapısıdır.

Bir endosporun en iç kısmında Nükleoid adı verilen bakteriyel kromozom bulunur. Bunların bulunduğu bölgeye öz bölgesi adı verilir. Bu öz bölgesinde DNA, RNA, eriyebilir protein, karbonhidrat, lipit, fosfat, organik ve inorganik maddeler vardır. Oluşumun ileri aşamalarında öz bölgesinin yerini iç zar alır. Dış zar ise çok kartlı bir yapıya dönüşür. İç zar ve dış zar arasında ağ şeklinde kabuk oluşur. Dış zar çok katlı olup bazı bakteriler bu zarın üzerinde spor kılıfı (ekzospor) oluşturabilir.

Spor, vejetatif hücrenin içerisinde oluşur. Yuvarlak ve oval yapıdadır. Endospor çoğunlukla uç kısımlarda oluşmasına karşın hücrede farklı bölgelerde oluşabilir. Bunlar bakterinin ortasında (santral),uca yakın (sub-terminal) veya uçta (terminal) yer alır. Endosporların mikroskopta incelenmesi özel boyama yöntemleri mümkündür.

Hücre bulunduğu ortamda yaşamı için gerekli koşulları bulursa bölünerek neslini sürdürür fakat ortamda tekrar olumsuz koşullar oluşursa bakterinin bölünerek neslini çoğaltması tehlikeye girer. Bu durumda hücre tekrar endospor oluşturur.

Endosporların keşfi gıda endüstrisinde bozulabilir yapıdaki yiyeceklerin korunması için yeni tekniklerin ve sterilizasyon yöntemlerinin gelişmesine sebep olmuştur. Örneğin; konservecilikte endospor oluşturan bakterilerden olan Clostridium cinsi bakteriler endospor oluşturmaları nedeniyle bozulma etmenidir. Bu nedenle konserveler için Clostridium sporlarının öldüğü sıcaklıktır.

Kaynak: MEGEP Yayınları | Gıda Teknolojisi – Temel Mikrobiyoloji

The post Endospor Nedir? Bakteriler Neden Endospor Meydana Getirir? appeared first on TechWorm.

İşine, okula hastalığın hiçbir belirtisi olmadan gidip gelebilir. Ancak kuluçka süresinde, kişi taşıdığı hastalığı çevresindeki kişilere de bulaştırabilir. Yani kuluçka süresi henüz hastalığın belirtilerin görülmediği ancak bulaşıcı yönün çalıştığı bir evredir. Bu tip vakalarda hasta iyileşmesinden ardında dahi mikrobu taşıyabilir ve etrafındaki kişilere bulaştırmaya devam edebilir. Örnek vermek gerekirse, boğaz difterisinde kişilerin ortalama % 10′unda hastalığı takip eden iki ay süresince bu tip durumlar görülmektedir. Bu tip bireylere portör taşıyıcı denir.

The post Kuluçka Süresi (İnkubasyon) Nedir? appeared first on TechWorm.

Bugün bakterilerin bulunmadığı yer yoktur. Toprakta, havada, suda, insanda, bitkide, hayvanda birçok bakteri bulunur. Ortalama 0,5-2 µm boyutlarındadırlar. Çekirdeği ve klorofili olmayan bu canlılar bölünerek çoğalırlar. Ribozom bütün bakterilerin temel organelidir. DNA, RNA, hücre zarı ve stoplazma bütün bakterilerin temel yapısını oluşturur.

Bakteriler ilk defa 17.yy’da Antonie Van Leeuwenhoek tarafından gözlemlenmiş ve şekilleri açıklanmıştır.

Bakteri Çeşitleri

Bakteri çeşitleri ile ilgili birçok çalışmalar yapılmış ve yapılmaya da devam edilmektedir. Bilimsel araştırmalar sonucu bilime yeni türler kazandırılmıştır.

Arkeabakteriler: Bu bakteriler ekstrem ortamlarda yaşarlar. Metanojik bakteriler; büyükbaş hayvanların karınlarında yaşarlar metan üretirler. Halofilik arkeabakteriler; aşırı tuzlu ortamlarda yaşayabilirler. Termoasidofilik arkeabakteriler ise yüksek sıcaklıklara sahip ortamlarda yaşarlar.

Şekillerine Göre Bakteriler

Çubuk şeklindeki bakteriler (Bacillus): Boyları uzun olan çubuğa benzeyen bakterilerdir.

Yuvarlak olanlar bakteriler (Coccus) Çapları ortalama, 0.8-1.0 mikrometre (µm) arasında değişir.

Monokok Bakteriler (Coccus): Grup halinde olmayan coccus bakterileridir.

Diplokok Bakteriler (Diplococci): İki coccus bakterisinin oluşturduğu gruplardır.

Stafilakok Bakteriler (Staphylococci): Coccus bakterilerinin üzüm salkımı şeklinde dizilmesi ile oluşur.

Streptekok Bakteriler (Streptococci):  Zincir şeklinde dizilen coccus bakteri gruplarıdır.

Spiral olanlar bakteriler (Spirullum): Spiral şeklini almış bakterilerdir.

Virgül şeklinde olan bakteriler (Vibrio): Kamçıları ile birlikte virgüle benzeyen bakterilerdir.

Boyanmalarına Göre Bakteriler

Gram(+) Bakteriler: Gram pozitif bakterilerde, peptidoglikan katmanı kalın olduğundan ayrıca teiokoik ve teikronik asit içerdiğinden dolayı KOH ile reaksiyona girmez. Gram boyası ile boyandığında mavi-mor renk verir.

Gram(-) Bakteriler: Gram negatif özellikte ise hücre duvarındaki peptidoglikon tabakası tek katlı ve teiokoik asit içermediğinden dolayı KOH ile kolayca parçalanır. Gram boyası ile boyandığında, kırmızı-turuncu renk veren bakterilere ise gram (-) bakterilerdir.

Beslenmelerine Göre Bakteriler

Bazı bakteriler fotosentez veya kemosentez yaparlar bu bakteriler ototroftur, saprofit veya parazit olarak yaşayanlar ise heterotroftur.

Solunumlarına Göre Bakteriler

Havasız yerlerde de yaşayarak çoğalan Anaerob bakteriler, sadece oksijenli ortamda yaşayabilen Aerob bakteriler, Geçici Aerob bakteriler veya Geçici Anaerob Olanlar ise asıl solunumları oksijensiz olduğu halde kısa süre için aerob olanlar veya diğer türlü olan bakterilerdir.

Sıcaklık İsteklerine Göre Bakteriler

Psikrofil (soğuk seven) Bakteriler: Düşük sıcaklıklarda yaşayabilen ve bunu tolere etmek için yüksek adaptasyonlara sahip bakterilerdir. (Üreme sıcaklıkları 0-4 °C arasında olanlar). Mezofil (ılık seven) Bakteriler: Üreme sıcaklıkları 15-45 °C arasında olan bakterilerdir. Termofil (sıcak seven) Bakteriler: Üreme sıcaklıkları 45-70 °C arasında olan bakterilerdir.

Bakteriler çok küçük mikroorganizmalar olduklarından dolayı insana bulaşmalarıda kolaydır.  Yiyecek-içeceklerden, topluma açık yerlerdeki lavabolardan, soluduğumuz havadan, kullandığımız bakım ürünlerinden vs. aklınıza gelebilecek her yerden bu canlılar vücudunuza yerleşebilir, bağışıklık sisteminizin çökmesine ve sizin hastalanmanıza neden olabilirler. Peki bu küçük yaratıklar hangi hastalıklara neden oluyorlar?

1- Menenjit: Menenjit beyni saran zarların iltihaplanması ile oluşan bir hastalıktır. Bu hastalık ölümle de sonuçlanabilir. (Virüs veya bakteriler neden olur)

2- Zatürre: Akciğer lobunun iltihaplanması şeklinde ortaya çıkan hastalıktır. (Bakteri, virüs veya mantar neden olur)

3- Kuduz: Hayvanın ısırması sonucu salyanın insan vücudundan içeri girip kana karışması ile ortaya çıkar. Bulaşıcı ve öldürücüdür.

4- Suçiçeği: Çoğunlukla çocuklarda görülen bu hastalığa bağışıklık sistemi zayıf olanlar kolayca yakalanmaktadır.

5- Uçuk: Çok yaygın bir hastalık olup vücut sıcaklığının arttığı durumlarda aktif hale gelerek kabarık şeklinde oluşur.

6- AIDS: Bağışıklık sistemini neredeyse tamamen yok eden, tedavi edilmediği sürece ölümle sonuçlanan hastalıktır.

Bakteri denilince ilk aklımıza  uzak durulması gereken, hastalık yapıcı mikroplar gelmektedir. Oysa çoğumuz bakterilerin hayatımızda olmazsa olmaz diyebileceğimiz özelliklerinden haberdar değiliz.

Yararlı bakteriler olarak bilinen bu minik canlılar insandaki bazı zararlı canlıları öldürürler. Kimyasal döngülerde önemli yere sahiptirler.  En önemli faydası çürükçül bakteri denilen bakterilerle dünyada biriken artık maddeler ayrıştırılarak, karbon döngüsünün önemli parçası yerine getirilmiş olup bu parçalama işlemiyle toprakları besleyip verimli hale gelmesine ve dolayısıyla doğaya katkı sağladığı görülmektedir. Birçok bakteri türü de fermantasyon denilen süreç neticesinde kimyasal değişikliklere neden olur. Yoğurt ve peynir bu değişiklikler sonucunda ortaya çıkan yararlı besinlere örnektir. Verem ve tetanoz gibi hastalıkları önlemek için de çok çeşitli bakteriler kullanıldığı bilinmektedir. Antibiyotik yapımında da kullanılan Streptomycin adı verilen bir bakteri türü Polymyxin Bacitracin, ve Erythromycin adı verilen antibiyotikler üretmektedir. İnsanlar tarafından kullanılan bu antibiyotikler hastalık önleyicidirler.

İnsan vücudunda en çok bağırsak içerisinde bulunan yararlı bakteriler uzun süreler yaşayarak insan vücuduna fayda sağlar. İnsan ilk doğduğunda bağırsaklar içerisinde bulunmaz, kısa süre içerinde bu bakteriler ile dolar.  Yararlı bakteriler normal doğumla dünyaya gelen bebeklerde çok hızlı bir şekilde oluşurken sezaryen ile doğmuş bebeklerde çok daha yavaş ve az gelişir. Dolayısıyla bu bebeklerin direncinin de az olması anlamına gelir. Normal doğumun önemli olmasının bir nedeni de budur. İnsana faydasının yanı sıra birçok bitki için faydalı olduğunu gösteren bilimsel çalışmalar da bulunmaktadır. Bitki büyümesini düzenleyici bakteriler denilen bu bakteriler bitkileri çeşitli stres şartlarına karşı koruyuculuk kazandırdığı gösterilmiştir.

Evet bakteriler hastalık yapıcıdırlar bunlardan korunmak ise bizim elimizde.. Hijyen bunların başında gelmektedir.. Tabii hijyeni de abartmamak gerekiyor. Yoksa yukarıda saydığımız yararlı bakterileri kaybetmiş oluruz. Şunu iyi bilmeliyiz ki onları yok etmek için uğraştığımız bu varlıklar yararımıza çalışmakta ve çalışmaya da devam etmektedir. Onların faydalarını farketmesek de.. Şu bir gerçek ki bu bakterilerin eksilmesi ile birlikte hastalıkların ortaya çıkması kaçınılmazdır.

The post Bakteri Nedir? Çeşitleri ve Yol Açtığı Hastalıklar appeared first on TechWorm.