Araç yapısına göre hız sabitleyici kullanımı farklılık göstermektedir. Örneğin, manuel vites bir araç için sadece hız sabitleme sistemi kullanıldığında sistem aracı belirlenen hızın altına düşürmemek üzerine programlanır. Varsayalım bu tipte araç için hız sabitleyici 90 km/saat‘e ayarlandı. Araç bir yokuştan aşağı inerken hız sürekli artacak ve saatteki hız 90 km’nin üzerine çıkacaktır. Farklı bir şekilde yokuştan yukarı çıkarken hız sabitleyici 90 km/saat‘e ayarlanmış ise araç bir süre sonra bu hızı karşılamayacak duruma gelecek ve hız sürekli düşmeye başlayacaktır. İşte hem yokuş çıkarken hemde inerken hız sabitleme aktif durumda olduğunda manuel bir araç için zorunlu bir şekilde vites değiştirmeniz gerekecektir. Bu vites değiştirme işleminde otomatik olarak hız sabitleme sistemi devre dışı kalacaktır. Manuel araçlarda hız sabitleme sisteminin kullanılabileceği yerler otobanlar ve otoyollardır. Bunun dışında efektif olarak kullanım olanağı pek sunmazlar. Fakat otomatik araçlarda vites sistemi otomatik değiştirildiğinden böyle bir durum söz konusu değildir.

Ayrıca Adaptif Cruise Control adı verilen -adaptif hız sabitleyici – sistemine sahip olan araçlar hızını otomatik olarak ayarlar ve öndeki araçlarla aralarında güvenli bir mesafeyi koruyacak şekilde çalışırlar. Bu sayede sabit bir hızda ilerlerken önümüze bir araç çıktığında frene basıp hız sabitlemeyi kapatmamıza gerek olmadan  Adaptif Cruise Control sistemi aracı yavaşlatacak, aradaki mesafeyi kendisi ayarlayacak, önümüzde ki araç şerit değiştirdiğinde ya da hızlandığında ise sistem kendiliğinden daha önce ayarladığınız hıza geri dönecektir.

Hız Sabitleme Sistemi (Cruise Control) Nasıl Kullanılır?

Öncelikle bütün araçlardaki hız sabitleme sisteminin kullanımı oldukça basittir ve yapısı (ayarları) birbirine benzer. Temel olarak hız sabitleyiciler direksiyon sol kısmında bulunan sinyal ve uzun far kolunun üzerinde bulunur. Üst paket araçlarda ise buna ek olarak direksiyon üzerinde tuşları yer alabilir. Genellikle hız sabitleyici tuşları hız sabitleyici sistemini açma, kapama, hız arttırma, hız azaltma, hız sıfırlama ve aracı hız sabitleyici duruma getirme görevlerini üstlenirler. Tuşlar 3 veya daha fazla sayıda olabilir. Bazı durumlarda bir tuşa iki görev atanabilir. Bu görevler hız sabitleyici aktif ve pasif durumda iken bazı görevler alırlar. Bazı araçlarda ise bazı tuşlar hiç yer almayabilir. Örneğin, cancel (iptal) tuşu gibi.

Hız sabitleyiciyi devre dışı bırakmak için debriyaj veya frene basarak, ayrıca hız sabitleme kolu üzerinde bulunan cancel, off tuşları kullanılabilir.

Not: Manuel araçlarda genellikle gaza basarak sistem kapanmaz! Gaza basıldığında hız artar ve ayak gazdan çekildiğinde -şartlar uygunsa- tekrar belirlenen hız sabitleme ayarına döner.

Bazı araçlarda ise “On, Off, Cancel, SET/- ve RES/+” gibi bazı tuşlar yer almaktadır. Şimdi bu tuşların ne işe yaradığını -kısaca- öğrenelim.

On tuşu ile hız sabitleyiciyi sistemi aktif hale getirilir. Bu esnada araç gösterge panelinde hız sabitleyici simgesi görünür. Ancak sistemin çalışması için tek başına “on” tuşuna basmak yeterli değildir.

Off tuşu hız sabitleyiciyi sistemini tamamen kapatır. Bu esnada araç gösterge panelinde ki hız sabitleyici simgesi kapanır. Sistemi kullanmadığınız durumlarda “off” hale getirmeniz tavsiye edilir. Hız sabitleyici sistemi çalışır durumdayken off tuşuna basılırsa hız sabitleyiciden otomatik olarak çıkılır araç normal manuel kullanım durumuna gelir.

Cancel tuşu araç hız sabitleyicisi çalışır durumda iken sistemi devre dışı bırakır ve araç normal manuel kullanım durumuna gelir.

SET/- tuşunun iki fonksiyonu bulunuyor. Birincisi araç normal bir hızda ilerlerken ve hız sabitleyici “on” durumundayken bu tuşa (SET/-) basılırsa araç hız sabitleme durumuna geçer ve belirlenmiş olan hıza sabitlenir. Yani araç bu tuşa basıldığı anda en son belirlenmiş olan hız ile sabit bir şekilde ilerler. Eğer debriyaj ve frene basılırsa sistem devreden çıkar. (Aynı şekilde cancel/off tuşuda sistemi kapatır.) İkincisi ise araç hız sabitleme durumunda ilerlerken bu tuşa (SET/-) basılırsa aracın sisteme kaydedilen hızını düşürmeye yarar. Örneğin; araç hız sabitleme çalışır durumdayken saatte 90 km sabit hızla ilerlerken bu tuşa bir kez basılırsa hızı saatte 1 km düşürür. Hızlı bir şekilde üst üste basarak ve gösterge panelini izleyerek istediğiniz hıza düşürebilirsiniz.

RES/+ tuşunun iki fonksiyonu bulunuyor. Birincisi araç eğer hız sabitleme ile sabit bir hızda hareket ediyorsa bu tuşa üst üste basıldığında aracın hızı sabitlemede ilk olarak belirtilen değeri arttırılır. Örneğin araç saatte 90 km hız sabitleme ile seyir halinde iken bu tuşa basılırsa hızı saatte 1 km arttırılır. Hızlı bir şekilde üst üste basarak ve gösterge panelini izleyerek istediğiniz hıza arttırabilirsiniz. İkinci fonksiyonu ise aracın hız sabitleme sistemi on durumunda ancak hız sabitleme olmadan manuel olarak bulunduğu durumda bu tuşa basılırsa sistem en son kaydedilen hız değerini sıfırlar.

The post Hız Sabitleme Sistemi (Cruise Control) Nedir? Nasıl Kullanılır? appeared first on TechWorm.

Şehirlerarası veya uzun yolcuklarda sürücü; sürekli gaz pedalına basmak, frenleme yapmak, araç sollamak ve direksiyon kontrolünü sağlamak zorundadır. Bu durum sürücünün uzun yolculuklarda yorulmasına neden olur. Bu nedenle tamamen sürücü konforu düşünülerek araçlara hız sabitleyici sistem (cruise control sistemi) ilave edilmiştir.

Hız sabitleme sistemi aracın hızını belirli bir hızda ayarladıktan sonra sürekli aynı hızla seyrini sağlayan bir sistemdir. Sistemin tekrar devre dışı kalması için sürücünün gaz pedalına, fren pedalına dokunması yeterlidir. Taşıtın otomatik veya düz vites olması fark etmemektedir. Otomobil, otobüs, kamyon vs. gibi her araca uygulanabilen bu sistem ilk olarak 1990’lı yıllarda lüks araçlarda kullanılmaya başlanmıştır.

Hız Sabitleyici Yapısı ve Özellikleri: Basit bir hız sabitleme sisteminin temel elemanları şunlardır:

• Servo ünitesi
• ECU (Elektronik kontrol ünitesi)
• Hız sabitleme elemanları
• Kumanda düğmeleri

Hız Sabitleyici Nasıl Çalışır?

Direksiyon üzerine veya çevresine yerleştirilen bir kol ya da düğme ile hız sabitleme sistemi devreye sokulduğunda, hız sabitleme sisteminin bağlantılı olduğu elektronik kontrol ünitesine sinyal gönderilir. Elektronik kontrol ünitesine bağlı fren, debriyaj, gaz ve direksiyon sistemi sensörleri sürücünün isteğine yanıt verir ve sistem çalışmaya başlar. Eğer sürücü hızı sabitlemek istiyorsa ve araç hızı 40 km/h üzerinde ise cruise kontrol devreye girer ve yakıt valfine müdahale ederek yakıtın o andaki hıza göre sabitlenmesi sağlanır. Eğer sistem devreden çıkartılmak isteniyorsa debriyaj, fren ve gaz pedalına basmak yeterli olur. Ancak bazı araçlarda gaz pedalı sistemi devreden çıkartma özelliğine sahip olmayabilir. Bu durumda direksiyon üzerinden bulunan kol veya düğme ile aracın hızı değiştirilebilir.

Sistemi devreye sokmak ve devreden çıkarmak için direksiyon üzerinde ON / OFF , Set + / – ve RESET tuşları bulunur. ON tuşu ile hız sabitleyici devreye sokulabilir OFF tuşu ile devreden çıkarılabilir. Set artı (+) tuşuyla aracın hızı artırılabilir, eksi (-) tuşuyla hızı azaltılabilir. Eğer aracın hızını azalttıktan veya arttırdıktan sonra tekrar en baştaki hıza getirmek isterseniz de RESET tuşunu kullanabilirsiniz. Ancak bu tuşların isimleri araçtan araca farklılık gösterebilir.

Cruise controlün (CC) yanında bir de son zamanlarda iyice yaygınlaşan Adaptive Cruise Control (ACC) sistemi vardır. Bu sistemin çalışma mantığı da tıpkı diğer sistem gibidir. Ancak tek farkı öndeki araçla aranızdaki mesafeyi sensörler yardımıyla otomatik olarak ayarlayabilmesidir. Yani otobanda sabitleyiciyi kullanarak seyahat ederken önünüze sizden daha yavaş hareket eden bir araç çıktığında sizin frene basmanıza gerek kalmadan sistem otomatik olarak hızı ve aradaki mesafeyi karşıdaki araca göre ayarlayabilmektedir. Önünüzdeki araç şerit değiştirdiğinde veya hızlandığında ise sistem kendiliğinden eski hızına dönecektir.

Hız sabitleyici sistem daha az stres ve daha az yorgunluk sağladığı gibi yakıt tasarrufu konusunda da büyük avantaj sağlamaktadır. Özellikle otobanlarda ve anayollarda %25 yakıt tasarrufu sağlayabilir.

The post Hız Sabitleyici Nedir? Ne İşe Yarar? Nasıl Çalışır? appeared first on TechWorm.

Bir aracın hız sabitleyici özelliğini kullanıp kullanmadığını anlamanın en kolay yolu otobanda giderken takip etmektir. Eğer sabit bir hızda yol alıyor ve ne rampada ne de yokuş inerken hızında ani değişimler olmuyorsa biliniz ki o araçta Cruise Control aktiftir. Çünkü insan özelliği gereği belirli bir süre sabit gidebildikten sonra dinamiklerini bozacaktır. Özellikle uzun yolculuklarda sürekli direksiyon sallamak, gaza basmak, frenlemek gibi şeyler yol boyunca sürücünün yorulmasına sebep olmaktadır. Hız sabitleyici sistemler veya Cruise Control adı verilen sistem sürücüyü bu tür işlerden kurtarıp, aracın yol boyunca sabit bir hızda gitmesini sağlamaktadır. Cruise Control ilk kullanımda özellikle usta şoförler tarafından yadırgansa da kullanımına alıştıktan sonra uzun yolda nefis bir konfor sağlamaktadır.

Saatlerce direksiyon sallamak zorunda kalınan uzun yolculuklarda sürücüye müthiş bir kolaylık ve keyif sağlayan hız sabitleyici sistemler ilk kez 1990’lı yıllarda kullanılmaya başlanmıştır. Bu sistemlerin sürücüye sağladığı olumlu özelliklerinin yanında yakıt tasarrufusağlama gibi bir avantajı da bulunmaktadır.

Hız Sabitleyici (Cruise Control) Nedir?

Türkçe’ye hız sabitleyici olarak geçmiş olan “Cruise Control” sistemi, özellikle şehirler arası yolculuklarda şoförün yorgunluğunu neredeyse yarı yarıya azaltan; bununla da kalmayıp yaklaşık olarak sizlere %25 oranında bir yakıt tasarrufu sunan mükemmel bir sistemdir. Yolculuklarınızı daha eğlenceli bir hale getirmekle kalmayıp; şoförlerin şikayet etiği topuk ağrısı ve sağ ayak uyuşması gibi rahatsızlıklardan da sizleri kurtarır.

Hız Sabitleyici (Cruise Control) Nasıl Çalışır?

İlk olarak, 90’lı yılların ilk çeyreğinde özellikle üst sınıf araçlarda hizmete sunulan hız sabitleyici, bugün pek çok orta sınıf arabada bulunmaktadır. Bu sistemi çalıştırmanız için, arabanıza yerleştirilen aksamın üzerindeki “ON” tuşuna basmanız yeterlidir. Fakat şunu unutmamanız gerekir; hız sabitleyiciyi devreye sokabilmeniz için hızınızın saatte 40 km’den fazla olması gerekir. Daha aşağısını kabul etmez bu sistem. Eğer arabanızı saatte 90 km hızda sabitlemek istiyorsanız, yapacağınız iş basit. Öncelikle arabanızda 90 km hıza gelmeniz gerekmektedir. Ardından, hız kontrolü düğmesi üzerindeki “ON” tuşuna basacaksınız. Bazı arabalarda düğme şeklinde değil de, kol şeklindedir. Eğer düğme şeklindeyse, genelde direksiyonun üzerinde bulunur; kol şeklindeyse direksiyonun yan tarafındadır. Siz “ON” tuşuna bastığınız zaman sistem devreye girer ve arabanız 90 km hızda sabitlenir. Eğer hız sabitleyiciyi devre dışı bırakmak istiyorsanız, hemen yanındaki “off” tuşuna basmanız gerekmektedir. Eğer, hızınızı artırmak istiyorsanız ya da azaltmak istiyorsanız bu sistemi hemen devreden çıkartmanıza gerek yoktur. Çünkü düğmelerin ya da kolun bulunduğu kısımda “Set (+)” ve “Set (-)” düğmeleri de bulunmaktadır. “Set (+)” ‘ya basarak hızınızı artırırsınız. Ya da “Set (-)” ‘ye basarak azaltırsınız. Mesela hızınızı 100 km’ye çıkartmak istiyorsunuz. “Set (+)”’ya bir süre basılı tutun, hızınız artacaktır. 100 km hıza ulaştığınızda bu düğmeden elinizi çekin. Bulunduğunuz hızda sabitlenirsiniz. Veya 80 km’ye düşürmek istiyorsanız araba hızını, aynı işlemi “Set (-)”’ye basarak yapmanız yeterli olacaktır. (Bu tuşların veya kolların şekilleri, veya “Set” düğmelerinin isimleri araçtan araca farklılık gösterebilir. Ancak sistem aynı şekilde işliyor)

Çalışma sistemine gelince: “ON” tuşuna bastığınızda, arabanızın motor kısmında bulunan Hız Sabitleyiciyi kontrol eden bilgisayara bir ileti gelir. Bu bilgisayar, aracınızdaki fren – debriyaj – gaz ve direksiyon sistemlerini sahip olduğu sensörler sayesinde algılayabilmektedir. Bu algılayabilme özelliği sayesinde, şoförün istediği hızda aracını sabitlemesi sağlanır. Bunun için ise gerektiğinde motora verilen yakıtı artırır veya azaltır; frenleri yerine göre devreye sokar ya da devreden çıkartır. Ancak şunu söylememiz gerekir ki, hız sabitleyici sistem, frenleri kullanmaktan çok; motora verilen yakıtı azaltarak motor üzerinden hızı azaltma işlemini daha çok uygular. Rampa aşağı gidişlerde bu özelliği devreye sokmazsa, aracınız sabit hızda kalmaz. Hızlanır.

Hız Sabitleyici Nasıl Devreden Çıkarılır?

Siz frene bastığınız zaman da, hız sabitleyici otomatik olarak devreden çıkar. Ya da, gaza basmanız, bu sistemin devreden çıkması için yeterli olacaktır. Hatta bazı araçlarda debriyaja basıldığında bile, hız sabitleyici devreden çıkmaktadır.

Hız Sabitleyici (Cruise Control) Güvenli midir?

Aslına bakarsanız, bu sistemin daha çok uzun yollarda ve otobanda kullanıldığını göz önünde bulundurursak, gece yolculuğunda arabayı kullanan şoförün dikkatinin dağılması, dalgınlığa düşmesi hatta uykuya dalabilmesi an meselesidir. Buna özellikle çok dikkat edilmelidir.

Peki bunun bir önlemi yok mu? Elbette var: Adaptive Cruise Control System. Biz bunu Türkçe’ye “Uyarıcılı Hız Sabitleyici Sistemi” olarak çevirebiliriz

Uyarıcı Hız Sabitleyici Sitem (Adaptive Cruise Control System) Nedir? Nasıl Çalışır?

Aslında hızı sabitleme konusunda, normal sistemlerden pek farkı yoktur. Ancak kazaları önleme konusunda onlara büyük bir fark atmıştır. Nasıl mı? Arabanın farlarının bulunduğu çevreye yerleştirilmiş olan sensör sistemiyle, sizin önünüzde giden araçla aranızdaki mesafeyi otomatik olarak algılayabilmektedir. Mesela diyelim ki siz 100 km hızda sabitlemiş gidiyorsunuz ve önünüzdeki araç da 80 km hızda gidiyor. Ve gitgide yaklaşıyorsunuz. Şoför de dalmış veya fark edememiş veya hafif uykulu. İşte o anda, far çevresinde bulunan bu sensörler, hız sabitleyicinin ana bilgisayarına bir komut göndererek otomatik olarak aracınızın yavaşlamasını sağlıyor. Arada gerekli olan mesafeyi de koruyor bu şekilde ve olası bir kaza önlenmiş oluyor. Önünüzdeki araç hızlanırsa veya şerit değiştirirse, bu sensörler tekrar ana bilgisayara komut gönderiyor ve aracınızın tekrar eski hızına ulaşmasını sağlıyor. Eski hızda tekrar sabitliyor. Mükemmel işleyen bir sistem.

The post Hız Sabitleyici (Cruise Control) Nedir? Ne İşe Yarar? Nasıl Çalışır? appeared first on TechWorm.