1. Yapısal kusurlar: Binaların yapımında kullanılan malzemelerin kalitesi, yapısal tasarımın doğruluğu ve yapısal elemanların uygun montajı, depremde dayanıklılığı etkileyen faktörlerdir. Yapısal kusurlar veya hatalı yapısal tasarım, deprem sırasında binaların çökmesine veya hasar görmesine neden olabilir.
2. Temel zayıflığı: Binaların temelleri depreme dayanıklılık için son derece önemlidir. Yeterli dayanıklılık sağlamayan zayıf temeller, deprem sırasında binaların hareket etmesine ve yıkılmasına neden olabilir.
3. Zemin özellikleri: Zemin özellikleri deprem dayanıklılığı için önemlidir. Zayıf zeminler veya zemin sıvılaşması gibi durumlar, deprem dalgalarının binalara daha fazla zarar vermesine neden olabilir.
4. Yaşlılık: Eski binaların daha az dayanıklı olduğu ve deprem sırasında daha fazla hasar görebileceği bilinmektedir.
5. Boyutsal eksiklikler: Binaların boyutları, yapısal dayanıklılık için de önemlidir. Uygun olmayan malzeme seçimi veya yapısal elemanların yetersiz boyutları, depremde binaların çökmesine veya hasar görmesine neden olabilir.

Bu nedenlerden dolayı, binaların depreme dayanıklı bir şekilde inşa edilmesi, yapısal tasarımın doğruluğu, malzeme kalitesi, uygun montaj ve düzenli bakım gibi faktörlere dikkat edilmesi çok önemlidir. Böylece deprem sırasında binaların zarar görme veya yıkılma riski azaltılabilir.

The post Depremde Binalar Neden Yıkılır? appeared first on TechWorm.

Yerküre içerisindeki kırık (fay) düzlemleri üzerinde biriken biçim değiştirme enerjisinin aniden boşalması sonucunda meydana gelen yerdeğiştirme hareketinden kaynaklanan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları ve yeryüzünü sarsması olayına deprem denir.

Depremin nasıl oluştuğunu, deprem dalgalarının yeryuvarı içinde ne şekilde yayıldıklarını, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kayıtların değerlendirilmesini ve deprem ile ilgili diğer konuları inceleyen bilim dalına “SİSMOLOJİ” denir.

Deprem Nasıl Oluşur?

Dünyanın iç yapısı konusunda, jeolojik ve jeofizik çalışmalar sonucu elde edilen verilerin desteklediği bir yeryüzü modeli bulunmaktadır. Bu modele göre, yerkürenin dış kısmında yaklaşık 70-100 km.kalınlığında oluşmuş bir taşküre (Litosfer) vardır. Kıtalar ve okyanuslar bu taşkürede yer alır.Litosfer ile çekirdek arasında kalan ve kalınlığı 2.900 km olan kuşağa Manto adı verilir. Manto’nun altındaki çekirdegin Nikel-Demir karışımından oluştuğu kabul edilmektedir. Yerin, yüzeyden derine gidildikçe ısının arttığı bilinmektedir. Enine deprem dalgalarının yerin çekirdeğinde yayılamadığı olgusundan giderek çekirdeğin sıvı bir ortam olması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Yerkabuğunu oluşturan levhaların birbirine sürtündükleri, birbirlerini sıkıştırdıkları, birbirlerinin üstüne çıktıkları ya da altına girdikleri bu levhaların sınırları dünyada depremlerin oldukları yerler olarak karşımıza çıkmaktadır. Dünyada olan depremlerin hemen büyük çoğunluğu bu levhaların birbirlerini zorladıkları levha sınırlarında dar kuşaklar üzerinde olusmaktadır.

Birbirlerini iten ya da diğerinin altına giren iki levha arasında, harekete engel olan bir sürtünme kuvveti vardır. Bir levhanın hareket edebilmesi için bu sürtünme kuvvetinin giderilmesi gerekir. İtilmekte olan bir levha ile bir diğer levha arasında sürtünme kuvveti aşıldığı zaman bir hareket oluşur. Bu hareket çok kısa bir zaman biriminde gerçekleşir ve şok niteliğindedir. Sonunda çok uzaklara kadar yayılabilen deprem (sarsıntı) dalgaları ortaya çıkar.Bu dalgalar geçtiği ortamları sarsarak ve depremin oluş yönünden uzaklaştıkça enerjisi azalarak yayılır. Bu sırada yeryüzünde, bazen gözle görülebilen, kilometrelerce uzanabilen ve FAY adı verilen arazi kırıkları oluşabilir. Bu kırıklar bazen yeryüzünde gözlenemez, yüzey tabakaları ile gizlenmiş olabilir. Bazen de eski bir depremden oluşmuş ve yerüzüne kadar çıkmış, ancak zamanla örtülmüş bir fay yeniden oynayabilir.

Depremlerinin olusumunun bu sekilde ve “Elastik Geri Sekme Kuramı” adı altında anlatımı 1911 yılında Amerikalı Reid tarafından yapılmıştır ve laboratuvarlarda da denenerek ispatlanmıştır.

Elastik Geri Sekme Kuramı: Herhangi bir noktada, zamana bağımlı olarak, yavaş yavaş oluşan birim deformasyon birikiminin elastik olarak depoladığı enerji, kritik bir değere eriştiğinde, fay düzlemi boyunca var olan sürtünme kuvvetini yenerek, fay çizgisinin her iki tarafındaki kayaç bloklarının birbirine göreli hareketlerini oluşturmaktadır. Bu olay ani yer değiştirme hareketidir. Bu ani yer değiştirmeler ise bir noktada biriken birim deformasyon enerjisinin açığa çıkması, boşalması, diğer bir deyişle mekanik enerjiye dönüşmesi ile ve sonuç olarak yer katmanlarının kırılma ve yırtılma hareketi ile olmaktadır.

Kaynak: Yrd. Doç. Dr Mehmet Alpaslan KÖROĞLU Konya Üniversitesi

The post Deprem Nedir? Nasıl Oluşur? appeared first on TechWorm.