Tabi konuya geçiş yapmadan önce kısa bir bilgilendirme yapalım.

SSD (Solid-State Drive | Katı Hal Sürücü) yeni nesil bir depolama birimi olarak karşımıza çıkıyor. Artık günümüzde üretilen birçok bilgisayarda depolama birimi olarak SSD’ye rastlamak mümkün. Hatta durum o hale geldi ki hali hazırda birçok kişi bilgisayarındaki HDD’i (Harddisk | Sabit Disk) sökerek yerine SSD takmaya başladı. Bunun temel nedeni SSD’lerin daha düşük maliyetle üretilmesi ve hız açısından HDD’e göre daha avantajlı duruma gelmesidir.

Görsel: Sağ tarafta 2.5″ SATA 3.0 SSD sol tarafta 2.5″ HDD (Harddisk)

SSD’ler HDD’lerle karşılaştırıldığında SSD‘ler, fiziksel darbelere daha dayanıklıdır, içerisinde hareketli parçalar olmadığından tamamen sessiz çalışır ve ısınma problemleri yoktur. Ayrıca SSD’lerin en büyük özelliği daha hızlı erişim ve daha düşük gecikme süresine sahiptir. Bu nedenle SSD’ye sahip bir bilgisayar daha hızlı açılır ve programlar daha hızlı bir şekilde yüklenir.

Mekanik bir sabit diskin (yani HDD’lerin) maksimum yazma hızı 150 MB/s iken standart bir 2.5” SATA 3.0 SSD‘de bu hız 560 MB/s, bir M.2 NVMe SSD’de ise  7000 MB/s gibi hızlara çıkabilmektedir.

Bunun basitçe anlamı şudur. Eğer istenen donanım özelliklerine sahip bir bilgisayarda HDD kullanıyorsanız bilgisayarınızı açtığınızda 3-5 dakika içerisinde hazır hale gelir.  Ancak 2.5” SATA 3.0 SSD kullanıyorsanız bilgisayarınız 15 saniye içerisinde hazır hale gelecektir. Farklı bir şekilde M.2 NVMe SSD kullanıyorsanız bilgisayarınız neredeyse power tuşuna bastıktan çok kısa süre sonra hazır gelecektir.

SSD’lerin çalışma mantığı RAM ile neredeyse aynıdır. Veri yolları her mikroçipe paralel bağlanarak istenilen bilgiye eş zamanlı olarak erişilebilir. Bu nedenle SSD‘ler çok yüksek hızlara erişebilir.

Piyasada farklı türde, modelde SSD yapıları bulunuyor. Burada karşımıza genel olarak iki tür çıkıyor. Bunlar 2.5” SATA 3.0 SSD ve M.2 SSD. Tabi Bunların hiçbiri kafanızı karıştırmasın. Kullandığınız bilgisayar her ne olursa olsun bu yapılardan en az birini destekleyecektir. Burada dikkat etmeniz gereken temel olay ihtiyacınızın ve bilgisayarınızın desteklediği türün ne olduğudur.

Bilgisayarım Hangi SSD’yi Desteklemektedir? Laptop ve Masaüstü!

2.5” SATA 3.0 SSD Modelleri

Masaüstü Bilgisayar: Piyasada bulunan tüm masaüstü bilgisayarlar 2,5” SATA 3.0 SSD depolama birimlerini desteklerler. İstediğiniz herhangi bir 2,5 inç SSD modeli rahatlıkla masaüstü bilgisayarınıza takıp kullanmaya başlayabilirsiniz. Bunun ihtiyacınız olan şey sadece bir SATA kablosu olacaktır. Piyasada 5-10 TL’ye alacağınız bir SATA kablosunun bir ucunu anakarta diğer ucunu ise SSD’ye takıyoruz. Ardından yine her anakart içerisinde fazla bulunan bir elektrik bağlantı soketini SSD’ye bağladığımızda kullanıma hazır hale gelecektir. Tabi takılı durumda olan harddiski kullanmayacaksanız bunun bağlantı kablolarını SSD’ye takabilirsiniz.

Dizüstü Bilgisayar (Laptop): Piyasada bulunan neredeyse birçok dizüstü bilgisayarlar 2,5” SATA 3.0 SSD depolama birimlerini desteklerler. Eğer hali hazırda laptopunuzda bir HDD (harddisk) varsa kesinlikle 2,5” SATA 3.0 SSD destekliyor anlamına gelecektir. Yani herhangi bir 2,5 inç SSD modeli rahatlıkla laptopunuza takıp kullanmaya başlayabilirsiniz. Bunun için laptopunuzun teknik özelliklerine bakmanız yeterli. Teknik özelliklerinde depolama birimi olarak HDD yazıyorsa aynı zamanda 2,5 inç SSD’leri destekliyor anlamına gelecektir. Bazı laptoplarda çift HDD yuvası bulunabiliyor. Eski HDD’yi sökmeden de varsa boş HDD yuvasına SSD takabilirsiniz. Eğer sadece bir tane HDD yuvası varsa buradaki HDD’i söküp yerine yeni almış olduğunuz SSD’yi takarak kullanmaya başlıyorsunuz. Bunun için herhangi bir kabloya vs. gerek yoktur. Doğrudan bağlantı sağladığı sata giriş yuvalarına takarak kullanabilirsiniz.

Sonuç: Genel olarak birçok masaüstü ve dizüstü bilgisayar 2,5 inç SSD’leri destekler. Eğer bilgisayarınızda bir HDD varsa bunu çıkarıp yerine 2,5 inç sata 3.0 SSD takarak çok daha hızlı hale getirebilirsiniz. Takma, sökme işlemleri oldukça kolaydır. SSD’yi taktıktan sonra format atarak bilgisayarınızı hazır hale getirebilirsiniz. 2,5 inç SSD takılmış bir bilgisayar 15-35 saniye aralığında hazır hale gelir.

M.2 SSD Modelleri

Masaüstü Bilgisayar: Her masaüstü bilgisayar M.2 SSD modellerini desteklemez. Özellikle yeni nesil üst düzey bir anakart kullanmıyorsanız bilgisayarınız M.2 SSD’yi desteklemeyecektir. M.2 SSD’ler görünüm olarak RAM’lere benzerler. RAM’ler gibi anakart üzerinde bulunan yuvalara yatay bir şekilde takılırlar. M.2 SSD modelleri anakart üzerinde kendine özgü yuvaları (M.2 Form Faktör) bulunur. Eğer hali hazırda anakartınızda M.2 yuvası yoksa veya teknik özelliklerinde M.2 SSD desteklediği belirtilmemişse bilgisayarınız M.2 SSD desteklemiyor anlamına gelecektir.

Dizüstü Bilgisayar (Laptop): Aynı şekilde masaüstü bilgisayarda olduğu gibi laptoplarda her M.2 SSD modellerini desteklemez. Özellikle yeni nesil üst düzey bir laptop kullanmıyorsanız bilgisayarınız M.2 SSD’yi desteklemeyecektir. Laptopun M.2 SSD desteklediği veya yuvasının bulunduğu sadece ve sadece teknik özelliklerine bakarak anlaşılabilir. Başka türlü SSD yuvasının olduğunu anlamanız imkânsız. Teknik bilgilerine ulaşma olanağınız yoksa arka kapağı sökerek anakart üzerini incelemeniz gerekecektir.

Sonuç: Eğer masaüstü veya dizüstü bilgisayarınızda M.2 SSD yuvası varsa veya teknik bilgilerinde M.2 SSD desteklediğini belirtilmişse alacağınız M.2 SSD tipini dikkatli seçmeniz gerekecektir. Çünkü M.2 SSD’ler; M.2 SATA SSD, M.2 PCI Express SSD, M.2 NVMe SSD gibi tiplere ayrılır ve bilgisayar bunların hepsini veya sadece bir tanesini destekliyor olabilir. Bu net bilgiyi sadece ve sadece anakartın teknik özelliklerine bakarak anlayabilirsiniz. Ayrıca şunu hatırlatalım M.2 SATA SSD’lerin hızları 2,5 inç SSD modelleri ile aynıdır yani genel olarak 450-550 MB/s hızlara erişirler. Ancak M.2 PCI Express SSD, M.2 NVMe SSD’lerin hızları 1500-7000 MB/s hızlara erişebildiğini ve yüksek hızlara sahip M.2 SSD’lerin fiyat pahalı olduklarını belirtelim. M.2 SSD takılmış bir bilgisayar 3-15 saniye aralığında hazır hale gelir.

Önemli Not

2.5″ SATA 3.0 SSD ile M.2 SATA SSD dışında farklı tiplerde ve kullanımlarda SSD modelleri bulunmaktadır. USB SSD’ler taşınabilir (portable) SSD modelleridir. Günümüzde kullandığımız Flash Bellek veya Taşınabilir Harddiskler gibi kullanımları vardır. mSATA SSD ise Serial ATA (SATA) International Organization tarafından geliştirilen, mSATA ara yüzünü kullanan bir depolama birimidir. mSATA, normal SATA portunun geliştirilmiş halidir. SSD disklerinin yaygınlaşması ve geliştirilmesi ile küçülen disklerin beraberinde, bu disklerin bağlandığı portlar da geliştirmiştir. mSATA SSD kendilerine özgü bir bağlantı yuvası bulundurur. Bu nedenle, takılacak olan bilgisayar anakartın bu bağlantıyı desteklemesi ya da bir SATA dönüştürücüsü kullanılması gerekir. Çok yaygın bir kullanımı yoktur. Her bilgisayar bu SSD’yi desteklemez. Çok az bilgisayarda bu yapıyı görebilirsiniz veya muhtemelen hiç görmezsiniz. U.2 veya diğer kod adıyla SFF-8639, oldukça yeni bir depolama arabirimidir. Kurumsal pazar için geliştirilmiş olan U.2, SAS ve SATA sürücülerle birlikte yeni PCI Express sürücülerini destekleyecek şekilde tasarlanmıştır . U.2 arabirimi, günümüzde bazı PCIe arayüzlü 2.5 inçlik disklerde karşımıza çıkıyor. M.2’nin aksine U.2 diskler, dizüstü sistemler yerine daha çok masaüstü ve sunucu sistemlerde kendine yer buluyor. U.2 arabirimi, her ne kadar büyük anakart geliştiricilerinin desteğini alsa da, çoğu anakartta bu arabirim desteklenmiyor. Eğer elinizde bir U.2 SSD varsa, bu SSD’yi anakarta bağlamak için U.2-M.2 dönüştürücüsü veya alternatif bir dönüştürücü satın almanız gerekiyor.

Üstteki Görsel: mSATA SSD

SSD Alırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

– SSD’lerde en önemli değer okuma/yazma hızlarıdır. Bu değer sayesinde SSD’nin ne kadar hızlı (performanslı) olduğunu öğrenebilirsiniz.

– 2,5” SATA 3.0 SSD ve M.2 SATA SSD modelleri genel olarak 450-550 MB/s okuma/yazma hızlarına erişirken, M.2 PCI Express SSD, M.2 NVMe SSD’lerin okuma/yazma hızları 1500-7000 MB/s değerlere erişebilir.

– SSD satın alırken mümkün olduğunda en az 480 GB/500 GB kapasiteli bir ürün almaya çalışın. Günümüzde işletim sisteminin, oyunların ve programların kapasiteleri çok yüksek bir seviyeye geldiği için 128 GB, 240 GB gibi SSD’ler yetersiz olmaya başlamıştır.

– İlk kez SSD alacaksanız 700-1000 TL arasında 2,5 inç SSD modeli satın alarak kullanmaya başlayabilirsiniz. Yukarıda dediğimiz gibi 2,5 inç SSD modelleri hem masaüstü hem de dizüstü bilgisayarlara uyumludur.

– Bilgisayarınız M.2 SSD destekliyorsa M.2 SATA SSD mi yoksa M.2 PCI Express SSD, M.2 NVMe SSD modellerinden hangisi veya hangilerini desteklediğini kontrol edin. Rastgele alacağınız bir M.2 SSD’yi yuvası olması halinde bile uyumlu olmayabilir.

The post Bilgisayarınıza En Uygun SSD’yi Nasıl Seçersiniz? | Laptop ve Masaüstü! appeared first on TechWorm.

M.2 spesifikasyonu, SSD’ler için hem SATA hem de PCIe arabirimini barındıracak şekilde tasarlanmıştır. M.2 SATA SSD’leri, 2.5 inç SATA SSD’lerde şu anda kullanılmakta olan aynı denetleyiciyi kullanacaktır. M.2 PCIe SSD’ler, PCIe protokolünü desteklemek için özel olarak tasarlanmış bir denetleyici kullanacaktır.

Hızların artması için yeni bir arayüze ihtiyaç doğdu. Günümüzde çoğunlukla kullandığımız SATA III arayüzü maksimum 600 mb/s hızlarına ulaşabiliyordu. Günümüzde satılan SSD lerin 550/500 mb/s gibi okuma/yazma oranlarının olmasının nedeni de bu SATA III arayüzünün kısıtlamasıydı. 600 mb/s hızlarının üstüne çıkılabilmesi için yeni bir arayüze ihtiyaç duyuldu ve sonucunda NVMe arayüzü oraya çıktı. NVMe arayüzü SATA SSD ler gibi M.2 slotu üzerinden çalışabiliyor. NVMe arayüzünün farkı artık SATA (AHCI) arabirimini bırakarak PCI Express (PCIe) arabirimi üzerinden çalışması. Bu sayede SATA arabiriminin getirdiği bant genişliği sınırlamasından kurtulmuş olundu.

M.2 Slotunun SATA veya PCIe mi Destekli Olduğunu Nasıl Anlaşılır?

Anakart üzerinde bulunan M.2 Slotlarından (M.2 Form Faktör) bazıları SATA arayüzü üzerinden çalışırken bazıları da PCIe arayüzü üzerinden çalışıyor. Bunu dış görünüşten anlamak pek mümkün değil. Alacağınız SSD’nin SATA veya PCIe desteğinin olup olmadığını anlamak için Anakart üreticinin web sitesine bakmanız ve anakart modelinin desteğini araştırmanız gerekmektedir. Anakartınız M.2 slotunda PCIe desteği veriyorsa, bu slota PCIe destekli SSD takabilirsiniz anlamına geliyor. SATA III SSD ler saniyede 600 MB gibi hızlara çıkabilirken, PCIe SSD saniyede 32 Gbit hızlarına ulaşılabiliyor.

NVMe, PCIe disklerin okunmasını sağlayan arayüzdür. Yani daha basit bir ifade ile M.2 formunda yani bu porta takılabilecek 2 farklı SSD bulunuyor. Bunların SATA olanların AHCI, PCIe olanların NVMe kullandıklarını bilmenizde fayda var. 

Samsung 960 EVO NVMe Series 1TB M.2 PCI-Express 3.0

Aşağıda bir M.2 Form faktörüne takılmakta olan bir M.2 SATA SSD‘yi görüyoruz. Bu M.2 Form faktörü SATA arabirimini desteklediğinden buraya SATA destekli bir M.2 SSD takılabilir.

M.2 Form Faktörüne Takılan M.2 SATA SSD

Aşağıda bir M.2 Form faktörüne takılmakta olan bir M.2 PCIe SSD‘yi görüyoruz. Bu M.2 Form faktörü PCIe arabirimini desteklediğinden buraya PCIe destekli bir M.2 SSD takılabilir. 

M.2 Form Faktörüne Takılan M.2 PCIe SSD

Bir M.2 SSD, ya SATA’yı ya da PCIe’yi destekler. Aynı anda her ikisini de desteklemeyebilir.

Ayrıca üreticiler tarafından, ya SATA’yı ya da PCIe’yi veya bazı durumlarda her ikisini de destekleyecek sistem kartı yuvaları belirlenmiştir. Aygıtınızda hangi teknolojilerin desteklendiğini kontrol etmek için sisteminizin kullanım kılavuzuna bakmanız gerekir. Bazı anakartlarda, her ikisini de destekleyen yuvalar olabilirken bazılarında yalnızca SATA’yı veya yalnızca PCIe’yi destekleyen yuvalar bulunur.

İlk çıkan M.2 PCIe arabirim destekli yuvalara M.2 SATA SSD girer ancak çalışmaz. Ancak yeni nesil bir çok anakartta hem M.2 PCIe SSD hemde M.2 SATA SSD destekli olabileceğini yani hem M.2 PCIe hem de M.2 SATA destekleri olabileceğini hatırlatalım. Burada M.2 SSD’lerin üzerindeki çentikler (M key, B key, M+B Key)  kafanızı karıştırmasın. 

Bir M.2 SSD, yalnızca bir protokolü destekleyebilir ama bazı sistemlerde, SATA veya PCIe’yi destekleyebilen M.2 yuvaları bulunur.

M.2 PCIe SSD’ler, M.2 SATA’dan Daha mı Hızlı?

SATA 3.0 spesifikasyonu yaklaşık 600 MB/s maksimum hızla sınırlı olduğundan, PCIe arabirimi daha hızlıdır. PCIe Gen 2 x2 geçitleri, 1.000 MB/s hıza kadar ve Gen 2 x4 geçitleri 2.000 MB/s hıza kadar veri aktarımı yapabilir. Ayrıca günümüzde yaygın bir şekilde kullanılacak olan ve hızı 4 kat artarak 3500 MB/s’ye kadar çıkabilen yeni PCIe Gen 3 teknolojisi de vardır.

• 7200 RPM HDD – 80-160MB/s okuma/yazma
• SATA 3 SSD – 600MB/s okuma/yazma
• NVME SSD – 3500MB/s okuma/yazma

The post Bir M.2 SSD, Hem SATA’yı Hem de PCIe’yi Destekler mi? appeared first on TechWorm.