Rafting olayı, ~120 milyon yıldır yalıtılmış olan Madagaskar ve Senozoik‘ten beri yalıtılmış olan Güney Amerika gibi yalıtılmış kara parçalarına çeşitli canlıların gelişinde rol oynadı. Örneğin bu her iki kara parçasına primatların gelişi bu mekanizmayla gerçekleşti. Genetik bulgulara bakıldığında, Madagaskar’daki lemurların 50 ilâ 60 milyon yıl önce Mozambik Kanalı’nı geçerek bu adaya geldiği görülmektedir. Buna benzer şekilde, Oligosen dönemde Yeni Dünya maymunlarının da benzer bir şekilde o sıralar birbirine daha yakın olan Afrika’dan çıkarak Güney Amerika’ya ayak bastığı bilinmektedir. Madagaskar ayrıca tenreğe (25-42 milyon yıl önce), nezomit farelere (20-24 milyon yıl önce) ve çeşitli etçil memelilere (19-26 milyon yıl önce) bu yolla kavuşmuştur. Bunun yanında Güney Amerika’ya da kavyomorf farelerinin (30 milyon yıl önce) bu yolla adım attığı öngörülmektedir.

Sürüngenler içinde yer alan bazı iguana türlerinin 13 milyon yıl önce Güney Amerika’dan çıkarak 10 bin km doğudaki Güney Pasifik adalarına yerleşmesi de bu yolla gerçekleşti. Benzer bir şekilde Mabuya ve Trachylepis cins skinkler de 9 milyon yıl önce Afrika’dan Güney Amerika’ya, ve ardından Fernando de Noronha’ya geldi. Bu grup skinkler, yine aynı yolla Yeşil Burun Adaları, Madagaskar, Seyşeller, Komorolar ve Sokotra gibi uzun süredir yalıtılmış adalara ulaştı. (Sürüngenler içinde, skink ve gekoların uzun süreli yolculuklara dayanıklı anatomilerinin olduğu bilinmektedir.)

Çeşitli adaların yabancı organizmalar tarafından yerleşilmesi aşamalar halinde gerçekleşebilir. Bu tarz olayların gerçekleşmesiyle Güney Amerika merkezli memeli türlerinin Karayipler’e yerleşmesi gibi durumlar gözlenmektedir.

Ancak her kara canlısının başka bir uzak kara parçasına yayılması rafting olayına bağlı olmayabilir. Bazı durumlarda, yüzmek veya sadece akıntıya kapılmak da yayılım için yeterli olabilmektedir. Geochelone cinsi kaplumbağalar, Oligosen dönemde Afrika’dan Güney Amerika’ya vardı. Bu canlıların kafaları yukarıda su üstünde kalabilme yetilerine ve altı ay aç-susuz yaşayabilmeleri özelliklerine bakıldığında, sadece suda sürüklenmelerinin yeterli olduğu söylenebilir.

Kaynak: Wikipedia

The post Rafting Olayı Nedir? appeared first on TechWorm.

Ekoloji; bitkiler, hayvanlar, insanlar hatta mikroorganizmaları içeren canlılar topluluğu ile toprak, su vb. çevre elemanlarını inceleyen ve canlılar ile çevre elemanlarının birbiri ile etkileşimini araştıran bir bilim dalıdır. Canlıları ve yaşam alanlarını inceleyen bir bilim dalı olması nedeniyle çevre korumasına da katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda ekolojinin sayıları milyarları bulan canlı yaşamını önemli derecede etkileyen kapsamlı konuları içerdiğini söylemek mümkündür.

Ekoloji, canlılar ve onların yaşam ortamlarını incelediği için oldukça kapsamlı bir bilimdir. Kapsamlı olması neticesinde birçok bilim dalı ile ilişki içerisine girmiştir. Bilim dallarına ait araştırmalarda ekoloji biliminin katkısı büyüktür. Örneğin, bir sosyolog toplumların yaşama alanlarını araştırırken ya da bir ziraatçı yeni bir tarım ürünü yetiştirirken ekolojiden yararlanır. Özellikle son yıllarda hukuk, tıp, mimari ve mühendislik daları da ekolojiden yararlanmaktadır.

Ekolojinin anatomi, bitki beslenmesi, botanik, fizik, fizyoloji, coğrafya, klimatoloji, kimya, jeoloji, jeomorfoloji, meteoroloji, morfoloji, patoloji, pedoloji ve zooloji gibi bilim dalları ile yakın ilgisi vardır.

Ekolojinin Diğer Bilim Dalları ile İlişkisi

Ekoloji bilimi; atom parçalarından, evrenin kendisine kadar uzanan madde organizasyonu basamaklarından organizmalar, popülasyonlar, komuniteler ve ekosistem basamakları ile daha yoğun ilgilenir.

Ekolojinin Organizasyon Basamaklarındaki Yeri

Atom > Moleküller > Hücreler > Dokular > Organlar > Organizmalar (Canlılar) > Popülasyonlar > Komüniteler > Ekosistem > Ekosfer > Dünya > Gezegenler > Galaksiler > Evren

Ekoloji İlgili Kavramlar

Popülasyon: Belli bir alanda yaşayan aynı türdeki canlı topluluğuna popülasyon denir. Örneğin aynı gölde yaşayan alabaliklar, alabalik popülasyonunu oluşturmaktadır.

Komunite: Popülasyonların oluşturduğu topluluğa komunite denir. Örneğin; aynı gölde yaşayan alabalık, sazan, yayın gibi balık popülasyonları komuniteyi meydana getirir.

Habitat: Popülasyona ait canlıların yaşama alanına habitat denir.

Ekolog: Ekoloji bilimine dair araştırma, inceleme, deney, gözlem ve benzeri çalışmaları yapan kişilerdir.

Ekosistem: Canlıların ve onların yaşam alanlarını oluşturan çevrenin karşılıklı etkileşimlerine ekosistem denir.

Ekolojik Döngüler: Yaşam için gerekli olan su, besin, oksijen gibi temel maddelerin canlı ve cansızlar arasındaki doğal dolaşımına ekolojik döngü denir.

Biyom: Belli bir bölgede yaşayan hayvan ve bitki topluluklarına biyom denir.

Niş: Ekosistem içindeki canlıların görevlerine niş denir.

Fotosentez: Yapısında klorofil taşıyan canlıların (bitkiler) ışık enerjisi ile kendilerine organik bileşikler üretmesine fotosentez denir.

Biyolojik Çeşitlilik: Bitki ve hayvanların tür ve gen çeşitliliğine biyolojik çeşitlilik denir.

Ekolojinin Çalışma Alanları

Ekolojinin uğraşı alanı ‘karşılıklı ilişkilerin incelenmesidir’. İnceleme ve araştırma konularını birkaç başlık altında toplamak gerekirse:

1- Canlı organizmalara ait bireylerin yaşayıp gelişmesini sağlayan ve çevre faktörleri olarak adlandırabileceğimiz, klimatik (iklim özellikleri), edafik (toprak özellikleri), fizyografik (yeryüzü şekli ve yapısına bağlı özellikler) ve biyotik (diğer canlı varlıklar) faktörleri incelemek, organizmaların bu doğal koşullara karşı davranışını ve buna dayanarak bireylerin yetişme ortamı isteklerini belirlemektir. Böylece, belirli organizmaların niçin belirli ortamlarda yaşadığını, bireylerin sayılarını ve yaşam şekillerini kontrol altında tutan doğal etkenlerin neler olduğu ortaya çıkmaktadır.

2- Aynı türden oluşan canlılar toplumunun (populasyon), yapısını, gelişim şeklini, populasyon içi ve diğer populasyonlarla olan ilişkilerini, beslenme ve enerji temini konularını araştırır.

3- Çeşitli canlılara ait toplumlarla, içinde yaşadıkları fiziksel mekandan oluşan doğal sistemlerin (ekosistem) öğelerini, tiplerini, zamanla değişimlerini (evrim ve süksesyon) vb. diğer karmaşık ilişkilerini inceler ve araştırır.

Ekolojinin Alt Dalları

Ekoloji genel olarak ‘Birey Ekolojisi’ ve ‘Toplum Ekolojisi’ olmak üzere iki alt dala ayrılmaktadır. Ancak canlılara ait ilişkilerin, egemen yaşam ortamlarının ve canlıların çeşitliliği esas alınarak yeni birçok ekoloji alt dalları oluşup gelişmiştir. Bunların başlıcaları: Populasyon Ekolojisi, Peyzaj Ekolojisi, Karasal Ekoloji, Deniz Ekolojisi, Göl- Akarsu Ekolojisi, Bitki Ekolojisi, Hayvan Ekolojisi, Paleoekoloji, Orman Ekolojisidir.

Kaynak:

• http://www.wiki-zero.com
• Sakarya Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Mahnaz Gümrükçüoğlu Ders Notları
• Aile ve Tüketici Hizmetleri – Ekoloji MEGEP Yayınları

The post Ekoloji Nedir? Ekoloji Neyi İnceler? Alt Dalları Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Ekosistem, belirli bir kısımda bulunan canlılar ile bunları saran cansız çevrelerinin karşılıklı ilişkileri ile meydana gelen ve süreklilik arz eden ekolojik sistemlerdir. Ekosistem, herhangi bir alanda canlı (hayvanlar, bitkiler ve organizmalar) ile cansız (hava, toprak, güneş, toprak, iklim, atmosfer) varlıkların birbirleri ile olan etkileşime denir.

Ekosistem aynı zamanda bir besin ağı ile şekillenmektedir. Ekosistem, küresel ölçekte bir düzeni ifade etmekle beraber yerel ve korunaklı bir sistemin varlığına da atıfta bulunabilir. Karşılıklı olarak madde alışverişi yapacak biçimde birbirlerine etki yapan organizmalarla (biyotik), bitki ve hayvanların birbirine eklemlendiği ve ayrıca kaya, toprak gibi fiziksel çevre faktörlerinin (abiyotik) bir arada bulunduğu herhangi bir doğa parçası bir ekosistemdir. Ekosistem yaklaşımı, bireysel organizmalar ya da topluluklardan çok tüm alanın işlevlerinin nasıl olduğuyla ilgilenir. Bir alandaki organizmalar ve cansız çevreleriyle olan ilişkilerine bakar. Yerküre, tek başına bildiğimiz en büyük ekosistemi oluşturmaktadır, ancak bir taş parçasının altında , bir kavanozon, bir şişenin içinde de ekosistemler oluşabilir. Ekosistemler, birbirlerinden ne kadar farklı olurlarsa olsunlar, içlerindeki canlılar arasındaki etkileşimler dengeli ve enerji sağlanmasında bir sorun olmadığı sürece kendi kendilerine yeterli birimlerdir ve bazı ortak ögelerden oluşurlar. Bu ortak ögeler, canlı ögeler (biyotik) ve cansız ögeler (abiyotik) ögelerdir. Yani bir ekosistem, temel olarak abiyotik yani cansız maddeler ve biyotik yani canlı (üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılardan) oluşur. (Ekosistemlerde yaşam, enerji akışı ve besin döngüleriyle sürer.) Ekosistemler, varlıklarını 3 temel işlevle sürdürürler. Bunlar enerji akımı, ekolojik döngüler(kimyasal madde döngüleri) ve populasyon denetimleridir. Bu üç işlev, ekosistemin ögelerinin birbirleriyle ilişkilerini düzenler ve sistemin bir bütün olarak sürmesini sağlar. Vurgulamak gerekir ki, bu üç işlev, ekosistemlerde tek tek değil, kesinlikle birlikte bulunurlar. Açık bir sistem olan ekosistemde, enerji ve besin giriş-çıkışı süreklidir. Sistem kuramı, ekolojik bakış açısının sosyolojik boyutunu ele almaktadır. Ayrıca sibernetik disiplini, canlılarda kontrol ve iletişim boyutuyla kaynağını yine ekosistemde bulmaktadır.

Ekosistemde her varlığın bir görevi vardır. Bir ekosistem küçük su birikintisi olabileceği gibi Pasifik Okyanusu kadar büyük de olabilir. Ekosistemde bulunan canlı veya cansız herhangi bir varlık eksildiğinde denge bozulur. Canlı ve cansız varlıkların ilişkilerini ve etkileşimleri ile ilgilenen bilim dalına ekoloji denir.

Ekosistem Çeşitleri Nelerdir?

Ekosistem karasal ve su olarak ikiye ayrılır.

Biyom olarak tanımlanan karasal ekosistemler; orman, mağara, vadi, kent, dağ, çöl olarak sıralandırılabilir.

Su ekosistemleri ise; tuzlu veya tatlı sulardan meydana gelen ekosistemlerdir. Bataklık, akarsular, denizler olarak sıralandırılabilir.

Karasal Ekosistemler (Biyom)

Karasal ekosistem için yeryüzünde çok büyük ekolojik alanlar vardır. Biyomlar genellikle iklim, jeoloji, toprak ve bitki örtüsü gibi abiyotik faktörler tarafından belirlenir. Bitki ve hayvanlar bulunur. Yeryüzündeki canlılar beş ana kategoriye ayrılır. Bu canlılara kısaca göz atalım:

Çöl Biyomları: Bunlar sıcak ve kuru çöller olarak tanımlanır. Yarı kurak çöller, kıyı çöller, soğuk çöller de mevcuttur.

Sucul Biyomlar: Sucul biyomlar, tatlı su biyomları (göl, gölet, akars, sulak alanlar) ve tuzlu (deniz) biyomlar (okyanuslar, mercan kayalıkları ve nehir ağızları) olarak ikiye ayrılır.

Orman Biyomları: Orman biyomlarını oluşturan üç ana biyomlar vardır. Bunlar ılıman tropikal, yağmur ormanları ve kuzey ormanlar olarak bilinmektedir.

Çayır Biyomlar: Çayır biyomların iki ana tipi vardır. Bunlar geniş çayır ve Ilıman çayırlardır.

Tundra Biyomlar: İki büyük tundra biyomları vardır. Bunlar kutup bölgesi ve alp tundrasıdır. Biyomlar yeryüzündeki yaşamın sürdürülmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Örneğin, Su biyomu balık türlerinin yaşamını sağlar ve su döngüsünün kaynağıdır. Ayrıca, iklim oluşumunda çok önemli bir rol oynamaktadır.

Sucul Ekosistemler

Ekosistemin diğer bir parçası sucul ekosistemdir. İçerdiği cansız ve canlı organizmaları destekleyen küçük bir damla su bile bir ekosistemdir. Örneğin göletler, göller ve nehirler sucul ekosisteminin bazılarıdır. Sucul ekosistem su ve sulak alanlarda yer alır.

Su ekosistemlerinde genellikler bakteri, mantar, protozoalar dahil olmak üzere; böcek larvaları, salyangoz, soluncanlar, mikroskobik bitkiler ve hayvanlar içerir. Bunlara balık, amfibi, sürüngenler ve kuşlar da dahildir. Virüslerin de doğal su ekolojisinin önemli bir parçası olduğu görülmüş ve son zamanlarda besin ve enerji döngüsü içinde önemli bir rol oynadığı gösterilmiştir.

Kaynak:

• http://www.wiki-zero.com/
• https://bilirmiydin.com/

The post Ekosistem Nedir? Çeşitleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.