Nerede ve nasıl oluştuğu merak konusu olan Türkiye’nin en güzel ve en büyük göllerini tek bir listede topladık. Taşından toprağına her bir noktası ayrı güzel olan ülkemiz şüphesiz gölleri ile de bir adım öne çıkıyor. Ülkemiz sahip olduğu göller bakımından şanslı bir konumdadır.

Türkiye’deki göller başta tarım sektöründe sulamada, kullandığımız suyun temininde ve enerji üretiminde kullanılmaktadırlar. Ayrıca göllerimizde tuz ve soda üretiminde ve su ürünlerinden turizm sektörüne kadar birçok alanda faaliyet göstermektedir.

Dünyanın en büyük sodalı gölü olma özelliğinin yanı sıra Türkiye’nin de en büyük gölü sayılan Van Gölü’nün tuzlu ve sodalı suları, biyolojik çeşitliliği arttıran faktörlerin başında geliyor.

Van ili sınırları içerisinde konumlanan Van Gölü, yerel halk tarafından Van Denizi olarak da anılıyor. Van Gölü kuşkusuz Türkiye’deki göllerin en tanınanı en bilineni!

Nemrut Dağı’nın patlaması sonucu meydana gelen kraterde zaman içerisinde biriken sular volkanik Van Gölü’nü oluşturmuştur. Yüzölçümü 3 bin 713 kilometrekare alan üzerine yayılan gölün pek çok koyu bulunuyor. Hem tatlı hem de tuzlu su ekosistemlerini içerisinde barındıran Van Gölü’nün pH değeri ise 9.8’dir.

Göldeki su seviyesi hava sıcaklıklarına bağlı olarak değişebiliyor. Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1646 metre olan Van Gölü’nün en derin noktası 451 metre iken, ortalama derinliği ise 171 metredir.

Türkiye’nin En Büyük Gölleri

1) Van Gölü, Van – Bitlis | Yüz Ölçümü: 3713 km²

2) Tuz Gölü, Konya – Aksaray – Ankara | Yüz Ölçümü: 1300 km²

3) Beyşehir Gölü, Konya – Isparta | Yüz Ölçümü: 565 km²

4) Eğirdir Gölü, Isparta | Yüz Ölçümü: 482 km²

5) İznik Gölü, Bursa | Yüz Ölçümü: 308 km²

6) Burdur Gölü, Burdur – Isparta | Yüz Ölçümü: 200 km²

7) Manyas Gölü | Kuş Gölü, Balıkesir | Yüz Ölçümü: 166 km²

8) Acıgöl, Afyonkarahisar – Denizli | Yüz Ölçümü: 153 km²

9) Uluabat Gölü, Bursa | Yüz Ölçümü: 134 km²

10) Çıldır Gölü, Ardahan – Kars | Yüz Ölçümü: 115 km²

The post Türkiye’nin En Büyük 10 Gölü appeared first on TechWorm.

Göller, yer altı ve yer üstü sularıyla beslenir ve acı, tatlı, sodalı ve tuzlu olabilir. Bu farklılığın nedenleri, iklim koşulları, beslenme kaynakları, gölün bulunduğu arazinin yapısı, gölün büyüklüğü, derinliği ve gideğeninin (göl ayağı) olup olmamasıdır. Beslenme kaynağı güçlü olan göller fazla sularını bir gideğen yardımıyla denizlere boşaltır. Sularını dışarıya bir gideğen yardımıyla boşaltan göllerin suyu tatlı, sularını dışarıya boşaltamayan göllerin suyu ise acı veya tuzludur. Göller ve nehirler tatlı su ekosistemine girer.

Göl Çeşitleri Nelerdir?

Oluşumlarına göre göller doğal, yapay ve karma oluşumlu göller olmak üzere üç kısma ayrılır.

1- Doğal Göller

İç ve dış kuvvetlerin etkisiyle oluşan çukurluklarda su birikmesiyle oluşan göllerdir. Doğal göller kendi içerisinde tektonik, karstik, buzul, volkanik ve set gölleri şeklinde beşe ayrılır.

a- Tektonik Göller: Tektonik göller, tektonizma sonucu oluşan çanaklarda suların birikmesi ile oluşan göllerdir. Orojenez (dağ oluşumu) sırasında, kırılarak, kıvrılarak bükülerek veya epirojenik çökmeler sonucunda çukur alanlar oluşur. Oluşan çanakların genel görünümü, çevresi yüksek alanlarla çevrili çökek veya çukurluk şeklinde yuvarlak (değirmi) olabilir. Ya da ince, uzun çöküntü hendeği şeklinde, veya geniş uzun bir yapıda olabilirler. Örnek: Tuz Gölü, İznik Gölü, Burdur Gölü, Manyas Gölü, Acıgöl, Uluabat Gölü, Eber Gölü, Hazar Gölü, Sapanca Gölü, Seyfe Gölü, Akşehir Gölü, Ladik Gölü

b- Karstik Göller: Karstik göller, kalker, jips, kaya tuzu gibi eriyebilen kayaçların bulunduğu yerlerde oluşan göllerdir. Bu göllerin suyu genellikle acıdır. Alp-Himalaya kuşağının geçtiği ve Karstik arazinin yaygın olduğu yerlerde görülür. Obruk göllerinin su seviyeleri yıl içinde değişir. Fakat değişim yeraltı suyu ile uyumlu, yağışlarla uyumlu değildir. Örnek: Salda Gölü, Kestel gölü, Avlan gölü, Kızören Gölü, Karagöl, Timraş Gölü

c- Buzul Göller: Buzul gölü, buzul aşındırmasıyla oluşan sirk adı verilen çanaklarda oluşan göllerdir. Son Buz Çağı sonlarında, yaklaşık 10,000 yıl önce eriyen buzullar sebebiyle oluşmaya başlayan coğrafi çöküntülerin eriyen mineraller, çökeltiler ve su ile dolması sonucu buzul gölü oluşmaktadır. Bu tür göller aynı zamanda Çanak Göl olarak da nitelendirilmektedir. Türkiye’de, Sat, Ağrı, Erciyes, Kaçkar ve Bolkar Dağları ile Aladağlar üzerinde yer yer bu türden göller bulunmaktadır. Örnek: Aynalı göl, Kilimli göl, Karagöl gölü

d- Volkanik Göller: Krater gölü, yanardağların kraterlerin, kaldera, maar, darbe kraterini, veya meteorit kraterlerin su ile dolduran bir göldür. Kraterin dibinde yer alan yanardağ bacası, taşlaşan lav tarafından tıkandığında, yağışlar ve eriyen karlar krater içinde birikir. Türkiye’deki en büyük krater gölü olan, Nemrut Dağı üzerindeki 12 km² yüzölçümlü Nemrut Krater Gölü, dünya sıralamasında da ikinci sıradadır. Örnek: Meke Gölü, Acıgöl (Nevşehir), Gölcük gölü, Aygır Gölü ve Acıgöl (Konya) ise ülkedeki diğer krater gölleridir.

e- Set Göller: Set gölleri, akarsu vadisi, koy, körfez ve tektonik çukurların ön kısmının herhangi bir doğal setle kapanmasıyla oluşur. Heyelan, Alüvyal, Kıyı, Volkanik, Moren ve Yapay Set Gölleri gibi çeşitlere ayrılır.

i- Heyelan Set Gölü: Heyelan sonucu yamaçlardan inen kütlelerin akarsu vadilerinin önünü kapatmasıyla oluşan göllerdir. Örnek: Sera, Abant, Yedigöller, Tortum gölü, Zinav gölü, Karagöl

ii- Alüvyal Set Gölü: Akarsuların biriktirilmesi sonucu oluşan birikinti konilerin zamanla genişleyerek akarsu vadilerinin ağzını kapatmasıyla gerideki kalan göllerdir. Örnek: Köyceğiz Gölü, Marmara Gölü, Mogan Gölü, Eymir Gölü, Bafa (Çamiçi) Gölü

iii- Kıyı Set Gölü: Deniz kıyılarında,koy önlerinin kıyı setleri veya kordonlarıyla kapatılmasıyla oluşan göllerdir. Bu göllere “lagün ya da deniz kulağı” da denilebilir. Örnek: Durusu Gölü, Küçükçekmece Gölü, Büyükçekmece Gölü, Akyayan Gölü, Acarlar longozu, Simenlik Gölü, Sarıkum Gölü

iv- Volkanik Set Gölü: Volkanlardan çıkan volkanik malzemelerin vadilerin ya da benzer çukurların önünü kapatmasıyla oluşan göllerdir. Örnek: Van, Erçek Gölü, Nazik Gölü, Haçlı Gölü, Balık Gölü, Çıldır Gölü

v- Moren Set Gölü: Buzullardan çıkan suların önünün moren setleri ile kapatılması sonucu oluşan göllerdir. En fazla K.Batı Avrupa’da görülür.

vi- Yapay Set Gölü: Akarsu vadisinin önünün yapay bir setle kapatılması ile oluşan baraj gölleridir. Barajların kuruluş amaçları arasında şunlar gösterilebilir: İçme ve kullanma suyu temin etmek, elektrik enerjisi üretmek, tarım alanlarını sulamak ve su taşkınlarını önlemek. Yapay göl olarak sınıflandırılabilir.

2- Yapay Göller

İnsan eliyle veya insan müdahalesi ile oluşan göllere verilen isimdir. Aslında bunlara gölden ziyade “baraj” adı verilmektedir. Ülkemizde önüne set çekilmek suretiyle yapılmış olan yapay göllerin bazıları birçok doğal göle nazaran oldukça büyüktürler. Bu göllerden özellikle Atatürk, Karakaya ve Keban gibi göllerimiz doğal göllerin birçoğundan daha büyüktür ve daha önemli yer tutar. Örnek;

• Atatürk Baraj Gölü
• Keban Baraj Gölü
• Karakaya Baraj Gölü
• Hirfanlı Baraj Gölü
• Altınkaya Baraj Gölü
• Sarıyar Baraj Gölü
• Seyhan Baraj Gölü
• Kılıçkaya Baraj Gölü
• Aslantaş Baraj Gölü
• Demirköprü Baraj Gölü
• Karacaören Baraj Gölü
• Menzelet Baraj Gölü
• Arpaçay Baraj Gölü

3- Karma Oluşumlu Göller

Bu tür göller oluşumunda ve gelişiminde birden fazla ve farklı sebeplerin varlığıyla oluşan göl tipleridir. Örneğin tektonik hareketlerle oluşan bir gölün, karstik sebepler ile daha geniş alana yayılması gibi. Aşağıda listede vereceğimiz üzere karma yapılı göller arasında ülkemizin en büyük gölü olan Van gölü de bulunmaktadır. Yine Beyşehir ve Eğirdir gölleri de ülkemizin önemli gölleri arasındadır. Örnek: Van Gölü, Beyşehir Gölü, Eğirdir Gölü, Kovada Gölü

The post Türkiye’de Göller ve Oluşumları appeared first on TechWorm.