Kan gruplarının sınıflandırılması Alyuvarların (Eritrositler) üzerinde bulunan antijenlere  (protein yapısındaki maddelere) göre yapılır. Bu antijenler tip A ve tip B antijenleri olmak üzere iki çeşide ayrılırlar. Bu antijenlerin alyuvar yüzeyinde bulunup bulunmamasına göre A, B, AB ve 0 olmak üzere 4 esas kan grubu meydana gelir.

• A Grubu: Eritrosit yüzeyinde A antijenini taşır.
• B Grubu: Eritrosit yüzeyinde B antijenini taşır.
• AB Grubu: Eritrosit yüzeyinde hem A hem B antijenini taşır.
• 0 Grubu: Eritrosit yüzeyinde antijen taşımaz.

Alyuvar çeperinde bulunan ve kan grubunuzun belirlenmesinde rol oynayan bu protein yapısındaki antijenlere aglütinojen denir. Ancak kanda, kendinizinkinden farklı bir kan grubuna ait alyuvar hücrelerinin vücudunuza girmemesini sağlayarak sizi koruyan aglütinin adlı antikorlar bulunur. Protein yapısında olan aglütininler de tıpkı aglütinojenler gibi A ve B tipinde olurlar.

• A Grubu: Plazmada B antikorunu taşır.
• B Grubu: Plazmada A antikorunu taşır.
• AB Grubu: Plazmada antikor taşımaz.
• Grubu: Plazmada hem A hem B antikorunu taşır.

Bilinen hiçbir kanın yapısında antikorlar ve protein yan yana bulunmaz. Eğer birlikte olursa, birbirlerini tutarak katılaşır ve çökelirler. Kişiler arasında kan transfüzyonu yapılabilmesi için, alıcı ve vericilerin kanlarındaki protein ve antikorların incelenmesi gerekmektedir. Farklı gruplara sahip kişiler arasında kan alışverişi yapılamaz. Sadece AB grubu içerisinde bulunanlar “genel alıcı” (A, B ve 0 gruplarından kan alabilir, yani evrensel alıcıdır), 0 grubu içinde olanlar ise “genel verici”dir (diğer kan gruplarının hepsine verebilir, fakat yalnız 0 grubu kan alabilir).

Rh Faktörü Nedir?

Kan transfüzyonunda diğer önemli bir faktör, Rh faktörüdür.

Rh faktörü eritrositlerde bulunan bir antijendir. Bu antijenik yapı ilk defa “Rhesus” cinsi bir maymunda saptanmıştır. Rh sisteminde ise eritrositlerin (alyuvarların) yüzeyinde bulunan Rhesus faktörü (Rh faktörü) adı verilen bir proteinin  varığına gore Rh Pozitif ya da Rh Negatif olarak adlandırılır.

Rh antijenlerinin Rh faktörü olarak adlandırılan ve sık görülen 6 tipi vardır. Bunlar C, D, E, c, d ve e olarak adlandırılır. Bunlardan Tip D antijeni toplumda çok yaygındır ve diğer gruplara göre daha antijeniktir. Bu antijeni taşıyanlar Rh pozitif (+), taşımayanlar Rh negatif (-) olarak değerlendirilir. Rh(+) kan grubuna sahip bir kişi eritrositi yüzeyinde Rh antijeni içerir, fakat Rh antikoru oluşturmaz. Rh(-) kan grubuna sahip bir kişi ise eritrositi yüzeyinde Rh antijeni içermez, fakat Rh antikoru oluşturabilir.

Kısaca Özetlersek; Eritrosit yüzeyindeki antijenler (tip A ve Tip B), Plazmada bulunan antikorlar (tip A ve tip B) ve RH Faktörüne göre kan grupları belirlenmektedir. Bunun sonucunda A, B, AB, ve 0 Kan Gruplarına Rh(+) ve Rh(-) eklenmesiyle 8 adet kan grubu ortaya çıkar. Beyaz ırkın yaklaşık % 85’i Rh (+) ve % 15’i Rh (-)dir.

Rh (-) bir insan Rh (+) kanla daha önce temas etmemiş ise Rh (+) kan transfüzyonu ani reaksiyona yol açmaz. Transfüzyonu izleyen 2- 4 hafta içinde yeterli miktara ulaşan anti-Rh antikorları kanda hâlen dolaşan transfüze eritrositlerin aglütinasyonuna yol açabilir. Bu hücreler daha sonra doku makrofaj sistemi tarafından yıkılır. Bu nedenle gecikmiş hafif bir transfüzyon reaksiyonu görülür.

Bazı insanların kanında A, B, O, Rh faktörleri dışında birçok antijenik protein bulunmaktadır. Bu faktörler nadiren de olsa kan transfüzyonu sırasında reaksiyonlara neden olmaktadır. Bu faktörler bilimsel araştırmalarda ve hukuksal yönden önemlidir. Bu faktörlerden bazıları Lewis, P, MNS, Kidd, Kell, Duffy, Lutheran, Xg, Sid, Cartright, YK ve Chido Rodgers antijenlerini içerir.

Antijen: Vücuda girdiğinde bağışıklık sistemi tarafından antikor üretimine yol açan protein ve polisakkarit yapısındaki yabancı moleküllerdir.

Antikor: Çok hücreli hayvansal organizmaların bağışıklık sistemi tarafından kendi organizmalarına ait olmayan organik yapılara karşı geliştirilen glikoprotein yapısındaki moleküllerdir. Bu moleküller organizmayı yabancı moleküllerin yol açması muhtemel zarar verici etkilere karşı erkenden uyararak koruyuculuk sağlarlar.

Kaynak:

• http://www.wikizero.net
• http://www.kizilay.org.tr/
• http://www.megep.meb.gov.tr/

The post Rh Faktörü Nedir? Kan Grupları Nasıl Belirlenir? appeared first on TechWorm.

Kan grubu, insan kanındaki antikorlara bakılarak, kanın özelliğini belirtmek için oluşturulmuş sınıflandırma sistemidir. A, B, AB ve 0 türleri mevcuttur. Bundan bağımsız olarak, Rh değeri + veya – değerinde olabilir. Bu iki sistemin kombinasyonundan 8’li kan grubu tablosu oluşmuştur. Türkiye’de iki sistem yan yana yazılarak belirtilir. Örneğin; A türü kanda Rh değeri negatif ise, o kan için A Rh (-) grubu denir. Türkiye’de Kızılay’ın verilerine göre en fazla bulunan ve en çok ihtiyaç duyulan grup A Rh (+)’dir. RH faktörü, Rhesus (rezüs) maymunun kanındaki antikorların var olup olmaması anlamına gelir.

• A Grubu: Bu grup başka gruba kan veremiyorken, hem kendi gruplarından hem de 0 grubundan kan alabilirler.
• B Grubu: Bu grup A grubu gibi başka gruba kan veremiyorken, hem kendi gruplarından hem de 0 grubundan kan alabilirler.
• AB Grubu: “Genel Alıcılar” olarak adlandırılan bu grup, herkesten kan alabilirler.
• 0 Grubu: “Genel Verici” olarak adlandırılan bu grup, belirli miktarda her gruba kan verebilirler.

Her ne kadar aşağıdaki tablo genel olarak doğru ise de uzun dönem kan tranfüzyonu gerektiren kişilere kendi kan gruplarının aynısının verilmesi zorunludur. Çok ama çok acil durumlarda RH (-), RH (+)’ye kan verebilir.

Kan Gruplarının Görevi Nedir?

Kan grubunu belirleyen A ve B genleri, kanımızda bulunan alyuvarların zarlarında A ve B tipi proteinlerden hangisinin yer alacağını belirlerler. Kan grubunuz A ise alyuvarlarınızın çeperinde yalnızca A tipi protein, B ise yalnızca B tipi protein, AB ise her ikisinden de, 0 ise alyuvarlarınızın çeperinde her ikisi de yoktur demektir. Alyuvar çeperinde bulunan ve kan grubunuzun belirlenmesinde rol oynayan bu proteinlere aglütinojen denir. Ancak kanda, kendinizinkinden farklı bir kan grubuna ait alyuvar hücrelerinin vücudunuza girmemesini sağlayarak sizi koruyan aglütinin adlı antikorlar bulunur. Protein yapısında olan aglütininler de tıpkı aglütinojenler gibi A ve B tipinde olurlar.

Kimler Kan Verebilir?

Kan üretilemeyen bir dokudur ve tek kaynağı sağlıklı bağışçılardır. 18 ve 65 yaş arası olan sağlıklı bulaşıcı hastalığı veya riski olmayan 50 kg üzerinde kişiler kan bağışlayabilirler. Hemoglobin düzeyi, erkeklerde en az 13,5 g/dl en çok 18,0 g/dl ve kadınlarda en az 12,5 g/dl en çok 16,5 g/dl olmalıdır. Ancak bağışçıların sağlık sorgulamasından ve temel bir muayeneden geçirilmesinin ardından kimlerin kan verebileceği tespit edilir. Bağış sıklığı: Tam kan bağış sıklığı; Erkeklerde bağış aralığı 90, Kadınlarda bağış aralığı 120 günde birdir.

Kaynak:

Wikipedia

The post Hangi Kan Grubu Genel Alıcı ve Genel Vericidir? appeared first on TechWorm.