1- Embriyonik Kök Hücre: Erken dönem embriyodan elde edilen kök hücrelerdir. Laboratuvar koşullarında sınırsız çoğalabilme ve vücuttaki tüm hücrelere farklılaşabilme kapasitesine sahiptirler. Embriyonik kök hücreler çeşitli etik nedenlerden dolayı tedavi amaçlı olarak kullanılması henüz uygun olmayan hücrelerdir.

2- Fetüs Kök Hücreleri: Fetüsden elde edilen farklılaşma kapasiteleri embriyonik kök hücrelere yakın ölçüde yüksek olan kök hücre grubudur. Bu hücreler de tedavi amaçlı kullanımları etik nedenlerden dolayı henüz uygun olmayan hücrelerdir.

3- Amniyon Sıvı Kök Hücreleri: Anne karnındaki bebeğin korunması ve beslenmesini sağlayan sıvı olan amniyon sıvısı içerisinde bulunan, yüksek farklılaşma kapasitesine sahip kök hücrelerdir.

4- Göbek Kordonu Kök Hücreleri: Göbek bağı dokusundan elde edilen yüksek farklılaşma kapasitesine sahip kök hücrelerdir. Laboratuvar koşullarında göbek bağından elde edilerek çoğaltılabilmekte ve tedavi amaçlı kullanılabilmektedir.

5- Kordon Kanı Kök Hücreleri: 1980’li yılların başında bilim adamları yeni doğan bebeklerin kordon kanında da kemik iliğindekine benzer kök hücrelerin bulunduğunu fark etmeleri üzerine kordon kanından elde edilen bu hücrelerin belirli hastalıkların tedavisinde kullanılabileceği fikri ortaya çıkmıştır. Kordon kanı kök hücreden zengin bir kaynak olduğunun anlaşılması ile 1988’de fankoni anemik hastalığı bulunan bir çocuk tedavi edilmiş ve o günden bu yana tedavi amaçlı kullanılmaya başlanmıştır.

6- Erişkin Kök Hücreleri (Doku Özgün Kök Hücreler)

a- Hematopoetik Kök Hücreler (Kan Kök Hücreleri): Kemik iliğinde bulunan kendilerini sürekli yenileyerek kanda bulunan hücre tiplerini oluşturan hücrelerdir. Kemik iliği, dolaşan kan ve kordon kanı temel kaynaklarıdır.

b- Mezenkimal Kök Hücreler (MKH): Başlıca kemik iliği ve yağ doku olmak üzere diğer dokulardan da elde edilebilen MKH’ler sahip oldukları farklılaşma yeteneği ile kemik, yağ, kıkırdak, iskelet kası, sinir ve kas hücrelerine farklılaşabilmektedirler.

c- Organlarda Yerleşik Diğer Erişkin Kök Hücreler: Bulunduğu dokuya ait hücreleri oluşturmak üzere özelleşmiş o dokuya özel kök hücrelerdir. Sinir kök hücresi, kas kök hücresi gibi hücreler bu gruptadır.

Kök hücre kaynakları embriyo, amniyon sıvısı, fetüs, kordon kanı, göbek kordonu, kemik iliği ve tüm bunların yanında vücuttaki yağ, kıkırdak doku, deri diğer gibi tüm dokular olarak sayılabilir. Tedavi amaçlı olarak aktif şekilde kullanılan kaynaklar kordon kanı, kemik iliği, yağ doku, kıkırdak doku ve deri dokusudur. Bu kaynaklardan ayrıştırılan kök hücreler, laboratuar koşullarında çoğaltılarak kullanılabildikleri gibi, sadece ayrıştırma yapılarak da uygulanabilmektedir. Örneğin; kan kök hücreleri, kemik iliği içerisinden özel yöntemler ile seçilmek suretiyle diğer hücrelerden ayrışmaları sağlanılarak kullanılabilmektedir. Bu yolla kemik iliği nakili sonrası, alıcının verilen hücreleri reddetmesine neden olan kök hücre dışındaki diğer hücrelerden arındırılması sağlanmakta ve nakilin başarı oranı artırılmaktadır.

Kaynak: https://www.acibadem.com.tr

The post Kök Hücre Nedir? Çeşitleri Nelerdir? Kök Hücre Nasıl Elde Edilir? appeared first on TechWorm.

Memelilerde kök hücrelerin iki yaygın tipi bulunur; blastokist evresinin iç tabakasından elde edilebilen embriyonik kök hücreler ve çeşitli dokularda bulunan yetişkin kök hücreleri.

Yetişkinlerdeki kök ve öncül (progenitör) hücreler vücudun onarımında görev alıp, erişkin dokuları yenileyebilme yetisine sahiplerdir. Gelişen bir embriyoda, kök hücreler özelleşmiş hücrelerin tümüne -ektoderm, mezoderm, endoderm- farklılaşabilirler ve ayrıca kan, deri, sindirim organları gibi organların da yenilenmesini sürekli kılarlar.

İnsanlarda günümüzde bilinen otolog erişkin kök hücre kaynakları şu şekildedir;

1- Kemik iliği kök hücreleri; kemikten (tipik olarak femur veya iliak krestden) mekanik bir işlemle ayrımları yapılabilir.

2- Yağ (adipoz) doku; liposakşın ile alınması ve saflaştırmaları gerekir.

3- Kan, donörden alıcıya kan bağışına benzer şekilde kanın içinden geçtiği ve kök hücrelerin süzüldüğü “ferez” aracılığıyla saflaştırmayla yapılarak elde edilir.

Kök hücreler ayrıca doğumdan hemen sonra umbilikal kord kanından da elde edilebilir. Bütün kök hücre tiplerinde kendinden (otolog) elde en az riski taşır ve bankalarda saklanılarak sonrası için kullanılabilirler. Ancak son çalışmalar kanser tedavilerinde otolog kök hücre kullanımının riskli olabileceğini de göstermektedir.

Günümüzde yüksek oranda değişkenlik gösterebilen kök hücreler, kemik iliği nakilleri gibi tıbbi tedavilerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bunun için hücre kültür ortamlarında yapay olarak yetiştirilmeleri ve bu ortamlarda kullanılacak hücre tipine göre (kas, sinir vb.) farklılaştırılmaları gerekmektedir. Embriyonik hücre hatları ve otolog embriyonik kök hücreler ise; terapötik klonlamayla oluşturulmakta ve gelecekteki tedavi yöntemleri için umut oluşturmaktadır. Kök hücreler hakkındaki araştırma ve bulgular 1960’larda Toronto Üniversitesindeki Ernest A. McCulloch ve James E. Till tarafından sağlanmıştır.

Bir hücrenin kök hücre olabilmesi için şu iki özelliği bulundurması gerekir:

Kendini Yenileme: farklılaşmamış safhasını sürdürerek, çok sayıda hücre bölünmesi yapabilme.

Yetkinlik: Özelleşmiş hücre tiplerine farklılaşabilme yetisi. Bu kuralcı açı; multipotent ya da unipotent öncül hücreler de bazen kök hücreyi tanımlasa da, kök hücrelerin herhangi bir olgun hücre tipine değişme yeteneği veren multipotent ya da unipotent özellikte olmalarını gerekmektedir. Bundan bağımsız olarak; kök hücre işlevinin bir geri-besleme mekanizmasıyla düzenlendiği de söylenmektedir.

Bir kök hücrenin pratikteki tanımı, işlevselliğidir; bir ömür boyu dokuları yenileme yeteneğine sahip hücreyi tanımlar. Örneğin, kemik iliği ya da hematopoetik kök hücreyi (HKH) tanımlayan bir deney, hücrenin naklini ve HKH’ler olmaksızın canlının korumasını belirleme yetisindedir. Bu durumda, bir kök hücre, yetkinliğini gösterir şekilde, yeni kan hücrelerini ve uzun vadede bağışıklık hücrelerini üretebilme yeteneğindedir. Ayrıca, nakil olan bir canlıdan, kök hücrelerin tekrar saflaştırılması mümkündür. Kök hücrelerin kendilerini-yenileme yeteneğini, HKH’ler olmaksızın yapılan nakiller göstermektedir.

Kök hücrelerin özellikleri, her bir hücrenin kendisini yenileme ve farklılaşma yeteneğine göre değerlendirildiği klonojenik test gibi in vivo yöntemlerle gösterilebilir.

Kök hücreler ayrıca, bulundurdukları özgül hücre yüzey belirteçlerine göre de saflaştırılabilirler. Ancak, in vivo hücre kültür ortamları, hücrenin aynı tutumu sergileyip sergilemeyeceğini belirsiz hale getiren şekilde hücrenin davranışını değiştirebilmektedir. Bu durumda, önerilen ergin hücre popülasyonlarının gerçekten kök hücreler olup olmadığı konusunda önemli tartışmalar bulunmaktadır.

Kaynak: Wikipedia

The post Kök Hücre Nedir? Kök Hücre Hakkında Kısa Bilgi appeared first on TechWorm.