Filistin (veya bilinen resmi adıyla Filistin Devleti) Orta Doğu’da kadim Filistin bölgesinde kurulan bir Arap devletidir. Alttaki haritadan da anlaşılacağı üzere şu anda Batı Şeria (İsrail-Ürdün Sınırında) ve Gazze Şeridi‘nde (İsrail-Mısır sınırında) bulunan bölgelerde hüküm sürmektedir.

Günümüzde sadece Batı Şeria ve Gazze Filistinlilerin kontrolündedir ve bu bölgeler İsrail Devletinin işgali altındadır. Filistin ve İsrail yönetimleri arasındaki barış görüşmeleri devam etmektedir fakat görüşmelerden şu ana kadar herhangi bir olumlu sonuç alınamamıştır.

Filistin’in başkenti Kudüs (Jerusalem) olarak belirlenmesine karşında İsrail işgalinden dolayı merkezi Batı Şeria bölgesinde yer alan “Ramallah” kentinde bulunur.

Filistin toprakları 1948 yılında önce Mısır ve Ürdün tarafından işgal edilirken 1967‘deki Altı Gün Savaşı‘ndan sonra ise İsrail tarafından işgal edilmiştir.

Filistin’in 2021 yılı itibarıyla nüfusu 5.250.000 civarındadır. Bu nüfus sayısı ile dünyada en çok nüfusa sahip 121. devlet olmuştur.

2. Dünya Savaşı’ndan sonra Filistin Bölgesi; İngiliz Mandasından, Birleşmiş Milletlere (BM) devredilmiş ve Birleşmiş Milletler tarafından Yahudi, Arap ve Uluslararası Kudüs Bölgeleri oluşturulmuştur. Bu bölünme Yahudiler tarafından kabul edilirken bölgedeki Arap devletler tarafından ise kabul edilmemiştir. Ancak İsrail Devleti‘nin kurulmasıyla 1948 yılında ilk Arap-İsrail Savaşı başladı. Diğer taraftan 22 Eylül 1948‘de Mısır tarafında bulunan Gazze‘de bir Filistin Hükumeti kuruldu. Ürdün hariç diğer Arap Birliği Üyeleri tarafından tanındı. Hükümet; Filistin’in tamamını (İsrail, Ürdün’deki Batı Şeria, Gazze ve Kudüs bölgeleri) yönettiğini iddia etse de aslında sadece Gazze‘yi yönetmekteydi. İsrail, Altı Gün Savaşı sonucunda Mısır’dan Gazze ve Sina yarımadasını, Ürdün’den Batı Şeria‘yı ve Suriye’den ise Golan Tepeleri‘ni aldı.

Cezayir’de Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) Başkanı Yasser Arafat 15 Kasım 1988’de Filistin Devleti‘nin kuruluşunu ilan etti. 1993’te Oslo Anlaşmalarının imzalanmasından bir yıl sonra, Batı Şeria ve Gazze Şeridi‘ndeki A ve B bölgelerini yönetmek için Filistin Ulusal Otoritesi kuruldu. Gazze daha sonra İsrail’in Gazze’den çekilmesinden iki yıl sonra 2007’de Hamas tarafından yönetilecekti.

Filistin Devleti 138 BM üyesi tarafından tanınmaktadır ve 2012’den beri Birleşmiş Milletler‘de üye olmayan bir gözlemci devlet statüsündedir. İsveç Parlamentosu 30 Ekim 2014 tarihinde Filistin Devletini resmen tanıdı. Bu karar Avrupa Birliği üyesi bir devletin aldığı ilk tanıma kararı oldu. Eylül 2015 tarihine gelindiğinde Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu‘nda ilk defa Filistin bayrağı göndere çekildi.  Filistin; Arap Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı, G77, Uluslararası Olimpiyat Komitesi ve diğer uluslararası organların bir üyesidir.

Filistin’de bazı çevresel sorunlar vardır. Bunlar; Gazze Şeridi‘nin karşılaştığı konular arasında çölleşme, tatlı suyun tuzlanması, kanalizasyon arıtma, su kaynaklı hastalıklar, toprak bozulması ve yeraltı su kaynaklarının tükenmesi ve kirlenmesi sorunlarıdır. Batı Şeria‘da benzer sorunların birçoğu geçerlidir. Tatlı su çok daha bol olmasına rağmen, devam etmekte olan anlaşmazlık nedeniyle erişim kısıtlanmaktadır.

Filistin poundu, Filistin Mandası’nda 1 Kasım 1927 – 14 Mayıs 1948 tarihleri arasında İsrail Şekeline ek olarak kullanılan para birimi. Mavera-i Ürdün Emirliği’nde de 1949’a dek kullanılmış ve yerini Ürdün Dinarına bırakmıştır.

Filistin Devleti

• Kuruluş Tarihi: 15 Kasım 1988
• Başkent: Kudüs – İşgal Nedeniyle Şu Anda “Ramallah” (Defacto)
• Nüfusu: 5.250.000
• Kapladığı Alan: 6.220 km2 (Batı Şeria: 5,860 km²– Gazze Şeridi: 360 km²)
• Resmi Dil: Arapça
• Hükümet: Parlamenter Demokrasi
• Para Birimi: Kendi Para Birimleri Yok – Komşu Devlet Paralarını Kullanır

Batı Şeria Bölgesindeki Şehirler

• Ariel
• Beit Jala
• Betar Illit
• Beytüllahim
• Hebron
• Cenin
• Jericho
• Doğu Kudüs
• Ma’ale Adummim
• Nablus
• Kalkilya
• Ramallah
• Rawabi
• Salfit
• Tulkarim

Gazze Bölgesindeki Şehirler

• Beyt Hanun
• Beyt Lahya
• Deyr El Balah
• Gazze
• Jabalia
• Han Yunus
• Refah

The post Filistin Hakkında Bilmeniz Gerekenler! appeared first on TechWorm.

Kudüs Akdeniz ve Ölü Deniz’in kuzey sınırı arasında yer almaktadır. Doğu Kudüs’le birlikte düşünüldüğünde, alan ve nüfus olarak, İsrail’in büyük şehridir.

800.000 üzerinde nüfusa ve 125.1 km² alana sahiptir. Kudüs, üç semavi din olan Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam için kutsaldır. Uzun tarihi boyunca, Kudüs, iki defa yok edildi, 23 defa işgal edildi, 52 defa saldırıya uğradı ve 44 defa ele geçirilip tekrar kurtarıldı

Şehrin en eski bölümüne, İsa’dan önce 4. milenmyumda (binyıl) ilk yerleşim gerçekleşti. 1538’de I. Süleyman hükümranlığı altında, şehri çevreleyen duvarlar inşa edildi. Bugün bu duvarlar, Ermeni, Hristiyan, Yahudi ve Müslüman olmak üzere dört çeyreğe bölünmüş olan Eski Şehri (Eski Kudüs) çevrelemektedir. Eski Kudüs, 1981 yılında Dünya Mirasları arasına girdi ve ayrıca şehir, Tehlike Altında Olan Dünya Mirasları arasındadır. Modern Kudüs, Eski Kudüs’ün sınırlarını aşarak çok büyümüştür. Sünni Müslümanlar için Kudüs üçüncü en kutsal şehirdir. İslamiyet’te Kudüs, Milattan sonra 610 yılında ilk Kıble olmuştur ve Kur’ana göre Son Peygamber Hz. Muhammed (s.a.v.) 10 yıl sonra Miraç’a bu şehirden çıkmıştır.

Kudüs, Yahudiler için en kutsal şehirdir çünkü kutsal kitaplarına göre, İsrail Kralı Davud, Milattan önce Kudüsü Birleşik İsrail Krallığı’nın başkenti olarak inşa etti ve oğlu Kral Süleyman, İlk Tapınağı şehrin içinde kurdu.

Hristiyanlar için Kudüs’ün kutsallığı, İncil’e göre Hz. İsa’nın bu şehirde çarmıha gerilmesinden ve 300 yıl sonra Azize Helena’nın İsa’nın hayatındaki hac noktalarını belirlemesinden gelmektedir.

Sonuç olarak, küçük bir alan olmasına rağmen, Eski Kudüs, birçok dini önem taşıyan noktalara sahiptir. Bunların arasında, Tapınak Dağı, Ağlama Duvarı, Kutsal Mezar Kilisesi, Kubbet-us-Sahra ve Mescid-i Aksa vardır.

Günümüzde Kudüs’ün statüsü, İsrail-Filistin çatışmasının en önemli sorunlarından biri olarak kendisini göstermektedir. 1948 Arap-İsrail Savaşı’nda, Batı Kudüs, İsrail tarafından ele geçirilen yerler arasındadır ve Eski Kudüs de içinde olmak üzere Doğu Kudüs, Ürdün tarafından ele geçirilmiştir. İsrail 1967 yılındaki Altı-Gün Savaşı esnasında Doğu Kudüs’ü ele geçirip, sonrasında işgal etti. Günümüzde, İsrail’in temel kanunları, Kudüs’ü İsrail’in “bölünmez başkenti” olarak kabul eder. Uluslararası toplum, son işgali kabul etmeyip, Doğu Kudüs’ü, İsrail işgali altında olan Filistin sınırı olarak tanımlar.

1517’den beri Osmanlı İmparatorluğu’nun elinde olan bu şehirde 1830’den sonra çoğunluğu Yahudiler oluşturdu.

Avrupa ülkeleri 19.yy’da kutsal yerleri ve Hristiyan kiliselerini korumak ve şehirde etkilerini arttırmak için rekabete girdi. Bunlardan bazıları Kudüs’te konsolosluklar açtı. 1917 yılında, Kudüs Savaşı’ndan sonra, General Edmund Allenby tarafından yönetilen İngiliz Ordusu, şehri ele geçirdi

1922 yılında, Lausanne Konferansı’nda, Milletler Cemiyeti, Birleşik Krallık’a Filistin mandasının, Ürdün mandasının ve Irak mandasının yönetimini himaye etti. 1922’de 1948 yılına kadar, şehrin nüfusu 52.000’den, 165.000’e ulaştı. Bu nüfusun üçte ikisi Yahudi ve üçte biri Araptır (Müslüman ve Hristiyan)

Kudüs’ün kendine has ruhani özelliği ve üç büyük monoteistik din için önemli oluşunu tanıyan Müttefik Devletler şehrin güvenliğini uluslararası platformda garantiye aldı.

Mayıs 1948’de Birleşik Krallık Filistin Mandası’nın yıkılmasının ardından İngiltere Filistin toprakları için çatışan Araplarla Yahudilerin durumunun çözümlenmesi için Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na talepte bulundu. Kasım 1947’de Birleşmiş Milletler Paylaşım Planı’yla Filistin toprakları Araplarla Yahudiler arasında bölüştürüldü ve Kudüs’e kendine has özel yasaları ve politik statüsü olan Birleşmiş Milletler dışında hiçbir yere bağlı olmayan corpus separatum (ayrı beden) statüsü verildi.

Arapların da aynı şeyi yapacağını düşünen Yahudi temsilciler planı kabul etti fakat Araplar bunun yasal olmadığı gerekçesiyle planı reddetti.

Mayıs 1948’de İsrail’in bağımsızlığını ilan etmesiyle Arap devletlerin istilası başladı, bu nedenle BM’in Kudüs planı gerçekleşemedi. 1949 Ateşkes Antlaşmasıyla Doğu Kudüs’ün kontrolü Ürdün’e Batı Kudüs’ün kontrolü de İsrail’in eline geçti. Her iki taraf da diğer tarafın kontrolünde olan topraklar üzerindeki de facto hakkını kabul etti.

Ateşkes Antlaşmasıyla iki ülke arasında de facto hakları tanınmasına rağmen bu uluslararası alanda Kudüs’ün enternasyonalize edilmesini öngören plana aykırı olduğu için kabul görmedi. Hemen ardından İsrail Kudüs’ün İsrail’in ayrılmaz bir parçası ve ölümsüz başkenti ilan etti. 1950’de Ürdün Doğu Kudüs’ü ilhak etti, bu hareket sadece İngiltere ve Pakistan tarafından tanındı. Diğer ülkeler ne İsrail’in Batı Kudüs’te ne de Ürdün’ün Doğu Kudüs’teki haklarını tanıdı.

Uluslararası toplum Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanımlamaz ve Kudüs’te hiçbir elçilik bulunmaz. Filistin Merkezi İstatistik Kurumu’na göre, 208.000 Filistinli, Doğu Kudüs’te yaşamakta ve Filistin Milli Otoritesine göre, bu şehir gelecekte kurulacak olan Filistin Devleti’nin başkenti olacaktır.

İsrail Devleti’nin bütün dalları Kudüs’te yer almaktadır. Bunların arasında Knesset (İsrail parlamentosu), Başbakan ve Başkan köşkleri ve Yargıtay vardır. İbrani Üniversitesi ve İsrail Müzesi Kudüs’tedir. Birçok turistik ve tarihi yerlere sahiptir.

Uluslararası platformda Kudüs’ün statüsü hakkında yasal ve diplomatik açıdan farklı görüşler görülmektedir.

Devletler ve uzmanlar da aynı şekilde uluslararası kanunlar altında Kudüs’ün statüsü hakkında bölünmüşlerdir. Çoğu ülke Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanımamaktadır. Hatta çoğu tam anlamıyla İsrail’e ait olduğunu da düşünmemektedir. Birçok BM üye devleti resmi olarak bir BM önergesi olan Kudüs’ün uluslararası statüsüne sadık kalmaktadır.

İsrail’in Batı Kudüs’teki varlığı kabul edilmesine rağmen asıl anlaşmazlık İsrail’in Doğu Kudüs’ü kontrolü altında tutmasından kaynaklanmaktadır.

De jure olarak BM üye devletlerinin ve uluslararası örgütlerin çoğu, İsrail’in, 1967’de Altı Gün Savaşı’yla Doğu Kudüs’ü kontrolüne geçirmesini ve 1980’de yürürlüğe sokulan ve Kudüs’ün bir bütün olarak İsrail’in başkenti olduğunu öngören Kudüs Yasasını tanımamaktadır.

Sonuç olarak dış elçilikler genellikle Tel Aviv ve çevresinde veya Kudüs’ün Mevaseret Zion gibi dış muhitlerinde bulunur.

İsrail ile Filistin Ulusal Yönetimi’nin barış yolundaki engellerinden biri Filistin’in Doğu Kudüs’ü “Al Kuds” adıyla gelecekteki Filistin devletinin başkenti yapmak istemesidir.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, “Kudüs Yahudilerindir ve sonsuza dek İsrail egemenliği altında olacaktır” demiştir.

Kudüs Şehir Konseyi 31 seçilmiş üyeden oluşur ve belediye başkanı tarafından yönetilir. Belediye başkanı 5 yıllık bir dönem için görevdedir ve sekiz yardımcı atar. Bir önceki Belediye başkanı Uri Lupolianski 2003 yılında seçildi. 2008 Kasım’ında gerçekleşen yerel seçimlerde Nir Barkat seçildi ve şimdilerde belediye başkanıdır. Belediye başkanı ve yardımcıları dışında, konsey üyeleri maaş almaz ve gönüllü çalışırlar. En uzun görevde olan belediye başkanı, Teddy Kollek, 28 yıl – 6 dönem görevde bulundu. Konseyin toplantılarının çoğu gizlidir fakat her ay halka açık bir toplantı yapar. Konsey içinde, dini politik partiler güçlü bir kesimi oluşturur ve sandalyelerin büyük kısmını alırlar.

Kudüs, Yahudiliğe aşağı yukarı 3000 yıl, Hristiyanlığa 2000 yıl ve İslam’a ise 1400 yıl civarında kutsaldır. 2000 yılı Kudüs’ün İstatistiki yıllığına göre, Kudüs’te 1204 Sinagog, 158 Kilise ve 73 Cami vardır.

Kudüs, Sünni Müslümanlar için, üçüncü en kutsal şehirdir. Kıble, Mekke’deki Kabe’den önce Kudüs’tü. Şehrin Müslümanlar için en büyük önem noktası, Hz. Muhammed (s.a.v.) Peygamberin Miraç’ı burada gerçekleştirmesidir.

The post Kudüs Nerede ve Kimindir? appeared first on TechWorm.