Küresel ısınma Nedir?

Küresel ısınmanın yaratacağı felaket senaryoları hakkında bilgi vermeden önce küresel ısınma nedir sorusuna cevap vermek istiyoruz. Küresel ısınma yıl boyunca deniz, kara ve hava sıcaklıklarının ölçülen ortalama sıcaklıkta meydana gelen artışı ifade eder. Bu artışa genel olarak atmosfere salınan sera gazlarının neden olduğu düşünülmektedir. Teknolojinin gelişmesi, daha rahat yaşam koşulları, tüketimin ve buna dayalı olarak üretimin artması hep birlikte atmosfere daha fazla sera gazı salınımına neden olmamızı sağlamıştır. Yani bugün küresel ısınmada tüm dünya halklarının az çok katkı payı vardır. Tabi her ülkenin veya kıtanın eşit pay sahibi olduğunu kesinlikle söyleyemeyiz.

Bilim insanlarına göre küresel ısınma, sera gazlarının neden olduğu ortalama sıcaklık artışıdır ve bunun sonucunda da dünyada iklim değişiklikleri yaşanacaktır. Yaşanacak iklim değişiklikleri kendini kuraklık, çölleşme, su baskınları, fırtına, tayfun ve hortumlar gibi dengesiz hava koşullarıyla gösterecektir.

Küresel ısınma tüm dünyanın ortak bir sorunudur ve gerekli önlemler alınmadığında veya köklü değişimlere gidilmediğinde yaşanacak felaketler hepimizi ilgilendirmektedir. Ülkeler her ne kadar bu alanda hassasiyet gösterdikleri izlenimini gösterse de yükselen ekonomi ve güç olma pahasına hem dünyamıza hem de geleceğimize zarar verecek faaliyetlerine devam etmektedir.

Küresel Isınma Neden Olur?

Küresel ısınmaya neden olan en önemli faktör sera gazlarıdır. Sera gazları da kimyasal maddelerin kullanımındaki artış, sanayi ve atmosfere gönderilen fazla karbondioksit gazının artmasıyla ortaya çıkmaktadır. Normal koşullarda doğa, tüm bu yarattığımız felaketlerle baş edebilecek güce sahiptir ancak zamanla devletlerin para ve güç hırsı daha fazla şehirleşme ve sanayileşme hırsına dönüşmüştür. Bu da doğanın katledilmesi, ormanların azalması ve doğal olarak oksijenin azalmasına neden olmuştur. Tabi burada tek suçlunun devletler veya yönetenler olduğunu söyleyemeyiz. İnsanlar olarak girmiş olduğumuz tüketim çılgınlığı, doğanın artık bizlere yetememesine neden olmuştur. Şuursuzca tüketmeye ve doğaya sırtımıza dönmeye devam ettiğimiz sürece küresel ısınmanın olumsuz etkilerini çok daha fazla yaşamaya başlamamız, muhtemel kaçınılmaz sondur. Küresel ısınmanın zararlı etkileri için bir şey yapmak istiyorsak öncelikle buna kendi yaşamımızdan başlamamız gerekir.

Küresel Isınmada İki Derecelik Artış Nelere Yol Açar?

1975 yılında çevre ekonomisti olan William Dawbney Nordhaus küresel ısınmaya ilk dikkat çeken isimlerden biri olmuştur. Isınan gezegenin, küresel ekonomi için bir tehdit olabileceğini savunmuş ve buna yönelik yapmış olduğu çalışmalarda insanlardan kaynaklı ortaya çıkan karbondioksitin küresel ısınmaya neden olacağını ve küresel ısınmadaki iki derecelik artışın gezenimizde büyük iklim değişikliklerine neden olacağını söylemiştir.

Dünyanın iki santigrat derece daha ısınırsa, felaketin eşiğine gelineceği düşünüldüğü için Birleşmiş Milletler bunu engellemek amacıyla Paris Antlaşmasını hazırlamış ve imzaya açmıştır. İlginç olan durum son 20 yılda yapılan tüm çalışmalarda bilim adamlarının ve çevrecilerin iki derece üzerinde çok fazla durmasıdır.

İki derecelik artış ilk duyulduğunda kulağa oldukça komik gelebilir ve ciddiye alınmayabilir. Hatta genellikle gün içerisinde yaşanan iki derecelik artışın farkına bile varılmaz. Ancak küresel ısınma gündelik geçici ısı değişiklikleri ile değil uzun vadeli sonuçlarla ilgilenir. Yani yaşanacak iki derecelik artış uzun vadede yaşanacak ve sürekli hale gelmesi sonucunda da büyük felaketlere neden olabilecektir.

20. yüzyılın ortasına gelindiğinde ortalama küresel sıcaklığın 14 °C olduğu hesaplanmıştır. 1880 yılından bu yana ısı derece tam olarak bir derece artmış ve bu artışın büyük bir kısmı 1975’ten sonra gerçekleşmiştir. Asıl mesele şudur ki; dünyamız en son bugünkü ısı derecesine 11.000 yıl önce ulaşmıştır. Bugün iki derece olarak gördüğümüz ısı derecesi, okyanusların ısınması için gerekli olan enerji hesaba katıldığında aslında çok daha büyük bir ısı derecesine karşılık gelir.

Sonuç olarak küresel ısınmada yaşanacak olan iki derecelik artışın sonuçları şöyle olacaktır;

• Korkuyla beklenen iki derecelik artış yaşandığında dünya ekonomisinin, tarımın, iklim modellerinin ve alt yapılarının kökten etkileneceği sonuçlar ortaya çıkacaktır.
• Yükselen sıcaklık değerleri, arktik bölgelerde yaşayan canlılara, mercan resiflerine, adapte olamayan ekosistemlere ve birçok canlı türüne zarar verecektir.
• Grönland buzul tabakaları ve Arktik bölgelerde yer alan buzul tabaklarının erime hızı giderek artacak ve bu durum deniz seviyesinin 5-10 metre artmasına ve denizlere kıyısı olan ülkelerin sular altında kalmasına neden olacaktır.
• Birçok canlı türü yok olacak ve bu ekosistemin düzeninin tamamen değişmesine neden olacaktır.
• Dünyada bölgesel ve kitlesel kıtlıklar yaşanacaktır.
• Birçok ülkenin toprakları, sular altında kalacağı için aslında birçok ülkenin kaderi değişecektir.
• Dünyanın birçok bölgesinde açık havada bulunmak tehlikeli bir hal alabilecektir.

Küresel ısınmada iki derecelik artış nelere yol açar konusu tüm dünyanın üzerinde durması ve mutlaka artık önlemler alması gereken bir konudur. Çünkü öngörülen felaket son giderek bizlere daha fazla yaklaşmaktadır.

The post Küresel Isınmada İki Derecelik Artış Nelere Yol Açar? appeared first on TechWorm.

Güneş’ten gelen zararlı ışınların bir kısmı ozon tabakası ve atmosferdeki gazlar tarafından soğurulur. Bir kısmı litosferden, bir kısmı ise bulutlardan geriye doğru yansır. Dünya yüzeyine ulaşan ışınlar geriye dönerken atmosferdeki su buharı ve diğer gazlar tarafından tutulduğundan ve dünya dışına çıkamadığından dünya yüzeyi daha sıcak olur. Bu olay, Güneş ışınlarıyla ısınan ama içindeki ısıyı dışarıya bırakmayan seraları andırır; bu nedenle de doğal sera etkisi olarak adlandırılır. Buna neden olan gazlara da “sera gazları” denir.

Küresel ısınma yıllar geçtikçe önemli hale gelmektedir. Özellikle fosil yakıtların yakılması, ormansızlaşma, doğaya zararlı kozmetik ürünlerinin ortaya çıkması, hızlı nüfus artışı ve toplumlardaki tüketim eğiliminin artması karbondioksit, metan ve diazot monoksit gazların atmosferde birikmesine neden olmaktadır. Bu olay sonucunda sera etkisi dediğimiz kavram ortaya çıkmıştır. Bu etki ise dünya yüzeyinin sıcaklığının 21. yüzyılda 0.6 derece artması iklim üzerinde büyük değişikliklere yol açmıştır. Bu değişiklik önümüzdeki yüzyılda insan hayatını etkileyen büyük değişimlere yol açacağı belirtilmektedir.

Sera etkisi sonucunda dünyanın yüzey sıcaklığı hızla artmakta ve güneşten gelen ışınlar dünya yüzeyini terkedemediğinden meydana gelen sıcaklık buzulların hızla erimesine ve ekvator düzleminde olan bölgelerde kuraklığa neden olmaktadır.

Küresel ısınmanın artmasıyla beraber içilebilir su sıkıntısının artacağı, denizlerin 5 metre yükseleceği, yiyecek ve içecek sıkıntısının baş göstereceği ve bununla beraber dünya üzerinde tüketilebilir kaynaklara doğru ciddi göçlerin ortaya çıkacağı düşünülmektedir.

Kürsel Isınmanın önlenmesi için öncelikle fosil yakıta dayalı kolay enerji yerine alternatif ve yenilenebilir enerji kaynaklarına, güneş enerjisinden daha çok yararlanmaya yönelmek en doğrusu olacaktır. Toplam karbon dioksitin %25 ini salan ABD başta olmak üzere yüksek tüketim toplumları ilk olarak çözüm bulması gereken ülkelerdir. 1997 yılında, atmosferdeki sera gazlarının iklim sistemine zarar vermeyecek seviyede tutulmasını amaçlayan bir başka konferans ile Kyoto Protokolü belirlenmiştir. Ancak Çin ve Amerika buna imza atmamışlardır.

Bireysel Olarak Küresel Isınmanın Önüne Geçmek İçin Yapılacaklar.

• Tüketiciler, uzun ömürlü ürünlere yönelmeli.
• Geri dönüştürülemeyen ambalajlarda satılan ürünler alınmamalı.
• Başta PVC olmak üzere, plastik ambalajlardan kaçınmalı.
• Şişe ve kavanoz gibi cam ürünler tercih edilmeli.
• Plastik poşet ve yiyecek kapları gibi ürünler yeniden kullanılmalı.
• Alışverişlerde plastik poşet kullanılmamalı.
• Cam malzemeler, organik çöplerle birlikte atılmamalı.
• Enerji dostu olan ampuller kullanılmalı.
• Televizyonlar bekleme konumunda bırakılmamalı.
• Parfüm, deodorant gibi kozmetik ürünler kullanılmamalı.
• Doğru ışıklandırma kullanılmalı.
• Çevreyle dost olan ürünler tercih edilmeli.
• Her türlü israfın önüne geçilmeli.
• Klima yerine vantilatör kullanılmalı.
• Evler ısı kaybına karşı yalıtılmalı.
• Eşyalar, radyatörleri kapatmayacak şekilde yerleştirilmeli.
• Diş fırçalama, bulaşık yıkama, traş esnasında musluk açık bırakılmamalı.
• Daha az su tüketen yeni teknoloji klozetler kullanılmalı.
• Klozetlere asılan temizleme maddeleri kullanılmamalı.
• Yakıt olarak kömürden çok doğalgazla çalışan cihazlar tercih edilmeli.
• Çamaşır suyu tüketimi en aza indirilmeli.
• Doğaya zararlı kimyasal ürünler kesinlikle doğaya bırakılmamalı.
• Akan tesisatlar onarılmalı.
• Toplu taşıma araçları tercih edilmeli.
• Hortumla sulama ve yıkama yapılmamalı.
• Suyu, kireç ve bakterilerden arındıran filtreler kullanılmalı.

Kaynak: http://sbd.ogu.edu.tr/makaleler/4025311_2_Makale_11.pdf

The post Küresel Isınma Nedir? Sebepleri Nelerdir? Nasıl Önlenir? appeared first on TechWorm.

Güneşten gelen ışınların bir bölümü “ozon tabakası” ve “atmosferdeki gazlar” tarafından emilir. Bir kısmı litosferden, bir kısmı ise bulutlardan geriye yansır. Yeryüzüne ulaşan ışınlar geriye dönerken atmosferdeki su buharı ve diğer gazlar tarafından tutularak dünyayı ısıtmakta olduğundan yüzey ve atmosferin yere temas eden en alt katı olan troposfer, olması gerekenden daha sıcak olur. Bu olay, güneş ışınlarıyla ısınan ama içindeki ısıyı dışarı bırakmayan seraları andırır, bu nedenle de “doğal sera etkisi” olarak adlandırılır.

Sera etkisi doğal olarak oluşmakta ve iklim üzerinde önemli rol oynamaktadır. Endüstri Devrimi ile birlikte özellikle 2. Dünya Savaşı’ndan sonra insan aktivitesi sera gazlarının miktarını her geçen yıl arttırarak yüksek oranlara ulaştırmıştır.

Bu etkinin yokluğunda dünyanın ortalama sıcaklığının -18 °C olacağı belirtilmektedir. Ancak yaşamsal etkisi olan sera gazlarının miktarının normalin üzerine çıkması ve bu artışın sürmesi de dünyanın iklimsel dengelerinin bozulmasının nedeni olmaktadır.

Bu doğal etkiyi arttıran “karbondioksit, metan, su buharı, azotoksit ve kloroflorokarbonlar” sera gazlı olarak adlandırılmaktadır.

Sera Gazları Nelerdir?

1- Karbondioksit (CO2)

Dünyanın ısınmasında önemli rolü olan CO2, güneş ışınlarının yeryüzüne ulaşması sırasında bu ışınlara karşı geçirgendir. Böylece yeryüzüne çarpıp yansıdıklarında ışığın tamamını veya bir kısmını yutarak yansıtamaz. Dünyada enerji kullanımı sürekli arttığından kullanılmakta olan teknoloji kısa dönemde değişse bile karbondioksit artış hızının durdurulması olası görülmemektedir.

2- Metan gazı (CH4)

Oranı binlerce yıldan beri değişmemiş olan metan gazı, son birkaç yılda iki katına çıkmış ve 1950’den beri her yıl % 1 artmıştır. Bu değişiklik karbondioksit seviyesindeki artışa göre az olsa da metan gazının karbondioksitten 21 kat daha kalıcı olması nedeniyle en az karbondioksit kadar dünyamızı etkilemektedir. Amerika ve birçok batı ülkesinde çöplüklerin büyük yer kaplaması sorun yaratmaktadır. Organik çöplerden pek çoğu ayrışarak büyük miktarda metan salgılamakta bu gaz da özellikle iyi havalandırması olmayan ve kontrol altında tutulmayan eski çöplüklerde patlamalara ve içten yanmalara neden olmaktadır. Daha da önemlisi atmosfere salınan metan oranı artmakta ve bunun sonucu olarak da sera etkisi tehlikeli boyutlara varmaktadır.

3- Azotoksit ve Su Buharı

Azot ve oksijen 250 °C sıcaklıkta kimyasal reaksiyona giren azotoksitleri meydana getirir. Azotoksit, tarımsal ve endüstriyel etkinlikler ve katı atıklar ile fosil yakıtların yanması sırasında oluşur. Arabaların egzozundan da çıkmakta olan bu gaz, çevre kirlenmesine neden olmaktadır. Sera etkisine yol açan gazlardan en önemlilerinden biri de su buharıdır. Fakat troposferdeki yoğunluğunda etkili olan insan kaynakları değil, iklim sistemidir. Küresel ısınmayla artan su buharı iklim değişimlerine yol açacaktır.

4- Kloroflorokarbonlar (CFCs)

Klorofloro karbon gazı atmosfere –özellikle- parfümlerden yayılır. CFC’ler piyasada Freon ticari markası altında üretilir. Ozon ile tepkimeye girerek, ozon tabakasındaki ozon ile reaksiyona girerek parçalanmasına neden olur. Böylece ozon tabakasında ozon derişimi azalır. Sera gazlarından olan kloroflorokarbon küresel ısınmanın da başlıca sebeplerindendir. Doğaya salındıktan sonra 100 yıl ömrü vardır. Kloroflorokarbonlar (CFCs), tüm ozon tüketen maddeler içerisinde en fazla kullanılandır. İlk olarak 1920’lerde sülfürdioksidi soğutucu bir gaz gibi kullanmak için geliştirildi. Zehirleyici olmamaları, yanıcı olmamaları, kararlı doğası, ısıyı emme etkinlikleri onları 20. yüzyılda özellikle soğutucu alanında bir numaralı seçenek yaptı. Bu yıllarla başlayarak atmosferdeki kloroflorokarbon miktarı artmaktadır. Ozon tabakasına verdiği zararlardan dolayı 1987 yılında genetiği Montreal’de imzalanan bir protokol ile üretiminde sınırlandırma getirilmiştir. Bu kapsamda 1996 Ocak ayında yalnız astım ilaçları için gerekli küçük miktar kloroflorokarbon gazı dışında üretimi durdurulmuştur. Üretilmesi durdurulan kloroflorokarbon gazları yerine atmosferik ömrü daha az olan hidrofloroklorokarbon gazlarının kullanımı yaygınlaştırılmıştır. Hidroflorokarbon gazlarının ömürleri kloroflorokarbon gazlarına göre daha kısa olduğu için ozon tabakasına verdiği zarar daha azdır.

Kullanım alanları; soğutucular, araba klimaları, köpük ürünleri, yalıtım maddeleri, mikroçipleri ve diğer elektronik aletleri temizlemek için çözücü, steril gaz karışımlarında bir bileşim maddesi, sprey kutularında ileri doğru itici gibi pek çok değişik ürün yelpazesini içermektedir.Her yıl yaklaşık 800.000 metrik ton kloroflorokarbon (CFC) atmosfere salıverilmektedir. Bunların atmosferde bozulmadan kalış ömürleri 100 yıldır ve yapılan anlaşmalar sonucu tüm dünyada kullanımdan kaldırılma tarihi ise 1996 olarak belirlenmiştir.

Kaynak: Megep ve Wikipedia

The post Sera Gazları Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Dünya atmosferi çeşitli gazlardan oluşur. Ayrıca küçük miktarlarda bazı asal gazlar bulunmaktadır. Güneşten gelen ışınlar (ısı ışınları/kısa dalgalı ışınlar), atmosferi geçerek yeryüzünü ısıtır. Atmosferdeki gazlar, yeryüzündeki ısının bir kısmını tutar ve yeryüzünün ısı kaybına engel olurlar. Atmosferin, ışığı geçirme ve ısıyı tutma özelliği vardır. Atmosferin ısıyı tutma yeteneği sayesinde suların sıcaklığı dengede kalır. Böylece nehirlerin ve okyanusların donması engellenmiş olur. Bu şekilde oluşan, atmosferin ısıtma ve yalıtma etkisine “Sera etkisi” denir.

Dünya’da başlıca sera etkisine neden olan gazlar %36-70 Su buharı, %9-26 Karbon dioksit, %4-9 Metan ve %3-7 ile Ozon’dur. Sera gazlarının bir kısmı kendi kendine oluşurken, bir kısmı da insanlar tarafından üretilir. Doğal yollarla oluşan sera gazları su buharı, karbondioksit, metan, nitroz oksit ve ozon içerir. İnsan etkinlikleri sonucunda da bu gaz seviyelerine eklemeler olur ve bunun sonucunda da sera etkisi görülür.

Kyoto Protokolünde altı seragazı ve salınım kaynaklarını listelenmiştir. Bu gazlar şunlardır:

• Karbon dioksit (CO₂)
• Metan (CH₄)
• Nitröz Oksit (N₂O)
• Hidroflorür karbonlar (HFCs)
• Perfloro karbonlar (PFCs)
• Sülfürhekza florid (SF₆)

Atmosferdeki Yoğunluğu ve İklim Değişikliğine Etkisi

İklim değişikliği açısından atmosferdeki sera gazı miktarı hesaplanırken karbon dioksit eşdeğeri olarak ppm (milyonda bir parçaçık birimi) esas alınır. 2015 itibarıyla güncel sera gazı yoğunluğu yaklaşık 400 CO₂ eşdeğeri ppm düzeyindedir. Bu sadece karbon dioksit gazının değil hesaplamaya giren diğer lerinin de uygun çarpanlarla denkleştirilerek bulunan bir sayıdır. Bu hesaplamada gazların Küresel Isınma Potansiyeli (Global Warming Potential) gözönünde bulundurulur. Örneğin yukarıdaki listede GWP değeri yukardan aşağı inildikçe artmaktadır. GWP değeri büyük olan gazlar, aynı miktardaki karbon dioksite göre küresel ısınmayı çok daha büyük ölçüde etkileyebilmektedirler. Ancak salınan karbon dioksit miktarı çok yüksek olduğu küresel ısınmanın birinci derece sorumlusu olan gaz olarak gösterilmektedir.

Kaynak:

http://www.wikizero.org

The post Sera Gazı Nedir? Sera Gazları Nelerdir? appeared first on TechWorm.

1- Hayvan Türlerine Etkileri

Küresel ısınmanın canlı türleri üzerindeki olumsuz etkileri oldukça fazladır. Küresel ısınmadan hayvanlar daha çok etklenmekte, gerek yaşam biçimleri gerekse tür çeşitliliği önemli derecede etkilenmektedir. Biyoçeşitliliğin önemli bir ögesi olan tür zenginliğindeki azalma çağımızın en önemli çevre sorunlarından biridir.

a) Ekosisteme Etkisi: Canlıların karşılıklı madde alışverişi yapabildikleri herhangi bir ortama “ekosistem” denir. Diğer bir deyişle herhangi bir ortamdaki canlı ve cansız varlıkların birlikte oluşturdukları bütünlüktür. Doğanın yapısında mükemmel şekilde işleyen bir denge vardır. Bu dengenin bozulmasından tüm canlı ve cansızlar etkilenir. Yeryüzündeki biyolojik çeşitlilik milyonlarca yıldır var olmakla birlikte zaman içerisinde tür kayıplarının olduğu da bilinmektedir. Bugün geçmişte yaşamış dinazorlar ile diğer bazı hayvan türleri fosillerinden tanınıyor. Geçmişte dünya ekosisteminde hayvan tür kayıpları olmakla birlikte yaşadığımız son yüzyılda oldukça artmıştır.

Dünya ekosistemindeki hayvan tür kayıpları doğrudan bütün canlıların yaşamını etkilemektedir. Hayvan türleri küresel ısınma sonucu daha yüksek kesimlere doğru bir yayılış göstermektedir.

b) Yaşam Biçimlerine Etkisi: Küresel ısınma, biyolojik ve fiziksel sistemleri olumsuz etkilemektedir. Bazı hayvan türlerinin sayısı hızla azalırken kene gibi bazı türler de çoğalmakta, kaplan ve balıklarda hayatta kalabilmek için göç etmektedir. Küresel ısınmanın beraberinde getirdiği iklim değişikliği her kıtada gerek fizik gerekse biyolojik yaşam alanlarını tehdit etmektedir. Eriyen buzullar, genişleyen çöller ve ısınan denizler canlı türlerinin kaderini derinden etkileyen faktörlerden bazılarıdır.

Bu durum, birçok hayvan türünün şimdiden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmasına, birçoğunun da eski yaşam ve yayılma alanlarının daralmasına neden olmaktadır. Küresel ısınma nedeniyle hayvanlardaki kış uykusu ve yumurtlama sürelerinin ortalama beş gün erken başladığı, göç etme süresinin de 2-3 gün geciktiği belirlenmiştir. Bu durum hayvanların yaşam biçimlerinin değiştiği anlamına gelmektedir. Buzulların hızla erimesiyle okyanus ve deniz suyu seviyesinin hızla yükselmesi, kıyılarda canlılar için gereken yaşam alanını tahrip ederken hava sıcaklığındaki çok küçük değişiklikler bile bitki türlerini yok etmekte ve hayvanların yaşaması için gerekli olan besin zincirinin kırılmasına yol açmaktadır. Bu da önümüzdeki yıllar içinde birçok hayvan türünün yok olacağını göstermektedir.

c) Türler Arasındaki Etkilenmeler: Çoğu hayvan türleri kısa dalga boyunda enerjili güneş ışınlarına karşı kalın derili ve derideki renk değişiklikleri nedeniyle insanlara nazaran çok daha fazla korunmaya sahip olmalarına rağmen bazıları artan ultraviyole ışınlarından etkilenebilir. Bu ışınlar evcil hayvanlarda, insanlarda görülenlere benzer kanserlere neden olur. Gözler ve vücudun güneş ışınlarına maruz kalan kısımları çok daha fazla risk altındadır. Cilt tümörleri inek, keçi, koyun, kedi, köpek, at, domuz ve sığırlarda görülmektedir. İklim değişiklikleri ve ısınmalar, hayvan türlerinin etkileşiminin kaderini derinden etkileyen faktörlerdir. Kuşlar, balıklar ve deniz kaplumbağalarının türleri arasında göç nedeniyle değişikliğe uğradıkları gözlenmiştir. Halkalı, yağmur kuşu gibi bazı balıkçıl türleri artık kışları İngiltere’nin batı sahili yerine doğu sahilinde geçirmeye başladıklarından bu hayvan türleri arasında olumsuz etkilenmeler baş göstermiştir. Denizlerin ısınması yüzünden bazı kaplumbağa türleri yok olma tehdidiyle karşı karşıya kalmaktadır. Çünkü denizin ısısı, kaplumbağaların yumurtalarından çıkacak yavruların cinsiyetlerini belirlemede rol oynamaktadır. Isı değişikliği bazı kaplumbağa türlerinde yeni erkek doğumlarını etkilediği için kaplumbağa türleri arasındaki etkileşimi olumsuzlaştırmaktadır.

d) Üremelerine Etkisi: İklim değişimi, gezegenimizdeki yaşam modellerini değiştirmekte ve bunun sonucunda pek çok hayvan türü yok olup çoğalamamaktadır. Değişen iklim, hayvanları hayatta kalabilmek için göç etmeye zorlamaktadır. Küresel ısınmanın hayvan türlerinin çoğalmalarına olan etkileri; Kuzey Amerika kıyılarındaki somon balıklarının üremesinde suların ısınması sebebiyle ciddi bir düşüşün oluşması, kuşların son 20 yılda bahar aylarında havada görülen sıcaklık artışı yüzünden daha erken yumurtlamaya başlaması, yavruların doğduklarında beslenecek böcek türleri bulamadıkları için hayatta kalmalarının tehlikeye düşmesi,  geri çekilen bir buzul ve deniz üzerindeki buzun normalden önce parçalanması, deniz foklarını avlamak için buza ihtiyaç duyan kutup ayılarını zor durumda bırakması, tatlı su yaşam alanları, kirleneme ve barajlar yüzünden bozulduğundan tatlı su yunusları, mersin balığının çoğalamamasıdır.

2- Bitki Türlerine Etkisi

Küresel ısınma daha önceki iklim tipine uyum sağlamış bitki topluluklarında değişime yol açmaktadır. Küresel ısınma bitki habitatının üçte birini, nadir görünen türler ve bölünmüş ekosistemler kirlilik ve ormanların yok edilmesinden dolayı tehdit altında ve yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır.

a) Ekosisteme Etkisi: Bir ekosistem insana durağan gözükse bile jeolojik ölçü içinde evrime uğrar. Nitekim ılıman Avrupa’da çıplak toprağa canlıların yerleşmesi, otsu bitkilerin öncü olarak yerleşmesiyle başlamıştır. Sonradan bunun yerini, birbirini izleyen çeşitli bitki toplulukları almış ve son evre olarak da ormanlar ortaya çıkmıştır.

Ekosistemdeki bozulma bir bütün olan çevrenin yapı ve işleyişini olumsuz etkiler. Uzun süren kuraklıklar sonucu ekosistemdeki bitki sayısı hızla azalır. Toprakta oluşan tahribat ve kirlenmeler önce bitkilerin sonra da diğer canlıların yok olmasına neden olur. Ormanların kesilmesi ve yanması çevrenin çölleşmesine ve sonrasında küresel ısınmaya etkide bulunur. Ekosistemdeki bozulmanın diğer bir etkisi de toprağın su ve rüzgâr etkisiyle aşınıp taşınması olan erozyonun artması ve çevredeki bitki örtüsünün azalmasıdır. Bu da toprağın tahrip olup tarım toprağının ürün veriminin azalmasına neden olmaktadır. Orman ekosistemleri, odunsu canlı kitlelerin her yıl artması ve dökülen yaprakların toprak karbon deposuna katılmasıyla karbon tutmaktadır. Orman ekosistemi olgunlaştıkça toprağın organik madde miktarı ve ekosistemdeki toplam solunum artmaktadır. Ormanlar, bir ağaç topluluğu olmanın yanı sıra binlerce yılda yaratılmış toprağıyla içinde barındırdığı milyonlarca bitki, hayvan ve mikroorganizmalarıyla ve bunların karşılıklı ilişkileri ile bir çevre sistemi ve yaşama birliği oluşturmaktadır. İnsan eliyle yok edilen bu sistemin tekrar insan eliyle geri getirilmesi son derece güçtür.

b) Yaşam Biçimlerine Etkisi: Küresel ısınmanın olumsuz etkilerinin sınırları yoktur ve bu olumsuz etkiler bitkiler için de büyük bir tehlike oluşturmaktadır. İklim değişiklikleri bitki çeşitlerinin sadece enlem ve boylamdaki dağılımını değil, yükseklikteki dağılımını da etkilemektedir. Bu durum bitkilerin 10 yılda bir ortalama 29 metre tırmandığını göstermektedir. Aynı bölgede yaşayan ve aynı karakteristik fizyolojileri paylaşan bitkilerin çoğu göç etme eğilimi taşımaktadır. Bu eğilimler yüksekte yaşayan bitki çeşitlerini daha fazla etkilemektedir. Küresel ısınma yüzünden bitkilerin çiçek açma dönemleri değişiklik göstermektedir. Yeni koşullara ayak uyduranlar ayakta kalmakta, adapte olamayanlar ise yok olmaktadır. Dolayısıyla sıcaklık yıllar içinde bu şekilde artacak olursa bitkilerin çiçeklenme dönemi değişecektir. Ama bu değişim yaşam biçimlerini değiştirdiği için bazı türlerin yavaş yavaş yok olması beklenmektedir.

c) Türler Arasındaki Etkilenmeler: Kara sistemi, canlı dünyanın iskeleti olarak kabul edilmektedir. Toprak insanlara ve yeryüzündeki diğer tüm canlılara yaşam alanı sağlamaktadır. Hava, bitkilerin fotosentez yapmaları için karbondioksiti, insanlar ve birçok hayvan yaşamı için oksijeni sağlayan bir kaynaktır. Bu yönüyle ormanlar ve yeşil bitkiler de bu sistemin akciğerleri olarak kabul edilir. İklim değişikliği sonucu oluşan sıcaklık terlemeyi arttırır ve bazı bitki türleri kökleriyle daha çok su almak zorunda kalır. Daha çok su ise topraktan daha fazla mineral madde alınmasını sağlayarak bitkinin gelişmesini hızlandırmaktadır. Bir başka bitki türü de aşırı sıcaklık yüzünden su alamayıp kurumaktadır. Bu da bitki türleri arasındaki etkileşimi olumsuz etkilemektedir.

d) Çoğalmasına Etkileri: Sıcaklığın artması bitkilerin can damarı fotosentez işlemini yavaşlatmaktadır. Bu durumda bitkinin büyümesi yavaşlar ve döllenerek çoğalması etkilenir. Bazı bitkiler daha önce çiçek açar bazı bitkiler de hiç açmaz. Örneğin, haziran ayında bugüne kadar ortalama sıcaklık 15 dereceyse bugün 20 dereceye ulaşmıştır. Bu sıcaklıkta bitkinin tam tomurcuk olup da açacağı dönemde ani bir sıcaklık dalgası tomurcuğu kavurur. Bitki çiçek açamaz. Çiçek açamaması demek bitkinin çoğalamaması demektir.

The post Küresel Isınmanın Canlılar Üzerindeki Etkileri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Küresel iklim değişimi olayının açıklamasının yaklaşık 200 yıl süren bir hikâyesi vardır. İnsanlar tarafından atmosfere verilen gazların sera etkisi oluşturması sonucunda, dünya üzerindeki sıcaklığın artmasına “ küresel ısınma” denir. Jean–Baptise Fourier; Güneş’ten Dünya’ya ulaşan tüm ısının uzaya kaçmadığını ve atmosferde bir şeyin bu enerjiyi tuttuğunu, yani “atmosferin sera etkisi”ni 1920’lerde fark etmiştir. Yetmiş yıl sonra Svante Arrhenius o zamanki kömür yakma oranlarına bakarak üç bin yıl boyunca İsveç’in yumuşak bir havaya sahip olacağını ileri sürmüştür. 1938’de Guy Callender adlı bir buhar mühendisi İngiliz Kraliyet Meteoroloji Derneği’nde yaptığı konuşmada aşırı kömür kullanılmasından dolayı dünyanın ısındığını meteorolojik verilere dayanarak göstermiştir. I. Dünya Savaşı boyunca kütüphanede çalışmak zorunda kalan Militun Milankoviç, 1941’de geçmişte yaşanan buzul çağlarına neden olan astronomik nedenleri, 1950’lerde iklim bilimci Charles Keeling, atmosferdeki karbondioksit yoğunluğunu ölçmek için Hawaii’deki Mauna Loa Dağı’na tırmanarak dünyanın nefes alışverişi için yaptığı ölçümlerde fosil yakıtların tüketilmesinden dolayı karbondioksitte bir sabit artış olduğunu çok çarpıcı bir şekilde ortaya koymuştur. Buna rağmen 1970’lerde gelecekte bizi küresel ısınmannın mı yoksa nükleer bir kışın mı beklediği tartışılıp duruyordu. Ancak 1975’te Syukuro Manabe ve Richard Weatherald bilgisayar modelleriyle karbondioksitin havada iki kat artması sonucu dünyanın ortalama hava sıcaklığında 3 °C artış olacağı hesaplanınca tehlike fark edildi. 1979’da daha geliştirilen modeller sıcaklık yükselmesinin 3,5 ile 3,9 °C arasında olabileceğini öne sürdü. 1990’dan sonra dünya genelinde küresel ısınma endişeleri baş gösterdi.

1- Doğal Nedenler

“İklim bilimi” konusunda çalışan bilim adamları, 1800’lerin sonlarından beri meydana gelen küresel ısınmayı analiz etmişler ve bazı bilim adamları, doğal oluşumun küresel ısınmaya sebep olduğunu savunmuştur.

a) Güneşin Etkisi: ESA (çevre yönünden duyarlı olan) bilim adamlarından Paal Brekke, iklim bilimcilerinin uzun süredir Güneş beneklerinin 11 yıllık döngüsel hareketini ve Güneş’in yüzyıllık süreçler içinde parlaklık değişimini incelediklerini belirtmiştir. Bunun sonucunda güneşin manyetik alanı ve protonlar (atom çekirdeğinde pozitif yüklü parçacık) ile elektronlar (en küçük eksi elektrik yüküne sahip temel parçacık) biçiminde ortaya çıkan güneş rüzgârının, güneş sisteminde kozmik ışımalara karşı bir kalkan görevinde olduğu açıklanmaktadır. Güneşin değişken aktivitesiyle zayıflayabilen bu kalkan, kozmik ışımaları geçirmektedir. Kozmik ışımaların fazla olması bulutlanmayı arttırmakta, güneşten gelen radyasyon oranını değiştirerek küresel ısınma artışına neden olmaktadır.

b) Dünya’nın Prezisyon Hareketi: 1930 yılında Sırp bilim adamı Milutin Milamkoviç, dünyanın güneş çevresindeki yörüngesinin her doksan beş bin yılda biraz daha basıklaştığını göstermiştir. Bunun dışında her kırk bir bin yılda dünyanın ekseninde doğrusal bir kayma ve her yirmi üç bin yılda dairesel bir sapma olduğunu belirtmiştir. Günümüz bilim adamlarının birçoğu dünyanın bu hareketlerinden dolayı zaman zaman soğuk dönemler yaşadığını ve bu soğuk dönemler içinde ise yüz bin yıllık periyotlarda on bin yıl süreyle sıcak dönemler geçirdiğini bildirmektedir. Bu da dünyanın doğal ısınmasının bir nedenini oluşturmaktadır.

c) El Nino’nun Etkisi: 1567 yıllarına kadar uzanan dönemde, Güney Amerikalı balıkçılar Doğu Pasifik Okyanusunda Ekvator ve Peru Kıyıları boyunca uzanan sıcak su dalgasının varlığına dikkat çekmişlerdi. Normalde soğuk ve güneyden kuzeye doğru akan suyun belirli yıllarda ( her yedi yılda iki kez) akış yönü değişiyor ve ısınıyordu. Bu olay en basit şekliyle balıkların beslenmesini etkiliyor ve balıkçılık için kötü bir dönem oluşturuyordu. Olay en şiddetli hâlini Christmas tatili (Hristiyanların Bayramı) döneminde aldığı için balıkçılar bu nedenini bilmedikleri tuhaf havaya İspanyolca “ Küçük İsa “ anlamına gelen “ El Nino” dediler. El Nino güney salınımları, küresel bir okyanus-atmosfer olayıdır. “El Nino ve La Nina”, Doğu Büyük Okyanus yüzey sularının sıcaklığındaki büyük salınımlar ve bunların yol açtığı atmosferik olayların genel adı olarak kullanılmaktadır. Dünyadaki rüzgâr sistemlerinin etkisi ile tropikal yağmurlar genellikle Endonezya üzerinden doğuya doğru yer değiştirir. Fırtınalar ve rüzgârlı yağışlar, dünyanın birçok bölgesinde mevsimlere bağlı olmayan hava olayları bir El Nino olayının olası etkileridir. El Nino’nun rüzgâr sirkülasyonunun normal kalıplarındaki değişimlerden dolayı meydana geldiği düşünülmektedir. Normalde bu enlemlerde rüzgârlar batı kıyılarına doğru hareket ederken sıcak yüzey suyunu da Endonezya ve Avustralya’ya doğru taşır ve soğuk suyun Güney Amerika kıyılarından yüzeye çıkmasını sağlar. Normal koşullarda okyanus çukurunun iki ucu arasında sıcaklık farkının büyüklüğü rüzgârların şiddetinde artmaya neden olurken bazı zamanlarda rüzgârların bilinmeyen bir nedenle zayıflaması batı Pasifik’teki sıcak suyun doğuya doğru hareket ederek Güney Amerika sahillerine ulaşması ve bu bölgedeki soğuk suyun yukarı çıkamaması sonucunu doğurmaktadır. Bu durum, dünyanın büyük bölümünde hava olaylarında görülen şaşırtıcı değişimlerle kendini gösteren El Nino dur.

El Nino hava olaylarında meydana getirdiği değişimler sonucu büyük ölçüde maddi zararlara (Peru kıyılarında bulunan soğuk ve besin bakımından zengin deniz suyunun sıcak ve besin bakımından fakir deniz suyu ile yer değiştirmesi sonucu balık yaşamında ve buna bağlı olarak ekonomide büyük kayıplar gözlenmektedir.) ve can kaybına sebep olmaktadır. Sıcak sular Ekvator ve Peru açıklarında ısı ve nemin yükselmesine sebep olarak normalde kurak olan bu ülkelerde selli yağmurlar ve fırtınalar meydana getirir.

2- Yapay Nedenler

İnsan faaliyetleri yerkürenin doğal sera etkisini arttırarak küresel ısınmaya katkıda bulunmaktadır. Bu faaliyetler küresel ısınmanın yapay nedenlerini oluştrmaktadır.

a) Fosil Yakıtlar: Fosil yakıtlar, “mineral yakıtlar” olarak da bilinir. Hidrokarbon içeren kömür, petrol ve doğal gaz gibi doğal enerji kaynaklarıdır. Fosil yakıtlar endüstriyel alanda çok geniş bir kullanım alanı bulmaktadır. Enerji problemi açısından küresel ısınmanın önünü almak istiyorsak dünyanın enerji ihtiyacını nasıl karşılayacağımızla ilgili sorulara cevap aramalıyız. Bu konudaki güçlük şu anda enerji talebimizin; elektrik, ısınma ya da ulaştırma olsun neredeyse tamamen fosil yakıtlarla sağlanmakta olmasından kaynaklanmaktadır.

b) Sera Gazları: Sera gazları, ısıyı dünyanın atmosferine hapseden gazlara verilen isimdir. Sera etkisi, güneş ışığını, gazları, atmosferdeki parçacıkları kapsayan karmaşık bir işlemle yerkürenin yüzeyini ısıtmaktadır. Güneşten gelen ışınların bir bölümü ozon tabakası ve atmosferdeki gazlar tarafından emilir. Bir kısmı litosferden, bir kısmı ise bulutlardan geriye yansır. Yeryüzüne ulaşan ışınlar geriye dönerken atmosferdeki su buharı ve diğer gazlar tarafından tutularak dünyayı ısıtmakta olduğundan yüzey ve atmosferin yere temas eden en alt katı olan troposfer, olması gerekenden daha sıcak olur. Bu olay, güneş ışınlarıyla ısınan ama içindeki ısıyı dışarı bırakmayan seraları andırır, bu nedenle de “doğal sera etkisi” olarak adlandırılır. Sera etkisi doğal olarak oluşmakta ve iklim üzerinde önemli rol oynamaktadır. Endüstri Devrimi ile birlikte özellikle 2. Dünya Savaşı’ndan sonra insan aktivitesi sera gazlarının miktarını her geçen yıl arttırarak yüksek oranlara ulaştırmıştır. Bu etkinin yokluğunda dünyanın ortalama sıcaklığının -18 °C olacağı belirtilmektedir. Ancak yaşamsal etkisi olan sera gazlarının miktarının normalin üzerine çıkması ve bu artışın sürmesi de dünyanın iklimsel dengelerinin bozulmasının nedeni olmaktadır. Bu doğal etkiyi arttıran “karbondioksit, metan, su buharı, azotoksit ve kloroflorokarbonlar” sera gazlı olarak adlandırılmaktadır.

Kaynak: Megep

The post Küresel Isınma Nedir? Küresel Isınmanın Nedenleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.