Bilindiği gibi proteinlerin yapı taşları amino asitlerdir. Bir protein zincirinde yüzlerce hatta binlerce amino asit yan yana dizilmiştir. Bu amino asitlerden biri de triptofandır.  Melatonin ve serotonin yapımında görev alan bu amino asit bebeklerde büyüme, yetişkinlerde ise azot dengesini sağlar.  Vücut tarafından üretilmeyen bu amino asit diyet ve takviyelerden sağlanabilir.

Besinlerden alınan triptofan ilk önce 5- HTP’ye (5-hidroksitriptofan) dönüştürülür. Bu molekül sonra serotonin, melatonin ve B6 vitamini yapımında kullanılır. Serotonin sinir hücreleri arasında sinyal ileten, ayrıca kan dolaşımını artıran ruh halimizin iyi olmasını sağlayan hormondur, melatonin ise uyku döngülerinin korunmasında, erken yaşlanmanın önlenmesinde etkendir. Serotoninin öncü maddesi olan bu temel amino asit, kendinizi iyi hissetmenizi sağladığı bilimsel gerçektir. Çünkü triptofan bakımından zengin besinlerle beslenmek ya da takviyeler ile bu amino  asidi almak stres durumunu azalttığı, depresif durumları önlediği, yaşlanmayı yavaşlattığı görülmüştür. Triptofan ayrıca hafıza ve öğrenme süreçleri üzerinde de etkili olduğu görülmüş triptofan azlığının belleği ve bilişsel işlevleri olumsuz yönde etkilediği görülmüştür.

Triptofan eksikliğine bağlı olarak; gerginlik sinirlilik, saldırganlık, depresif durumlar, bellekte sorunlar, öğrenmede güçlük, sinir ve sindirim sisteminde sorunlar, çocuklarda kilo kaybı görülmektedir.

Peki bu sorunların ortaya çıkmasını önlemek, triptofan seviyesini artırmak için hangi yiyecekler tüketilmeli?

• Kırmızı et, tavuk göğsü, hindi göğsü, kaz, koyun eti
• Ton balığı, karides, somon, levrek, uskumru
• Kaşar peynir, süzme peynir, yumurta
• Ispanak, lahana, brokoli, domates, salatalık, patates, soğan, patlıcan
• Elma, şeftali, portakal, çilek, muz, ananas
• Nohut, kuru fasulye, soya fasulyesi, buğday, pirinç, arpa, mısır, yulaf
• Ceviz, badem, fındık, kaju, susam, ayçiçeği

Bunlara ilave olarak triptofan takviyeleri de mevcuttur fakat bu takviyeleri almak ne derece doğru? Bu takviyeleri almadan önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız, herkesin bunları tüketemeyeceğini bilmelisiniz. Aslında en doğrusu iyi beslenme ile bu ihtiyacı karşılamak.

Kendinizi iyi hissetmenizi, mutlu olmanızı, iyi uyumanızı sağlayan bol triptofanlı günler geçirmeniz dileğiyle 🙂

The post İyi Hissetmemizi Sağlayan Aminoasit “Triptofan” appeared first on TechWorm.

Hafıza yaşantımız boyunca öğrendiğimiz bilgilerin, davranışların, anıların kayıt altına alındığı saklandığı bölümlerdir.  Kimi insanlarda diğerlerine göre daha güçlü olabilir. Ancak hafıza elbette çeşitli yöntemlerle geliştirilebilir.  Biz sizlere bu yazımızda beyinde bulunan ve hafızayı artırmayı sağlayan bir proteinden bahsedeceğiz.

BDNF (Brain Derived Neurotrophic Factor) beyinde türetilmiş sinir hücresi büyüme faktörü.  Bu protein beyin hücrelerinin büyümesinde, farklılaşmasında, onarımında büyük rol oynar.  BDNF, öğrenme, bellek için önemli olan hipokampüs, korteks ve ön beyin bölgelerinde aktiftir ve uzun süreli bellek  için oldukça önemlidir. Beyin tarafından üretilen bu molekül yeni sinir hücrelerinin oluşumunu ve sinir sistemini kaplayan kan damarı ağının beslenmesini sağlar. Beyin hücrelerinin sağlıklı olmasını ve yeni beyin hücrelerinin yapımında görevli önemli bir protein olan BDNF ayrıca hasarlı sinir hücrelerinin tamirinde de görev aldığı bilinmektedir.

Bilim insanları yaptıkları araştırmalar sonucunda bu molekülün sadece sinirsel kan akışını artırıp hafızayı güçlendirmediği aynı zamanda kalp sağlığına da iyi geldiğini bulmuşlardır. BDNF’nin psikiyatrik bozukluklarda rol aldığı da belirlenmiştir. Öyle ki depresyonun şiddeti ile BDNF arasında ters orantı gözlenmiştir. Stres ile BDNF ilişkisine bakacak olursak günlük stres ya da şiddetli stres ve bunun getirdiği uykusuzluk, yorgunluk gibi durumlar BDNF üretiminin azalmasına neden olur. BDNF hipokampal sinyal yoluyla gıda alınıma ket vurarak kilo vermeye yardımcı olabilir. BDNF miktarının artması Alzheimer hastalığı, Huntington hastalığı, Parkinson hastalığı gibi dejenerasyon ile giden hastalıklara yardımcı olabilir.

Peki BDNF’yi artırmak için neler yapılabilir?

• BDNF’yi artırmanın en iyi yollarından birisi egzersizdir. Hatta kısa süreli egzersizin bile olumlu etki yaptığı görülmüştür. Egzersiz ne kadar sık ve uzun vadede yapılırsa bu etki artmaktadır.
• Aşırı kilo BDNF düzeyini düşürmektedir; dolayısıyla kilo vererek BDNF seviyesi yükseltilebilir.
• Uyku, BDNF düzeyinin artmasına neden olan faktörlerden bir diğeridir. Uykusuzluğa maruz kalan kişiler uyku sorunu yaşamayan kişilere kıyasla BDNF seviyeleri daha düşüktür.
• Diyet ile de BDNF miktarı artırılabilir. Bu aşırı yemekten kaçınılarak, kalori alımı azaltılarak mümkün olabilir. Ketojenik diyet denilen yağ oranı yüksek, karbonhidrat oranı düşük diyet uygulaması BDNF seviyesini artırır.
• D vitamini BDNF seviyesini artırmanın bir diğer yoludur. Fakat D vitamini takviyesi ile bu mümkün değildir o yüzden yapılması gereken D vitamini kaynağı güneş ışığına maruz kalmak.
• Yüksek miktarda flavanoid içeren besinler (çikolata, zeytinyağı baharatlar, yeşil çay vs.) ve prebiyotik besinler (muz, çikolata, kuşkonmaz, mercimek, domates, soğan vs) BDNF seviyesini yükselttiği bilinmektedir.
• Araştırmalar sosyalleşmenin beynin hipokampüs ve hipotalamus bölgelerinde BDNF seviyelerini artırdığını göstermiştir.
• Ve müzik dinlemek. Boşuna müzik ruhun gıdasıdır denilmemiştir. Müzik dinlemenin BDNF üretimini artırdığı görülmüştür.

Görüldüğü gibi doğal yollarla hafızamızı güçlendirmemiz mümkün. Okulda, iş yerinde, günlük yaşamımızda ihtiyaç duyduğumuz en önemli şey güçlü bir öğrenme ve hafıza değil mi?

Öyleyse ne duruyoruz!

Hadi hafızamızı güçlendirmenin anahtar maddesi olan BDNF’yi artırma yollarını uygulamaya başlayalım. Çünkü her yaşta güçlü bir hafızaya sahip olmak, her şeyi hatırlamak hiç de fena olmaz.

Sonuç olarak,

Unutkanlık, zayıf bir hafızanın değil, ihmal edilmiş bir hafızanın kanıtıdır.

The post Hafıza ve Öğrenmeyi Güçlendirmek İçin: “BDNF” appeared first on TechWorm.

Protein denilince akla hemen kas yapma ve vücut geliştirme gelir, oysa ki amino asitler her bireyin beslenmesinde önem taşıyan ve birçok faydası olan bileşenlerdir. Şöyle ki; organlarımızın düzgün çalışmasını sağlar, kas büyümesini artırır, yorgunluğu azaltır, bağışıklık sitemini güçlendirir, sinir sistemini korur, dokuları onarır, karın yağlarını eritir vs.

Amino asitler esansiyel yani vücutta sentezlenmeyen dışardan alınması gereken aminoasitler  (histidin, izolösin, lösin, lizin, metiyonin, fenilalenin, treonin, triptofan, valin) ve esansiyel olmayan yani vücutta üretilen (alanin, arjinin, karnitin, asparagin, aspartat, sistein, glutamin, glisin, ornitin, prolin, serin, trozin)  aminoasitler olmak üzere iki gruba ayrılır.

Biz bu yazımızda sizlere esansiyel olmayan amino asit sınıfına giren ve aslına bakılırsa bir amino asit olmayan vitamin benzeri  ya da amino asit benzeri bileşen olan karnitin’den bahsedeceğiz.

Karnitin, L- Karnitin ve D- Karnitin olmak üzere iki formda bulunur. Biyolojik olarak aktif olan ve doğada bulunan formu L- Karnitindir.  L- Karnitin 1980’li yıllarda popüler olan yağ yakımına yardımcı B vitaminleri ve amino asitlerin akrabası olan bir bileşendir. Karaciğerde ve böbreklerde lizin amino asidinden üretilir.

Beyin, karaciğer ve böbreklerde günde 15 mg kadarı üretilir ayrıca dengeli beslenerek besinler ile ortalama 30 mg alınır.

L- Karnitinin vücudumuzda ne işe yaradığına bakacak olursak;

1- Öncelikle karnitin yağ yakıcı özelliğinden dolayı kilo vermek isteyenlerin kullandığı en önemli desteklerden biridir. Bu nasıl oluyor? L- Karnitin kan yardımıyla yağ asitlerinin mitokondriye taşınmasını sağlar. Bilindiği gibi mitokondri hücredeki enerji santralidir aldığı bu yağları yakar işte bizim de yağ yakmamız bu şekilde sağlanmış olur.

2- Kronik kalp yetmezliği ve koroner kalp hastalığı gibi rahatsızlıklar bulunan kişilerde iyileşmeye neden olduğu görülmüştür.

3- Alzheimer gibi beyin hastalıklarının önlenmesi konusunda rol oynar

4- Şeker hastalığını engellediği ve insülin sağlığını koruduğu bilinmektedir.

5- Damar sertleşmesi, damar tıkanıklığı gibi rahatsızlık yaşayan kişilerin tedavisinde olumlu cevaplar almasına destek olur.

6- Böbrek hastalarında olumlu etkiler yaptığı gözlenmiştir. Ağızdan veya intravenöz alınan L- karnitin hemodiyaliz sırasında alyuvar sayımını artırabileceği görülmüştür.

Bu önemli metaboliti beslenmenizde eksik etmemeniz için bu kadar sebep yeterli gibi görünüyor.

Peki hangi gıdaları tüketerek L- Karnitin ihtiyacını giderebiliriz?

En iyi karnitin kaynakları et, balık ve süt gibi hayvansal ürünlerdir. Özellikle de kırmızı etin karnitin oranı oldukça fazladır. Ayrıca tam buğday ekmeği, kuşkonmaz da karnitin bakımından zengindir.

Birçok doğal destek gibi L- Karnitinin güvenli olduğu görülmektedir. Normal dozlarda kullanımında herhangi bir zarar vermeyecektir ancak aldığınız ürünün kalitesi işin içine girince durum değişir. Çünkü piyasadaki bazı ürünlerin içeriğinin farklı ve sağlığa zarar verecek nitelikte olması kaçınılmazdır. Ayrıca yüksek dozda alınması da karın ağrısı, ishal, kusma gibi yan etkilere neden olabilir. Ne olursa olsun en doğrusu -doktor kontrolünde– kullanmak. “Ben kullandım çok memnun kaldım” diyenlere değil uzmana danışmak en doğrusu!

Vücudunuza iyi bakın. Yaşamak zorunda olduğunuz tek yer orasıdır…

The post L-Karnitin (Yağ Yakıcı) Nedir? Ne İşe Yarar? appeared first on TechWorm.

Yumurtanın sahanda pişirilmesi sonucunda yumurtanın ısı etkisiyle katılaşması ve beyaza dönmesi denatürasyona bir örnektir. Kaynamış sütün üzerinde oluşan kaymak da bir denatürasyon olayıdır. Yumurta akının denatürasyonunun geri dönüşümsüz olmasına rağmen diğer birçok denatürasyon olayı geri dönüşümlüdür.

Protein Denatürasyonu

Proteinler amino asit polimerleridir. Bir protein, genlerdeki kodonların kodladığı RNA’ları okuyan ve translasyon denen süreçte gerekli olan amino asit kombinasyonunu genetik bilgiye göre oluşturan ribozomlar tarafından sentezlenir. Yeni oluşmuş protein zinciri posttranslasyonel modifikasyona uğrayarak bakır, çinko ve demir gibi çeşitli atom ya da moleküller zincire eklenir. İlk olarak posttranslasyonel modifikasyon süreci tamamlanır ve protein katlanmaya başlayıp (bazen kendiliğinden, bazense enzim yardımıyla) kendi üzerinde kıvrılır, böylelikle hidrofobik elementler yapının derinliklerine gömülür ve hidrofilik elementler de dış bölümde yer alır. Proteinin son şekli, ortamla nasıl bir etkileşim halinde olacağını belirler.

Protein denatürasyona uğradığında sekonder, tersiyer ve kuaterner yapıları bozulur fakat primer yapıdaki amino asitler arasındaki peptit bağları sağlam kalır. Protein denatürasyona uğrar uğramaz tüm yapısal düzeylerin bir arada bulunduğu durumdaki fonksiyonunu artık yerine getiremez duruma gelir. Bu durum kendiliğinden yapısız proteinlere bir zıtlık oluşturur çünkü primer, sekonder, tersiyer ya da kuaterner yapılara sahip olmadıklarından hiçbir durumda işlevlerini kaybetmezler.

Denatürasyonun Farklı Protein Yapı Düzeylerinde Ortaya Çıkış Biçimleri

Kuaterner yapı denatürasyonunda protein alt birimlerleri birbirinden ayrılır ve/veya bu alt birimlerin konformasyonu bozulur.

Tersiyer yapı denatürasyonu şu bozulmaları kapsar:

• Amino asit yan halkaları arasındaki kovalent etkileşimler (sistein grupları arasındaki disülfit bağları gibi)
• Polar amino asit yan zincirleri arasındaki kovalent olmayan dipol-dipol etkileşimler
• Polar olmayan amino asit yan zincirleri arasındaki van der Waals etkileşimleri (indüklenmiş dipol)

Sekonder yapı denatürasyonunda proteinler alfa sarmalı ve beta yaprağı gibi tüm düzenli tekrar eden yapılarını kaybeder ve rastgele sarım şeklini alırlar

Primer yapıda, örneğin amino asit dizilerini bir arada tutan kovalent peptit bağlarında, herhangi bir denatürasyonel bozulma görülmez.

DNA gibi nükleik asitlerin denatürasyonu, yüksek sıcaklıkta iki zincir arasındaki hidrojen bağlarının koparak çift zincirli yapının iki tane tek zincire dönüşmesiyle oluşur. Bu durum, polimeraz zincir tepkimesi (PCR) esnasında ortaya çıkabilir. Tavlama esnasında sıcaklığın yavaş yavaş düşürülmesi birbirini tamamlayıcı zincirler arasında baz çiftinin doğru bir şekilde oluşmasını sağlar. Sıcaklığın ani bir şekilde düşürülmesiyse primerin hatalı DNA dizileriyle hibritleşmesine yol açar.

The post Denatürasyon Nedir? appeared first on TechWorm.

Proteinler, amino asitlerin zincir halinde birbirlerine bağlanması sonucu oluşan büyük organik bileşiklerdir. Proteinler, açlık anında en son tüketilirler. Kimyasal sindirimleri midede başlar. Proteinler, amino asitlerin yapıtaşlarından oluşan polimerlerdir. Her proteinin kendisine has özelliklerinin olmasını sağlayan özel amino asit dizilimleri vardır. Proteinlerin işlevlerinin çoğu, kendisini oluşturan amino asitlerin özelliklerinin tayin edilmesiyle anlaşılabilir. İnsandan virüse proteinlerin oluşumunda en çok kullanılan 20 çeşit amino asit vardır.

Proteinlerin başlıca görevleri şunlar:

1- Proteinler vücudun elzem amino asitlere olan gereksinimini karşılar.

2- Büyüme ve ergenlik dönemlerinde yeni dokuların yapılmasında etkindir.

3- Yıpranan dokuların onarılması işlevine sahiptir.

4- Enzimlerin ve hormonların yapımında görev alıp yapılarında bulunur.

5- Sinirsel uyarıların iletiminde rol oynar.

6- Canlıya destek olma ve hareket olanağı sağlamada görev alır.

7- Vücudun hastalıklara karşı dayanıklılığında ve hastalık etkenlerine karşı ko-runmada kullanılır.

8- Kanın pıhtılaşmasında rol oynar.

8- Organizmada taşıma görevi üstlenir. Bu nedenle birçok molekül ve iyonlar öz-gül proteinler tarafından taşınarak işlevlerini yerine getirir. Örneğin, hemoglo-bin alyuvarlarda, miyoglobin ise kasta oksijen taşırken, demir kan metabolizma-sında transferin tarafından taşınır.

10- Hücrelerle hücreler arası sıvılar arasında besin unsurlarının değişimine yardım ederek ödemlere sebebiyet veren sıvıların anormal bir şekilde toplanmasına en-gel olur.

11- Sıvı ve elektrolit dengesinin korunmasında doğrudan ya da dolaylı olarak gö-revleri vardır.

12- Proteinler vücudun enerji kaynağı değildir. Ancak, proteinler vücuda fazla mik-tarda alındıklarında ya da vücutta yeterli enerji kaynağı olmadığında enerji kay-nağı olarak kullanılır.

Proteinlerin Kalitesi ve Protein Kaynakları

Proteinlerin amino asit bileşimleri ve içerdikleri esansiyel amino asit oranları proteinin besin kalitesini belirler. Proteinin sindirilebilirliği, protein içeren gıdanın sindirim sistemine girdikten sonra absorbe edilen azot miktarı ile tanımlanmaktadır.

Proteinler tüm bitkisel ve hayvansal kaynaklı yiyeceklerde bulunur. Hayvansal kay-naklı gıdaların hem protein kullanılabilirliği hem de protein miktarı bitkisel kaynaklara göre daha fazladır. Kuru fasulyenin, etten daha çok oranda protein taşımasına rağmen, et kadar değerli bir besin maddesi olmamasının nedeni gerektiği kadar esansiyel amino asitleri kap-samamasındandır. İnsan beslenmesinde önemli bir yer tutan hububat ve baklagiller çoğu zaman elzem amino asitlerden herhangi birinin eksikliğine neden olur. Örneğin; pirinç, buğday, arpa ve mısırda lizin miktarı düşükken metiyonin miktarı yüksektir. Bu nedenle bazı amino asitler açısından eksiklik gösteren gıdalar yüksek içerikli kaynaklar ile birlikte kullanılarak zengin-leştirilmelidir.

Hayvansal proteinler bitkisellerden daha yüksek kalitelidir. Yumurta akı proteini en iyi kalitede bir proteindir. Biyolojik değeri 100 kabul edilerek diğer proteinlerin kalite belir-lemesinde standart olarak alınır. Et, süt ve yumurta gibi hayvansal kaynaklı gıdaların tüketiminde tamamına yakını (% 90-100) kullanılıyorsa iyi kaliteli protein olarak nitelendirilir. Et proteini, biyolojik değeri yüksek olan bir proteindir. Ette bulunan proteinlerin kaliteli olmasının sebebi, insan beslen-mesi için gerekli olan ekzojen (dışarıdan alınması gereken) amino asitlerin hepsini yapısında bulundurmasıdır. Buradan yola çıkarak et tüketiminin, beslenme açısından hayvansal kay-naklı besin maddeleri arasında önemli bir yere sahip olduğunu söyleyebiliriz.

Protein metabolizması aslında amino asitlerin metabolizmasıdır. Besinlerle alınan pro-teinler organizma için yabancı maddelerdir. Organizmanın yararlanabilmesi için bu protein-lerin sindirim kanalında amino asitlere kadar yıkılmaları gerekir. Proteinlerin sindirimi midede başlar ve bağırsaklarda devam eder. Mide hücreleri tara-fından salgılanan ve mide özsuyunda bulunan pepsin denilen bir enzim yine mide özsuyun-daki HCI yardımıyla peptid bağlarını yıkar. Çeşitli büyüklükte peptidler ve amino asitler meydana getirir. İnce bağırsağa geçen bu karışım burada tripsin, kimotripsin ve karboksipep-tidaz enzimlerinin etkisi ile proteinlerin çoğunluğu amino asitlere yıkılarak emilir.

Kaynak:

• Megep
• https://tr.wikipedia.org/wiki/Protein

The post Proteinlerin Vücuttaki Görevleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Azot dengesinin korunması için günde 35 gram protein alınması yeterlidir. Günlük protein ihtiyacı formülle de saptanabilir.Günlük protein gereksinimi için iki pratik yöntem vardır. Birincisi günlük ortalama protein gereksinimi kilo başına 1 gram olarak hesaplanabilir.

• Protein Gereksinimi(g) = Ağırlık (kg) x 1 Gram

Örneğin 60 kg ağırlığında bir kişinin günde yaklaşık 60 gram protein alması gerekir. İkinci yol olarak, günlük kalorinin % 15’ nin proteinden gelmesi önerilmektedir. Bunu hesaplamak için önce günlük kalori gereksinimini bilmek gerekir. Enerji gereksinimi aşağıdaki formülle hesaplanabilir;

• 30 yaşına kadar: Ağırlık (kg) x 30 kalori
• 30 yaşından yukarı: Ağırlık (kg) x 30 kalori– 100 (her on yıl için)

60 kg’lık bir kişinin günlük enerji gereksinimi şöyledir:

• 30 yaş için: (60 x 30 =1800 kalori)
• 40 yaş için : (1800 – 100 = 1700 kalori)
• 50 yaş için : (1800 – 200= 1600 kalori)

Bu enerjinin % 15’ nin geleceği protein miktarını bulmak için proteinin verdiği enerjiyi bilmemiz gerekir; 1 gram protein= 4 kalori

Buna göre 50 yaşında ve 60 kg ağırlığında bir kişinin günlük protein gereksinimi:

(1600 5/100/4) = 60 g

Kaynak: Megep

The post Günlük Alınması Gereken Protein Miktarı Nedir? appeared first on TechWorm.

Doğada 300 kadar farklı amino asit bulunmakla birlikte, bunların standart amino asit-ler diye bilinen 20 tanesi, DNA tarafından kodlanan ve proteinleri oluşturan birimler-dir.Proteinler DNA daki kalıtsal şifreye göre sentezlenir. Bu şifre amino asitlerin sayısı, sıra-lanışı ve tekrarlanışını belirler. İnsan vücudu standart amino asitlerin 8 tanesi dışında hepsini sentezleyebilmektedir. Vücudun bu 8 amino asiti sentezleyememesin sebebi vücutta bununla ilgili gen – enzim sistemi bulunmamasıdır. Amino asitler hormonlar, enzimler, antikorlar, kas, göz, proteinleri gibi sayısız proteinlerin sentezinde rol alırlar. Amino asitler kısaca a.a veya A.A olarak gösterilebilirler.

Elzem amino asitler (Ekzojen amino asitler): Vücutta sentezlenemeyen dışarıdan besinler aracılığı ile alınması zorunlu olan aminoasitlerdir. Bunlar valin, lösin, izolösin, treonin, metionin, fenilalanin, triptofan, lizindir. Ayrıca çocuklar ve yetişme çağındaki kişiler için elzem olarak kabul edilen iki amino asitten biri histidin diğeri ise arginin’dir. Elzem yerine “ekzojen”, “temel”,”esansiyel”, gibi ifadelerde kullanılmaktadır.

Elzem olmayan amino asitler (Endojen amino asitler): Bazı amino asitler vücuda yeterli miktarda alınmadığında enzimler aracılığı ile diğer amino asitlerden sentezlenebilir. Besinlerle alınması zorunlu olmayan, vücutta sentezlenebilen bu amino asitlere “elzem olmayan amino asitler” veya “endojen amino asitler” denir. Proteinlerde yaygın olarak bulunan ve elzem olmayan amino asitler alanin, aspartik asit, serin, sistin, sistein, glutamik asit, glisin, trozin, prolin ve hidroksiprolindir.

Tüm 20 Aminoasitte Olan Ortak Yapı:

• Bir C atomuna bağlı olarak;
• H (hidrojen),
• Karboksil grup (-COOH)
• Amino grup (-NH2 )
• Değişken Yan zincirler (R=Akil grup)’dir.

Akil veya aril denilen ve “R” ile gösterilen değişken grup, çeşitli amino asitler meyda-na getirir. Hem amino grubunun, hem karboksil grubunun bağlı olduğu karbona “α-karbon” de-nir. Dolayısıyla proteinleri oluşturan amino asitlerin hepsi, α amino asitlerdir.

Amino Asitlerin Ortak Yapısı

Amino asitler birbirlerine amino ve karboksil gruplarıyla bağlanır. Bir amino asitin karboksil taşıyan karbon atomu ile diğer aminoasidin amino grubundaki azot atomu arasında bir peptit bağı oluşur ve su açığa çıkar.

Proteinler çok sayıda amino asidin birleşmesinden oluşur. İki amino asitin birleşmesinden dipeptit oluşur. Eğer üç sayıda amino asit birleşmise tripeptit ve çok sayıca amino asit birleşmişse polipeptit meydana gelir.

Proteinler düz amino asit zincirlerinden meydana gelmesine rağmen oldukça karmaşık yapılara sahiptir. Bunun nedeni zincirdeki bazı amino asitlerin birbirleriyle ikinci veya üçün-cü bir bağ yapmasındandır.

Bazı amino asitlerin temel özellikleri ve işlevleri şöyledir:

Lösin(R= -CH2CH(CH3)2: Proteinlerin çoğunun bileşiminde % 6-15 do-layında yer alan lösin jelatinde çok az, tahıl proteinlerinde çok miktarda bulunur. Peynirde olgunlaşma sırasında bakteriler tarafından serbest lösin üretilmektedir.

İzolösin(R= -CH(CH3)CH2CH3): Et, süt ve yumurta proteininde %5-6,5 oranında bulunur. Tahıl ve bitki proteinlerinin çoğu izolösin bakımından yetersizdir. Lösin ve izolösin alkol fermantasyonu sırasında hoş kokulu uçucu yağ olan amilalkollerin ortaya çıkmasında rol oynar.

Glutamik asit(R= -CH2CH2COO-): Proteinlerin tümünün ana yapı taşı-dır. Buğday gluteninde ve mısır prolaminlerinde, melasta ve soyada bulu-nur. Glutamik asitten üretilen monosodyum glutamat, tat düzeltici madde olarak pek çok gıdaya katılmaktadır. Beyin metabolizmasında önemli rol oynadığından ve zekâ gücünü arttırdığından dolayı “zekâ asidi” olarak bi-linir.

Arjinin(R= -CH2CH2CH2NH – C(NH2)2): Protein türevlerinde bulunur. Baz etkisi en yüksek olan amino asittir. Yetişkinlerde endojen, gelişme çağındaki bireylerde eksojen karakterdedir. Hidrolize olduğunda ornitin ve üreye dönüşür.

Lizin(R= -CH2CH2CH2CH2NH3+): En uzun yan zincirli amino asitlerden birisidir. Esansiyeldir Kas, süt ve yumurta proteinlerinde çok bulunur. Tahıl ve diğer bazı bitki proteinlerinde lizin eksiktir ve bu da biyolojik değer yetersizliğine neden olur.

Metiyonin(R= -CH2CH2SCH3): Yapısında kükürt bulunduran temel ami-no asittir. Önemi, organizmada metil vericisi olmasından kaynaklanmak-tadır.

Glisin(R= -H ): En basit ve optik aktivitesi olmayan tek amino asittir. Yan zincir olarak tek bir Hidrojen (H) taşır. Vücutta en fazla sayıda me-tabolik olaya giren amino asittir.

The post Aminoasit Nedir? appeared first on TechWorm.

Proteinler temelde % 50-55 karbon, % 6-7 hidrojen, % 20-23 oksijen, % 12-19 azot ve %0.2-3.0 kükürt içeren ve yalnızca ribozomlarda sentezlenen bileşiklerdir. Bazı proteinlerde bunlardan başka P, Fe, Zn, Cu gibi elementler de bulunabilmektedir. Değişik proteinler, değişik sayı ve çeşitte aminoasit içerirler . Yapıyı oluşturan aminoasitler birbirlerine peptid bağlarıyla bağlandıklarından polipeptid yapısına sahiptir. Proteinler bir tek polipeptidden meydana geldikleri gibi birkaç polipeptidin bir araya gelmesiyle de oluşabilir. Her bir polipeptid zinciri ya da genel olarak protein, belli bir aminoasit sayısına, dizgilenmesine, belirli bir molekül ağırlığına, kimyasal içeriğe ve üç boyutlu bir yapıya sahiptir. Bazı proteinler aminoasitlerin yanı sıra karbonhidrat, lipid, mineral madde ve renk maddeleri (pigmentler) gibi diğer yapıtaşlarını da içerir.

Her canlı kendine özgü proteinler taşımaktadır. Bu bakımdan bir canlıdaki protein o canlı için tekdir. Proteinlerin karbonhidrat ve lipitlerden ayrıcalıkları bu özellikten kaynaklanmaktadır. Örneğin; çok karmaşık bir yapıya sahip olsa da bütün canlılardaki karbonhidratların ve lipitlerin yapısı aynıdır. Bitkiler kendi proteinlerini kök ve yapraklardan emilen inorganik kaynaklardan (CO2, su ve azot) sentezleme yeteneğine sahiptir.

Bitkiler bu sentez olayında inorganik azot kaynaklarını kullanabildikleri halde, insan ve diğer yüksek hayvanlar kendi vücut proteinlerinin sentezini gerçekleştirebilmek için gerekli azot kaynağını diyetteki bitkisel ve hayvansal proteinlerden sağlamak zorundadırlar. Diğer taraftan havanın serbest azotunu yalnızca belirli bazı mikroorganizmalar tespit etme yeteneğine sahiptir.

Sonuç olarak, insan gereksinim duyduğu proteini bitkisel ve hayvansal gıdalardan sağlamakta ve bu kaynakların tüketimiyle insan vücuduna diğer proteinler, sindirim sonucu aminoasitlere kadar indirgenmektedir. İnsan vücudu, bu aminoasitleri genlerin (DNA –Deoksiribo nükleik asit) denetiminde, belirli bir diziliş sırasında birleştirerek kendine özgü proteinlerini elde ederek kullanmaktadır.

Aminoasitler

Proteinlerin temel yapı taşı aminoasitlerdir. Bugüne kadar belirlenmiş 20 aminoasit bulunmaktadır. Aminoasitler dallanmış yapıda hidrokarbon zincirleridir. Aminoasitler birbirlerine peptid bağlarıyla bağlanarak peptidleri oluşturur. Peptidler ise proteinleri meydana getirir. Proteinler kaynaklarına göre farklı aminoasitleri farklı miktarlarda içerirler. İnsan vücudunda yaklaşık 20 farklı aminoasit bulunmaktadır ve yetişkinlerde 8 çocuklarda 10 tanesi dışında organizma bunların hepsini sentezleyebilir. Sentezlenemeyen 8 aminoasite elzem aminoasitler denir ve mutlaka gıdalarla dışardan alınarak karşılanmalıdır. Bu aminoasitler lizin, alanin, valin, lösin, izolösin, metionin, threonin, triptofan ve fenilalanin’dir.Çocuklarda bunlara ek olarak arjinin ve histidinni’de sayabiliriz.

Aminoasit molekülleri, bir ucunda “amino grubu ( NH2 ) “ diğer ucunda ise “karboksil ( COOH )” grubu taşırlar. Aminoasitlerin yan yana gelip zincirler oluşturarak proteinleri sentezlemesi, bu iki grubun aralarında kovalent veya iyonik bağ yapmasıyla gerçekleşir. İki aminoasit yan yana geldiğinde COOH ve NH2 grupları arasında bağlanma meydana gelir ve bu bağa “peptid bağı” adı verilir. Bağlanma sırasında ise bir su molekülü sebest kalır. İki aminoasidin yanlızca uç kısımlarını yani karboksil ve amino gruplarının bağlanması şu şekilde olur;

COOH + NH2 <——————–> CO — NH + H2O (su)

Denklemde COOH birinci aminoasidin bir ucu, NH2 ise ikinci aminoasidin diğer ucunu temsil etmektedir. Bu uçlar yan yana geldiklerinde COOH grubundan bir oksijen ve NH2 grubundan bir hidrojen serbest kalır. Böylelikle serbest kalan bu atomlar aralarında bağ yaparak suyu oluşturur. İki aminoasidin yan yana gelmesiyle oluşan peptid bağına “dipeptid”, üç veya daha fazla (yüzlerce ya da binlerce) aminoasidin yan yana gelmesiyle oluşan zincirdeki peptid bağlarına ise “polipeptid” adı verilir. Proteinler düz aminoasit zincirlerinden meydana gelmesine rağmen oldukça karmaşık yapılara sahiptir. Bunun nedeni ise zincirdeki bazı aminoasitlerin birbirleriyle ikinci veya üçüncü bir bağ yapmasındandır. Aminoasitlerin net yük, çözünürlük, kimyasal reaktiflik, hidrojen bağlama gücü gibi bazı fizikokimyasal özellikleri R grubunun ( çeşitli aminoasitleri meydana getiren değişken grup)kimyasal doğasına bağlıdır. Genellikle proteinlerde büyüklük, şekil, yük, hidrojen bağlama yeteneği ve kimyasal etkileşimde farklı 20 çeşit yan zincir ( R grubu ) bulunur. Proteinler aracılığı ile yürütülen işlevlerin çok olması genelde bu 20 yapı taşının yani aminoasidin farklı sayıda ve düzende sırlanmasındadır.

The post Protein Nedir? appeared first on TechWorm.