Radyasyon, diğer ismiyle ışınım, elektromanyetik dalgalar veya parçacıklar biçimindeki enerji yayımı ya da aktarımıdır. Radyoaktif maddelerin alfa, beta, gama gibi ışınları yaymasına veya uzayda yayılan herhangi bir elektromanyetik ışını meydana getiren unsurların tamamına da radyasyon denir.

Atom ise proton ve nötronlardan oluşan bir çekirdek ve çekirdeğin etrafında dönen elektronlardan oluşmaktadır. Eğer herhangi bir maddenin atom çekirdeğindeki nötronların sayısı, proton sayısından fazla ise çekirdekte kararsızlık oluşur ve fazla nötronlar parçalanır. Bu parçalanma sırasında ortaya alfa, beta, gama adı verilen ve çıplak gözle görülmeyen ışınlar çıkar. Bu ışınlara “radyasyon” denir. Çevresine bu şekilde ışın saçarak parçalanan maddelere radyoaktif madde denir.

Radyasyon ilk çağlardan beri vardır ancak insanlığın radyasyonu keşfetmesi 1896’da Fransız fizikçi Henri Becquerel’ın uranyum tuzunun ışınlar yaydığını fark etmesiyle gerçekleşmiştir. İki sene sonra Marie Curie ve eşi Pierre Curie uranyum ile deney yaparken benzer ışınlara rastlamışlardır. Bu deneyde polonyum ve radyum oluştuğunu görmüşlerdir. Böylece bu iki elementi keşfetmişlerdir. Teknolojinin ve sanayinin gelişmesiyle de uranyum elementi kullanılmaya başlanmış ve radyasyonun etkileri giderek artmıştır.

Radyasyon; dalga, parçacık veya foton olarak adlandırılan enerji paketleri ile yayılan enerjidir ve daima doğada var olan, birlikte yaşadığımız bir olgudur. Radyo ve televizyon iletişimini olanaklı kılan radyo dalgaları, endüstride kullanılan x-ışınları ve güneş ışınları günlük hayatımızda var olan radyasyon çeşitleridir.

Radyasyon Çeşitleri Nelerdir?

İyonlaştırıcı radyasyonlar ve iyonlaştırıcı olmayan radyasyonlar olmak üzere ikiye ayrılır. Girdiği ortamdaki iyonları ayrıştıran radyasyonlara iyonlaştırıcı radyasyon denir. İki tip iyonlaştırıcı radyasyon vardır. Bunlar; elektromanyetik radyasyonlar ve parçacıklı radyasyonlar.

İyonlaştırıcı olmayan radyasyonlar da optik radyasyonlar ve EMR nitelikli radyasyonlar olmak üzere ikiye ayrılır. Radyo dalgaları, mikrodalgalar, mobil ve cep telefonları, radyo FM ve TV vericileri, radarlar, trafolar, bilgisayarlar, akım taşıyan kablolar EMR nitelikli radyasyonlar grubuna girmektedirler.

Radyasyonun Zararları Nelerdir?

İyonlaştırıcı radyasyon, hücrenin genetik materyali olan DNA’yı parçalayabilecek kadar enerji taşımaktadır. DNA’nın parçalanması sonucunda hücreler ölür ve bu durum kansere yol açabilir.

Çevreye rastgele atılan radyoaktif maddeler insan, hayvan ve bitki sağlığına olumsuz etkiler yaparak çevreyi ve ekolojik dengeyi bozmaktadır. Ayrıca radyasyon canlılarda genetik değişikliklere ya da vücutta kalıcı değişikliklere sebep olabilir. Radyasyonun etkileri cins, yaş ve organa göre değişmekle birlikte, çocuklar ve gelişme çağındaki gençlerde genellikle gözü etkileyerek görme bozukluğu, katarakt gibi rahatsızlıklara neden olmaktadır.

Radyasyonun etkileri zamanla ortaya çıkar. Geçmişte yapılan nükleer silah denemelerinden dolayı toz bulutları radyoaktif maddelerle yüklenmiştir. Bu toz bulutları, atmosferin yüksek tabakalarına ve stratosfere yerleşerek radyoaktif yağışlar halinde yavaş yavaş yeryüzüne inmekte ve çevrenin, özellikle yüzeysel suların kirlenmesine sebep olmaktadır.

Radyasyonun çevreye zararları oldukça fazladır. Belli bir sınırı yoktur ve kilometrelerce uzağa etki edebilir. Buna örnek olarak; Ukrayna’daki Çernobil kazası sadece Ukrayna’da oluşan bir kaza olarak kalmamış, birçok bölgeyi etkilediği gibi ülkemizdeki Karadeniz Bölgesini de etkilemiştir.

Radyasyondan Korunmak İçin Neler Yapmalıyız?

Radyasyona maruz kalmamak için radyasyon yayan televizyonlar, cep telefonları, mikrodalga fırınlar, fön makineleri, bilgisayarlar gibi cihazları mümkün olduğunca az kullanmak gerekir.

Gece uyurken odada bilgisayar, televizyon, cep telefonu gibi cihazları açık bulundurmamak gerekir. Eğer açık bulundurmak gerekiyorsa, mümkün olduğunda uzakta tutulmalıdır.

Gün içinde iki su bardağı yoğurt tüketilmeli. Yoğurt, vücutta biriken zararlı maddeleri yok ettiği için vücuda giren radyasyonu yok etmektedir.

Gerekmedikçe röntgen çektirilmemeli.

İnsan hayatını tehdit edecek boyutta bir radyasyon alanı varsa, bu ortamdan hızla uzaklaşılmalı.

Kaktüslerin ortamdaki elektriksel alanı emdiği tespit edilmiştir. Bu nedenle odalarda kaktüs bulundurulabilinir.

The post Radyasyon Nedir? Zararları Nelerdir? Nasıl Korunmalıdır? appeared first on TechWorm.

Çevreye rastgele atılan radyoaktif maddeler insan, hayvan ve bitki sağlığına olumsuz etkiler yaparak çevreyi ve ekolojik dengeyi bozmaktadır. Ayrıca radyasyon canlıda genetik değişikliklere ya da vücutta kalıcı değişikliklere sebep olabilir. Radyasyonun etkileri cins, yaş ve organa göre değişmekle birlikte, çocuklar ve gelişme çağındaki gençlerde genellikle gözü etkileyerek görme bozukluğu, katarakt gibi rahatsızlıklara neden olmaktadır.

Radyasyonun etkileri zamanla ortaya çıkmaktadır. Geçmişte yapılan nükleer silah denemelerinden dolayı radyoaktif maddelerle yüklenmiş toz bulutları, atmosferin yüksek tabakalarına ve stratosfere yerleşerek, radyoaktif yağışlar halinde yavaş yavaş yeryüzüne inmekte ve çevrenin, özellikle yüzeysel suların kirlenmesine sebep olmaktadır.

Radyasyonun çevreye zararları sınır tanımaksızın yayılmakta ve kilometrelerce uzağa etki etmektedir. En basit örnekle Ukrayna’daki çernobil kazası sadece Ukrayna’da oluşan bir kaza olarak kalmamış birçok bölgeyi etkiledeği gibi Karadeniz bölgesini de etkilemiştir.

Radyasyondan Korunma Yolları

Çevremizdeki pek çok cihaz ( Televizyon, Radyo, Cep Telefonu, Röntgen, Tomografi, Tıbbi cihazlar vb.) büyük oranda radyasyon kaynağıdır bu nedenle radyasyondan tamamen kurtulmak mümkün değildir fakat zararlarını en aza indirmek mümkündür.

Kullanmadığınız elektronik aletleri kapatın ya da fişten çıkartın.

Bilgisayar monitörü alırken düşük radyasyonlu olmasına dikkat edin. Üzerinde “Low Radiation” etiketi bulunan monitörleri tercih edin ya da LCD monitörler kullanın çünkü LCD monitörler CRT monitörlere göre daha az radyasyon yayarlar.

Floresan lambaları gece lambası ya da okuma lambası olarak kullanmayın.

Yattığınız ya da dinlendiğiniz yerde televizyon vb. elektronik cihazları bulundurmamaya özen gösterin veya fişini çekin.

Elektrikli saatleri, radyoları veya alarmları yatarken başucunuzda bulundurmayın mümkünse pilli cihazlar kullanın.

Cep telefonu kullanmadığınız surece kapalı tutun ve açıkken kalp hizasında bulundurmayın.

Eğer telefonla konuşma çılgınıysanız kulaklık kullanmaya özen gösterin.

Cep telefonu alırken SAR değerini kontrol edin. SAR<1 W/kg olan cep telefonlarını tercih edin ve son zamanlarda piyasayı kuşatan Çin malı telefonları kullanmamaya özen gösterin çünkü o telefonların bir çoğu testlerden geçirilmemiştir.

Saç kurutma makinesini sık sık kullanmamaya özen gösterin ve mümkünse akşamları kullanmayın.

Mikrodalga fırınlar çok oranda radyasyon yaydıkları için çalışırken en az 1 m. uzakta durun.

Elektrikli tıraş makinesi kullanmayın veya şarjlı kullanın.

Televizyonu en az 2 m. uzaklıktan seyredin.

Çamaşır veya bulaşık makineleri çalışırken yakınında bulunmayın.

Cep telefonu baz istasyonlarının evlerinizin çatısına ve okullara hatta yakın çevrenize bile takılmasına izin vermeyin.

The post Radyasyonun Zararları ve Korunma Yolları Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Bir maddenin atom çekirdeğindeki nötronların sayısı, proton sayısına göre oldukça fazla ise; bu tür maddeler kararsız bir yapı göstermekte ve çekirdeğindeki nötronlar alfa, beta, gama gibi çeşitli ışınlar yaymak suretiyle parçalanmaktadırlar. Çevresine bu şekilde ışın saçarak parçalanan maddelere radyoaktif madde denir.

X ışınları, ultraviyole ışınlar, görülebilen ışınlar, kızıl ötesi ışınlar, mikro dalgalar, radyo dalgaları ve manyetik alanlar, elektromanyetik tayfın parçalarıdır. Elektromanyetik parçaları, frekans ve dalga boyları ile tanımlanır. Alfa, beta, gama, X ışınları ile kozmik ışınlar ve nötronlar çok yüksek frekanslarda olduğundan, elektromanyetik parçacıklar kimyasal bağları kırabilecek enerjiye sahiptir. Bu bağların kırılması sonucu iyonlaşma olur.

İyonlaşabilen elektromanyetik radyasyonları, hücrenin genetik materyali olan DNA’yı parçalayabilecek kadar enerji taşımaktadır. DNA’nın zarar görmesi ise hücreleri öldürmektedir. Bunun sonucunda doku zarar görür. DNA’da çok az bir zedelenme, kansere yol açabilecek kalıcı değişikliklere sebep olur.

Çevre sorunları sınır tanımaksızın artmakta ve çeşitli kirleticiler kilometrelerce uzaklara taşınarak etki gösterebilmektedir. Mesela Çernobil kazası sebebiyle yayılan radyoaktif atıkların toprak ürünlerinde yol açtığı kirlilik bilinmektedir. Çernobil reaktöründe oluşan kazada doğrudan etki sonucu 30’dan fazla insan hayatını kaybetmiş, yüzlerce kişi yaralanmış, sakatlanmış ve hastalanmıştır. Binlerce insan ise belirtileri sonradan çıkacak olan genetik etkilerle nesilden nesile geçebilecek kalıcı izler taşımaktadır. Çernobil’deki kaza sebebiyle atmosfere karışan radyasyon maddelerin atmosferik hareketlerle: uzaklara taşınmasıyla, düştükleri yerlerde radyasyona sebep olmuştur.

Radyasyonun insan bedenine etkileri şunlardır.

1- Vücut tüylerinin diplerine ulaşırsa deri kanseri oluşabilir.

2- Göğüs kanseri veya akciğer kanserine neden olabilir.

3- Gözlerde katarakt oluşumuna neden olabilir.

4- Mide ve sindirim sistemini etkileyerek, sırasıyla; mide bulantısı, ishal veya kan kusmaya neden olabilir.

5- Kadınlarda yumurtalık veya yumurtalarına, erkeklerde testis ve prostata etki edebilir.

6- Lösemi gelişimine neden olabilir.

7- Fazla miktarda akyuvar kaybına neden olup, vücudu savunmasız bırakabilir.

The post Radyasyon Nedir? Radyasyonun Zararları Nelerdir? appeared first on TechWorm.