Termometrelerde kullanılan sıcaklık birimleri farklılık gösterir. En yaygın kullanılan sıcaklık birimleri Celsius (°C), Fahrenheit (°F) ve Kelvin (K) dir. Bu birimler arasında dönüşüm yapmak için şu formüller kullanılır:

°C = (°F – 32) x 5/9

°F = (°C x 9/5) + 32

K = °C + 273

Termometre çeşitleri ise şunlardır:

Sıvı Genişlemeli Cam Termometreler: Bu termometrelerde, cam bir hazne içinde civa veya alkol gibi bir sıvı bulunur. Sıcaklık arttıkça sıvı genleşir ve kılcal boru içinde yükselir. Sıcaklık azaldıkça ise sıvı büzülür ve kılcal boru içinde iner. Termometrenin üzerindeki ölçekten sıcaklık okunur. Bu termometrelerde genellikle Celsius veya Fahrenheit ölçekleri kullanılır. Bu termometrelerin avantajları basit, ucuz ve kolay okunabilir olmalarıdır. Dezavantajları ise kırılabilir, zehirli sıvı içerebilir, dar bir sıcaklık aralığında çalışabilir ve kalibrasyon gerektirebilir olmalarıdır.

Gaz Basınçlı Termometreler: Bu termometrelerde, sabit hacimli bir kap içinde hava, hidrojen veya helyum gibi bir gaz bulunur. Sıcaklık arttıkça gazın basıncı artar. Sıcaklık azaldıkça ise gazın basıncı azalır. Gazın basıncını ölçen bir manometreden sıcaklık okunur. Bu termometrelerde genellikle Celsius veya Kelvin ölçekleri kullanılır. Bu termometrelerin avantajları geniş bir sıcaklık aralığında çalışabilir ve yüksek hassasiyete sahip olmalarıdır. Dezavantajları ise karmaşık, pahalı ve kalibrasyon gerektirebilir olmalarıdır.

Elektrik Dirençli Termometreler: Bu termometrelerde, platin, nikel veya bakır gibi metallerden yapılmış bir tel bulunur. Sıcaklık arttıkça metalin elektrik direnci artar. Sıcaklık azaldıkça ise metalin elektrik direnci azalır. Metalin elektrik direncini ölçen bir ohmmetreden sıcaklık okunur. Bu termometrelerde genellikle Celsius veya Kelvin ölçekleri kullanılır. Bu termometrelerin avantajları geniş bir sıcaklık aralığında çalışabilir, yüksek hassasiyete sahip ve dayanıklı olmalarıdır. Dezavantajları ise pahalı ve kalibrasyon gerektirebilir olmalarıdır.

Termokupl Termometreler: Bu termometrelerde, iki farklı metalin birleştiği iki uç bulunur. Bu uçlardan biri sıcaklık ölçülen yere, diğeri ise sabit bir sıcaklığa yerleştirilir. Sıcaklık farkı nedeniyle iki metal arasında bir elektrik gerilimi oluşur. Bu elektrik gerilimini ölçen bir voltmetreden sıcaklık okunur. Bu termometrelerde genellikle Celsius veya Kelvin ölçekleri kullanılır. Bu termometrelerin avantajları çok geniş bir sıcaklık aralığında çalışabilir, hızlı tepki verebilir ve dayanıklı olmalarıdır. Dezavantajları ise düşük hassasiyete sahip ve kalibrasyon gerektirebilir olmalarıdır.

Renk Değiştiren Termometreler: Bu termometrelerde, sıcaklık değişimine göre renk değiştiren maddeler bulunur. Bu maddeler genellikle sıvı kristaller veya termokromik boya gibi kimyasal bileşiklerdir. Sıcaklık arttıkça madde farklı dalga boylarındaki ışığı yansıtır. Sıcaklık azaldıkça ise madde farklı dalga boylarındaki ışığı emer. Madde renk değiştirdikçe termometrenin üzerindeki ölçekten sıcaklık okunur. Bu termometrelerde genellikle Celsius veya Fahrenheit ölçekleri kullanılır. Bu termometrelerin avantajları basit, ucuz ve kolay okunabilir olmalarıdır. Dezavantajları ise dar bir sıcaklık aralığında çalışabilir, hassas olmayabilir ve çevresel faktörlere duyarlı olmalarıdır.

Termometre, sıcaklığı ölçmek için hayatımızın birçok alanında kullandığımız önemli bir alettir. Termometre çeşitleri, farklı maddelerin sıcaklık değişimine göre fiziksel veya kimyasal özelliklerindeki değişimi ölçerek çalışır. Termometrelerde kullanılan sıcaklık birimleri ise Celsius, Fahrenheit ve Kelvin gibi farklı ölçeklerdir. Termometre çeşitleri arasında avantaj ve dezavantajlar vardır. Termometre seçimi, ölçülecek sıcaklık aralığı, hassasiyet, maliyet ve kullanım kolaylığı gibi faktörlere göre yapılmalıdır.

The post Termometre Nedir? Ne İşe Yarar? Çeşitleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

En çok rastlananı civalı termometredir. Bu çok küçük kesite sahip ve üst ucu kapalı bir tüpten ibarettir. Alt ucundaysa içinde cıva bulunan küresel veya silindirik bir hazne bulunur. Isıtılmasıyla, cıva genişler ve tüpte yükselir. Tüpün kesitinin küçük olmasından dolayı az bir hacim büyümesinde cıvanın yükselmesi oldukça fazladır.

Termometre iki sabit nokta arasında kalibre edilir. Bunlar suyun donma noktasıyla kaynama noktasıdır. Normal atmosfer basıncında (760 mm cıva basıncı) bu iki nokta arasındaki mesafe Celsius termometresinde 100 eşit parçaya bölünür. Bunların her biri bir Centigrad’ı (1 °C) gösterir. Fahrenheit ölçüsündeyse bu 180 eşit parçaya bölünür. Bunların her biriyse Fahrenheit’i (1 °F) gösterir. Bu ölçümde, suyun donma ve kaynama noktası sırayla 32 °F ve 212 °F olarak belirlenir. Réaumur ölçümündeyse bu noktalar 0°R ve 80°R olarak isimlendirilir. Ara da 80 parçaya bölünür. Cıva -38.83 °C’de donduğu için çok düşük sıcaklıkların ölçümü için uygun değildir. Bu tür olanlar donma noktası düşük olan renkli alkolle doldurulmuştur. Ulaşılabilecek en düşük sıcaklık mutlak sıfır olup, -273,16 °C’dir. Mutlak sıfırdan başlayan bir ölçü de Kelvin‘dir, yani -273,16 °C = 0K’dır.

Isınınca genleşmeleri sıcaklıkla orantılı olan katı, sıvı, gaz maddelerden çeşitli termometreler yapılmıştır. Çok yaygın olarak kullanılan sıvılı ve metal termometrelerdir. Sıvılı Termometreler: Sıvılı termometrelerde genleşmeleri büyüyen ve sıcaklıkla orantılı olan sıvılar kullanılır. İnce cam boru içindeki sıvı; cıva ise cıvalı termometre, alkol ise alkollü termometre adını alır. Cıva -39 santigrat derecede donar, 357 santigrat derecede kaynar. Cıvalı termometreler ile -39 santigrat derece ile 357 santigrat derece arasındaki sıcaklıkları ölçebiliriz. Çok soğuk kış günlerinde bu termometreler kullanılmaz. Bunu yerine donma sıcaklığı daha düşük olan alkollü termometreler kullanılır. Çünkü alkol yaklaşık olarak-115 santigrat derecede donar. Bu termometreleri kutuplarda kullanmak mümkündür. Ancak kılcal boru içindeki sıvının iyi görülebilmesi için kırmızı, mavi, sarı vb. renkli boya maddeleri ile boyanması gerekir. Sıvılı termometreler kullanıldıkları yerlere göre çeşitli isimler alırlar. Duvar termometresi, laboratuvar termometresi ve hasta termometresi gibi. Hasta Termometresi: Cıvalı bir termometredir. Vücut sıcaklığını ölçmede kullanılır. 35 santigrat derece ile 42 santigrat derece arasındaki sıcaklıkları 1/10 incelikle ölçer. Bu termometrelerin haznesi ile kılcal borunu birleştiği yerde bir boğum bulunur. Vücut sıcaklığı ölçüldükten sonra termometre sapından tutularak sallanır. Neden? Yeni bir ölçmeye hazır olan termometre ağız içi ya da koltuk altına konularak vücut sıcaklığı ölçülür. Metal Termometre: Cıvalı ve alkollü termometreler ile ölçülemeyen sıcaklık derecelerini ölçmek için metal termometreler kullanılır. Metal termometreler ile 1600 santigrat dereceye kadar olan yüksek sıcaklıklar ölçülebilir. Fabrika ve fırınlar kullanıldığı yerlerdir.

The post Termometre Nedir? Ne İşe Yarar? Çeşitleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Termometrelerin çalışma ilkesi, ısıtılan maddelerin hacimlerinin artması yani genleşmesi ve soğutulan maddelerin hacimlerinin azalması yani büzülmesine dayanmaktadır. Termometreler de maddenin boyutunda olan değişim, sıcaklığında olan değişimi gösterir

Termometreler de suyun donma noktası ve suyun kaynama noktasını gösteren, sabit olan iki nokta bulunmaktadır. Sıcaklık ölçmek amacıyla farklı termometreler yapılmıştır. Termometrelerin ölçtükleri sıcaklık aynıdır. Fakat ölçtükleri sıcaklığın ifade ettiği rakam ve birimler farklıdır. Başlıca termometreler şunlardır:

1- Celcius (Santigrat) Termometresi: Bu termometre 1 atmosferlik basınç altında içinde cıva bulunan her iki ucu kapalı ince bir boru, suyun donma noktasının 0, kaynama noktasının 100 ile gösterilmesi ve bu aralığın 100 eşit parçaya bölünmesiyle yapılmıştır. Bu termometrelerde suyun kaynama sıcaklığı 100 ve donma sıcaklığı 0 olarak kabul edilmiştir. Bu derece sıcaklığı santigrat derece (ºC) cinsinden ölçer. ºC sıcaklığı „t‟ ile de ifade edilir. Yaygın olarak kullanılan bir termometredir.

2- Fahrenheit Termometresi: Bu termometrede aralıklar 180 eşit parçaya bölünmüştür. Termometredeki her aralık 1 ºF derecesini göstermektedir. Fahrenheit termometresinde suyun kaynama sıcaklığı 212 ºF, donma sıcaklığı ise 32 ºF kabul edilir.

3- Reomür Termometresi: Bu termometrede aralıklar 80 eşit parçaya bölünmüştür. Termometredeki her aralık 1 ºR derecesini göstermektedir. Suyun kaynama sıcaklığı 80 ºR, donma sıcaklığını ise 0 ºR kabul edilmiştir.

4- Kelvin Termometresi: Kelvin termometresinde sıcaklık Kelvin derece (ºK) olarak belirlenmiştir. Ayrıca ºK sıcaklığı T ile de gösterilir. Bu termometrede suyun kaynama sıcaklığı 373, donma sıcaklığı ise 273 kabul edilmiştir.

Kaynak: Megep

The post Termometre Nedir? Nasıl Çalışır? Çeşitleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.