En çok rastlananı civalı termometredir. Bu çok küçük kesite sahip ve üst ucu kapalı bir tüpten ibarettir. Alt ucundaysa içinde cıva bulunan küresel veya silindirik bir hazne bulunur. Isıtılmasıyla, cıva genişler ve tüpte yükselir. Tüpün kesitinin küçük olmasından dolayı az bir hacim büyümesinde cıvanın yükselmesi oldukça fazladır.

Termometre iki sabit nokta arasında kalibre edilir. Bunlar suyun donma noktasıyla kaynama noktasıdır. Normal atmosfer basıncında (760 mm cıva basıncı) bu iki nokta arasındaki mesafe Celsius termometresinde 100 eşit parçaya bölünür. Bunların her biri bir Centigrad’ı (1 °C) gösterir. Fahrenheit ölçüsündeyse bu 180 eşit parçaya bölünür. Bunların her biriyse Fahrenheit’i (1 °F) gösterir. Bu ölçümde, suyun donma ve kaynama noktası sırayla 32 °F ve 212 °F olarak belirlenir. Réaumur ölçümündeyse bu noktalar 0°R ve 80°R olarak isimlendirilir. Ara da 80 parçaya bölünür. Cıva -38.83 °C’de donduğu için çok düşük sıcaklıkların ölçümü için uygun değildir. Bu tür olanlar donma noktası düşük olan renkli alkolle doldurulmuştur. Ulaşılabilecek en düşük sıcaklık mutlak sıfır olup, -273,16 °C’dir. Mutlak sıfırdan başlayan bir ölçü de Kelvin‘dir, yani -273,16 °C = 0K’dır.

Isınınca genleşmeleri sıcaklıkla orantılı olan katı, sıvı, gaz maddelerden çeşitli termometreler yapılmıştır. Çok yaygın olarak kullanılan sıvılı ve metal termometrelerdir. Sıvılı Termometreler: Sıvılı termometrelerde genleşmeleri büyüyen ve sıcaklıkla orantılı olan sıvılar kullanılır. İnce cam boru içindeki sıvı; cıva ise cıvalı termometre, alkol ise alkollü termometre adını alır. Cıva -39 santigrat derecede donar, 357 santigrat derecede kaynar. Cıvalı termometreler ile -39 santigrat derece ile 357 santigrat derece arasındaki sıcaklıkları ölçebiliriz. Çok soğuk kış günlerinde bu termometreler kullanılmaz. Bunu yerine donma sıcaklığı daha düşük olan alkollü termometreler kullanılır. Çünkü alkol yaklaşık olarak-115 santigrat derecede donar. Bu termometreleri kutuplarda kullanmak mümkündür. Ancak kılcal boru içindeki sıvının iyi görülebilmesi için kırmızı, mavi, sarı vb. renkli boya maddeleri ile boyanması gerekir. Sıvılı termometreler kullanıldıkları yerlere göre çeşitli isimler alırlar. Duvar termometresi, laboratuvar termometresi ve hasta termometresi gibi. Hasta Termometresi: Cıvalı bir termometredir. Vücut sıcaklığını ölçmede kullanılır. 35 santigrat derece ile 42 santigrat derece arasındaki sıcaklıkları 1/10 incelikle ölçer. Bu termometrelerin haznesi ile kılcal borunu birleştiği yerde bir boğum bulunur. Vücut sıcaklığı ölçüldükten sonra termometre sapından tutularak sallanır. Neden? Yeni bir ölçmeye hazır olan termometre ağız içi ya da koltuk altına konularak vücut sıcaklığı ölçülür. Metal Termometre: Cıvalı ve alkollü termometreler ile ölçülemeyen sıcaklık derecelerini ölçmek için metal termometreler kullanılır. Metal termometreler ile 1600 santigrat dereceye kadar olan yüksek sıcaklıklar ölçülebilir. Fabrika ve fırınlar kullanıldığı yerlerdir.

The post Termometre Nedir? Ne İşe Yarar? Çeşitleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Termometrelerin çalışma ilkesi, ısıtılan maddelerin hacimlerinin artması yani genleşmesi ve soğutulan maddelerin hacimlerinin azalması yani büzülmesine dayanmaktadır. Termometreler de maddenin boyutunda olan değişim, sıcaklığında olan değişimi gösterir

Termometreler de suyun donma noktası ve suyun kaynama noktasını gösteren, sabit olan iki nokta bulunmaktadır. Sıcaklık ölçmek amacıyla farklı termometreler yapılmıştır. Termometrelerin ölçtükleri sıcaklık aynıdır. Fakat ölçtükleri sıcaklığın ifade ettiği rakam ve birimler farklıdır. Başlıca termometreler şunlardır:

1- Celcius (Santigrat) Termometresi: Bu termometre 1 atmosferlik basınç altında içinde cıva bulunan her iki ucu kapalı ince bir boru, suyun donma noktasının 0, kaynama noktasının 100 ile gösterilmesi ve bu aralığın 100 eşit parçaya bölünmesiyle yapılmıştır. Bu termometrelerde suyun kaynama sıcaklığı 100 ve donma sıcaklığı 0 olarak kabul edilmiştir. Bu derece sıcaklığı santigrat derece (ºC) cinsinden ölçer. ºC sıcaklığı „t‟ ile de ifade edilir. Yaygın olarak kullanılan bir termometredir.

2- Fahrenheit Termometresi: Bu termometrede aralıklar 180 eşit parçaya bölünmüştür. Termometredeki her aralık 1 ºF derecesini göstermektedir. Fahrenheit termometresinde suyun kaynama sıcaklığı 212 ºF, donma sıcaklığı ise 32 ºF kabul edilir.

3- Reomür Termometresi: Bu termometrede aralıklar 80 eşit parçaya bölünmüştür. Termometredeki her aralık 1 ºR derecesini göstermektedir. Suyun kaynama sıcaklığı 80 ºR, donma sıcaklığını ise 0 ºR kabul edilmiştir.

4- Kelvin Termometresi: Kelvin termometresinde sıcaklık Kelvin derece (ºK) olarak belirlenmiştir. Ayrıca ºK sıcaklığı T ile de gösterilir. Bu termometrede suyun kaynama sıcaklığı 373, donma sıcaklığı ise 273 kabul edilmiştir.

Kaynak: Megep

The post Termometre Nedir? Nasıl Çalışır? Çeşitleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.