Vikipedi, kullanıcıları tarafından ortaklaşa olarak birçok dilde hazırlanmıştır. Özgür, bağımsız, ücretsiz, reklamsız, kar amacı gütmeyen bir internet ansiklopedisidir. Kurucularından Jimmy WALES vikipedi’yi “Dünya üzerindeki her insana kendi dilinde, en üst kalitede, bedava bir ansiklopedi oluşturma ve dağıtma uğraşısı” olarak tanımlamaktadır.

Vikipedi sözcüğü, viki ve pedi kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. “viki” Hawaii dilinde “wiki wiki” (hızlı ve bilgi amaçlı) sözcüğünden gelmektedir. Pedi kelimesi ise, Antik Yunan Medeniyetinde “kapsamlı kültürel eğitim sistemi” anlamına gelen paideia kelimesinden gelmiştir. Ana sayfası www.wikipedia.org’dur.

BİLGİLERİN GÜVENİRLİĞİ

Vikipedi’nin güvenirliği ve doğruluğu üzerinde tartışmalar vardır ve site yoğun olarak vandalizme maruz kalmaktadır. Maddelerin eşit kalitesi, değişikliklerin takip edilmemesi, sistem hataları ve bilgilerin doğruluğu hakkında tartışmalar sürmektedir.

YAZARLAR

Vikipedi, gönüllülerin ortaklaşa çabaları sayelerinde, hemen hemen herkesin web sitesine ulaşıp konuları değiştirmeleriyle yazılır. Vikipedi ’ye bilgi yazabilmek için üye olma zorunluluğu yoktur. Diğer internet ansiklopedi projelerinin birçoğu üyelik ister ve sadece uzman yazarların bilgi yazmasına izin verir. Vikipedi’ ye yazılan bilgilerin uygunluğu konusunda bir takım kurallar vardır. Bilgiler tartışılır, değerlendirilir ve içeriğe eklenmesi, değiştirilmesi veya Vikisözlük gibi kardeş bir projeye transfer olması kararlaştırılır. Vikipedi’nin başlıca kurallarından biri ise maddelerin tarafsız bir şekilde, kaynaklarıyla birlikte, olumlu ya da olumsuz ayırt edilmeden tüm yönleriyle sunulması gerekir.

ÖZGÜR İÇERİK

Oldukça kapsamlı ve ortaklaşa üretilen bir proje olan Vikipedi’nin yasalara uygun olarak yapılması önemlidir. Normalde bir eserin yazarı o eserin telif hakkını elinde bulundurur ve bu hak, diğer insanların bu yazıyı değiştirmesini, kopyalamasını ve kullanmasına engel olur. Bu sebeple Vikipedi ’deki maddeler GÖBL ( Özgür Belgeleme Lisansı ) ile yazılmış olmakta ve her yazar telif haklarından vazgeçmektedir.

TARAFSIZLIK

Vikipedi’nin en önemli politikalarından biri tarafsızlıktır. Tarafsız bakış açısı yönergesi, Vikipedi’nin temel taşıdır. Özellikle tartışmalı konular, tartışmanın taraflarına eşit mesafede kalınarak yazılır. Vikipedi bir milletin, grubun, takımın, dinin ansiklopedisi değildir. Her dil Vikipedisine katkıda bulunması mümkündür. Özellikle dini ve siyasi içerikler yüzünden Vikipedi çok saldırıya uğramıştır. Bu yüzden Vikipedi ’de “şehit”, “kahraman” gibi kavramlar kullanılmaz.

DİL SÜRÜMLERİ

Vikipedilerin toplamda 284 dil sürümü, 267 etkin dil sürüm mevcuttur. Vikipedilerin 18 milyondan fazla maddesi vardır. Vikipedi her dilde bağımsızdır. İçerikler diğer dillerdeki gibi olma zorunluluğu yoktur.

DEĞİŞTİRME VE DÜZENLEME

Sayfanın tüm ziyaretçileri konuları değiştirebilir, yeni kullanıcılar da yeni madde başlatabilirler. Sayfada yapılan her türlü değişik hemen o konunun içeriğine yansır. Vikipedi kullanıcıların ortaklaşa çalışmasının zamanla maddeleri geliştireceği inancıyla kurulmuştur. Bazıları ise Vikipedi’nin bu tarzını anlamsızca bulur ve eleştirir bunun adına da “Vandalizm” denir. Maddeler istisnai durumlar dışında değiştirilebilir. Ancak Vandalizm ya da “revert war” ( Geri Dönüştürme Savaşları)  yaşanırsa madde koruma altına alınır.

The post Wikipedia Nedir? appeared first on TechWorm.

Kurucularından biri olan Jimmy Wales wikipedia’yı, “Dünya üzerinde olan her insana kendi dilinde, en üst kalitede, bedava bir ansiklopedi oluşturma ve dağıtma uğraşısı” olarak tanımlamaktadır.

Wikipedia sözcüğü, viki ve pedi kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir. “Viki”,  Hawaii dilindeki hızlı veya bilgi amaçlı anlamına gelen “wiki wiki” sözcüğünden türetilmiştir. “Pedi” ise, Antik Yunan Medeniyeti’nde  “kapsamlı kültürel eğitim sistemi” anlamına gelen paideia kelimesinden gelmektedir.

Wikipedia’ nin ana sunucuları ABD ‘nin Florida Eyaleti’ndeki Tampa kentinde bulunmaktadır. Diğer başlıca sunucuları ise Hollanda’nın Amsterdam,  Fransa’nın Paris ve  Güney Kore’nin Seul kentinde mevcuttur. Wikipedia’nin doğruluğu ve güvenilebilirliği üzerine tartışmalar söz konusudur ve site yoğun olarak vandalizme maruz kalmaktadır. Maddelerin eşit olmayan kalitesi, yapılan değişikliklerin takip edilmeyişi, sistemdeki  hatalar ve bilgilerin doğruluğu üzerine olan tartışmalar halen devam etmektedir. Verilen bilgiler bazen onaylanmamış olabilir ya da sorgulanabilir olabilir, kaynakları da eksik olabilir. Ancak 2005’te yapılan bir araştırmada, İngilizce Wikipedia’daki  “doğal bilgiler üzerine” girdilerin doğruluğu,  Britannica Ansiklopedisi ile aynı seviyede bulunmuştur. Encyclopædia Britannica Inc. şirketi ise ansiklopedilerindeki maddelerin ödül kazanmış olan ünlü akademisyenler tarafından hazırlandığını belirterek yapılan bu araştırmayı hatalı bulmuştur.

Tüm Wikipediaların şu an 284 dil sürümü, 267 etkin dil sürümü (100’den fazla maddesi bulunan) mevcuttur. Wikipediaların toplamda 18 milyondan fazla maddesi bulunmaktadır.

Wikipedia her dilde birbirinden bağımsızdır. İçeriklerinin diğer dillerde olduğu gibi olma zorunluğu yoktur  ya da maddelerin birbirlerinin tercümesi olması gerekmemektedir. Maddelerin otomatik olarak tercüme edilmelerine  izin verilmez, ancak yine de diğer dillerdeki vikipedistler  bu maddeleri tercüme ederler. Birçok dilde tarafsız bakış açısı savunulmaktadır ancak bulundukları ülkenin kanun ve kurallarına göre değişiklikler yapılabilir. Maddeler ve resimler Vikipediler arasında paylaşılmaktadır. Herhangi bir Vikipedist, başka bir dilden çeviri isteğinde bulunabilir. Bunun yanı sıra Wikimedia Commons deposunda da tüm Vikipedilerin kullandığı medya dosyaları vardır.

Vikipedi’ye bilgi yazabilmek için üye olma zorunluluğu yoktur. Bu durum bilgilerin herkes tarafından anında eklenebilmesini sağlar. Fakat üye olmanın, yapılan değişmelerin kaydını tutabilmek, oylamalara katılmak, vandalizmle mücadeleyi kolaylaştırmak gibi avantajları da vardır.

Diğer internet ansiklopedinin çoğunda üyelik gerekir. Ve yalnızca uzmanların yazılarına izin verilir. Nupedia, h2g2  vb. gibi. Bazı ansiklopedilerde de Vikipedi gibi viki yazılımı kullanmaktadır. Diğer ansiklopedilerden farkı GNU Özgür Belgeleme Lisansı (GÖBL) kullanılmasıdır.

Vikipedi’ye yazılan, girilen bilgilerin uygun olması konusunda bazı kurallar vardır. Bilgiler tartışılır ve değerlendirilir. Ve içeriğe eklenmesi, çıkarılması, değiştirilmesi ya da Vikisözlük gibi yan projeye de eklenmesi üzerine kararlar alınır. Vikipedi’nin ana kurallarından biri olan maddelerin tarafsız bir şekilde, kaynaklarıyla birlikte, olumlu veya olumsuz tüm yönleriyle sunulması gerekmesidir. Vikipedi, maddeleri tamamen objektif ve doğru bir şekilde sunmaya ve her türlü bakış açısını yansıtmaya çalışmaktadır. Maddeler kullanıcıların kolaylıkla anlayabileceği bir sunuş kısmının ardından ayrıntıya girilerek, doğrulanabilecek kaynaklarla sunulması gerekmektedir.

The post Wikipedia Nedir? appeared first on TechWorm.