Aşılar Patojenlere Karşı Nasıl Koruma Sağlar?

Bir aşı yapıldığında T ve B hücreleri olarak adlandırılan özel bağışıklık sistemi hücreleri aktive olur. Böylece daha sonra mikrop tarafından enfekte olursak vücudumuzun bağışıklık savunma sistemi istilacıları tanıyacak ve koruyacaktır. Covid aşı da aynı şekilde etki etmektedir. Bu aşı covid 19 virüsünü kaparak bağışıklık geliştirmekten çok daha güvenlidir.

B hücreleri, antijenlere bağlanan proteinler olan antikorları üretir. Bu antikorlar virüsü veya bakterileri işaretler ve bağışıklık hücrelerini varlıkları konusunda uyarır. Bu sayede zararlı virüsler yutulup atılabilirler. Ayrıca antikorlar antijenlere aktivitelerini engelleyecek şekilde bağlanarak patojenleri doğrudan etkisiz hale getirebilir ve bizi hasta etmelerini önleyebilir. T hücreleri ise enfeksiyonun yayılmasını durdurmak için vücudumuzdaki enfekte hücrelere saldırır ve yok eder. Yapılan korona aşısı ardından bu hafıza hücreleri vücutta dolaşımda kalır. Eğer koronaya maruz kalırsak vücudun canlı virüs veya bakterilerle savaşmasını kolaylaştırır.

Neden COVİD-19 Aşısı Olmalıyız?

COVID-19 aşısı, bağışıklık sistemimize koronavirüsü tanımayı öğretir. Aşıyı yaptırdığımız zaman bağışıklık sistemimiz kanımızda kalan ve virüse yakalanmamız durumunda bizi koruyan antikorlar (savaş hücreleri) üretir. Hastalanmamıza gerek kalmadan hastalığa karşı korunuruz.

Toplulukta yeterli sayıda insan koronavirüsle savaşabildiğinde gidecek hiçbir yeri kalmaz. Bu durum yayılmayı daha hızlı durdurabileceğimiz ve bu pandemiyi sona erdirmeye biraz daha yaklaşabileceğimiz anlamına gelmektedir. COVID-19 aşıları bizi COVID-19 kapmaktan ve onu başkalarına yaymaktan korumak içindir.

Korona Aşıları Nasıl Çalışır?

Sağlık bakanlığı tarafından onaylanan aşı iki dozluk aşıdır. Bu aşı, hücrelerimize zararsız bir koronavirüs parçası üretmeyi öğreten ve daha sonra antikor oluşturmak için bir bağışıklık tepkisi tetikleyen haberci RNA (mRNA) aşısıdır. Bu şekilde hastalığa yakalanmadan COVID-19‘a karşı bağışıklık kazanırız. Korona aşısı ikinci dozun tam olarak koruma sağlaması tipik olarak birkaç hafta sürer. Bazen aşı hafif ateşe veya soğuk algınlığına benzer semptomlara neden olabilir. Ancak bunlar zararlı değildir.

Koranavirüs Aşısının Yan Etkileri

Diğer rutin aşılar gibi en yaygın yan etkiler kol ağrısı, yorgunluk, baş ağrısı ve kas ağrısıdır. Bu semptomlar, aşının bir bağışıklık tepkisine yol açtığının işaretidir. Çoğu insan için bu yan etkiler, aşıyı aldıktan sonraki iki gün içinde ortaya çıktı ve yaklaşık bir gün sürdü. Yan etkiler, ikinci dozdan sonra ilk doza göre daha yaygındı ve 55 yaşın üzerindeki kişilerin yan etkileri bildirme olasılığı gençlere göre daha azdı.

Klinik araştırmaların yaklaşık olarak buldukları sonuçlar ise şu şekilde:

• İnsanların yüzde sekseni enjeksiyon bölgesinde ağrı bildirdi.
• İnsanların yüzde ellisi yorgunluk ve baş ağrısı bildirdi.
• İnsanların yüzde otuzu kas ağrısı bildirdi.

İnternette veya sosyal medyada gerçek olmayan yan etkilerle ilgili bazı söylentiler görebilirsiniz. Bir yan etki hakkında bir iddia gördüğünüzde bu iddianın kaynağını kontrol ettiğinizden emin olun. Örneğin COVID-19 aşısı kısırlığa neden olur mu? Sorusu internette dolaşmaktadır. Bu, bilimsel olmayan kaynaklar tarafından çevrimiçi olarak dolaşan bir efsanedir. Bunu destekleyecek hiçbir kanıt yoktur.

Sürü Bağışıklığı Nedir?

Sürü bağışıklığı veya topluluk bağışıklığı, bir bölgedeki nüfusun büyük bir kısmının belirli bir hastalığa karşı bağışık olmasıdır. Yeterli sayıda insan, virüs veya bakteri gibi bir hastalığın nedenine dirençliyse hastalığın gidecek hiçbir yeri yoktur. Yani her birey bağışık olmasa da grup bir bütün olarak korumaya sahiptir. Bunun nedeni genel olarak daha az yüksek riskli insan olmasıdır. Enfeksiyon oranları düşer ve hastalık hafifler. Sürü bağışıklığı risk altındaki popülasyonları korur. Bunlar, bebekler ile bağışıklık sistemleri zayıf olan ve kendi başlarına direnç gösteremeyenleri içerir.

Sürü Bağışıklığına Nasıl Ulaşırız?

Bunun tip bağışıklığı kazanmanın iki yolu vardır. Bunlardan ilki doğal olarak direnç geliştirebilmemizdir. Vücudumuz bir virüse veya bakteriye maruz kaldığında, enfeksiyonla savaşmak için antikorlar üretir. İyileştiğimizde vücudumuz bu antikorları korur. Vücudumuz başka bir enfeksiyona karşı savunma yapacak duruma gelir. İkinci yol ise aşılanmaktır. Aşılar vücudumuzu bir virüs veya bakterinin enfekte olduğunu düşündürürler. Hastalanmayız fakat bağışıklık sistemimiz hala koruyucu antikorlar üretir. Vücudunuz bir dahaki sefere o bakteri veya virüsle karşılaştığında, onunla savaşmaya hazırdır. Yani toplumdaki bireyler aşılandığına koronaya karşı bir toplum bağışıklığı kazanılmış olunur.

Topluluğun bu seviyeye gelmesi çoğaltma sayısına veya R0‘a bağlıdır. R0, virüse sahip tek bir kişinin, bu kişiler zaten bağışık değilse enfekte edebileceği ortalama kişi sayısını söyler. R0 ne kadar yüksekse, sürü bağışıklığına ulaşmak için o kadar çok insanın dirençli olması gerekir. Araştırmacılar, COVID-19 için R0’ın 2 ile 3 arasında olduğunu düşünüyor. Bu, bir kişinin iki ila üç kişiyi enfekte edebileceği anlamına geliyor. Bu aynı zamanda, sürü bağışıklığı devreye girmeden ve enfeksiyon oranları düşmeye başlamadan önce nüfusun %50 ila %67’sinin dirençli olması gerektiği anlamına gelir.

The post Aşı Nasıl Etkisini Gösterir? Sürü Bağışıklığı Nedir? appeared first on TechWorm.

Tüm hastalık etkenleri için hastalık yetisi azaltılmış mikro organizma bulunamayacağı için, etkenin dış kılıfı gibi parçaları ya da salgıladığı maddeler, difteri (DBT) aşısı gibi, kullanılabilir. Aşı, özellikle küçük çocuklara her ne kadar korkutucu ve ürkütücü görünse de aşı sağlık içindir, aşırı veya fark edilemeyecek kadar etkisiz virüsler, salgınlar vb. için hem çok önemlidir hem de faydalı bir önlemdir.

Aşı Çeşitleri Nelerdir?

1-  Cansız (Ölü) Mikroorganizma Aşıları: Çeşitli yöntemlerle öldürülmüş bakteriler ile inaktive edilmiş virüs aşılarıdır. Bu öldürülme veya inaktivasyon işleminde genellikle mikroorganizma bütünlüğü ve antijenik yapı bozulmaz. Cansız mikroorganizma aşılarına örnekler aşağıda sıralanmıştır: Ölü bakteri aşıları: Tifo, paratifo, kolera, boğmaca, veba, salgın tifüs aşıları vb. İnaktive virüs aşıları: Çocuk felci (salk tipi) , kuduz, influenza (grip) aşıları vb.

2- Canlı (Atenüe) Mikroorganizma Aşıları: Antijenik niteliği bozulmadan, hastalandırıcılık özelliği (virülansı) ortadan kaldırılan veya virülansı yavaşlatılan mikroorganizmalardan hazırlanan bu aşılara canlı atenüe aşılar denir. Canlı (atenüe) bakteri aşıları: BCG (verem aşısı) Canlı (atenüe) virüs aşıları: Sabin tipi çocuk felci aşısı, sarı ateş, kızamık, kızamıkçık, kabakulak

3- Toksoid (Anatoksin) Aşılar: Difteri ve tetanoz gibi bakteri toksinleriyle meydana gelen hastalıklardan korunmada kullanılan aşılardır. Zehir etkisi giderilmiş fakat antijen yapısı bozulmamış toksoidler (anatoksin) aşı olarak kullanılır.

4- Biyoteknolojik Aşılar: Aşılamada bazı sorunların yaşandığı enfeksiyon hastalıklarında, daha etkili ve yan etkileri daha az olan aşıların elde edilmesi için yeni, moleküler biyoteknoloji kullanılmaktadır.

Kaynak: MEGEP Yayınları ve Wikipedia

The post Aşı Nedir? Neden Yapılır? Çeşitleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Canlı (Atenüe) Aşılar

Antijenik niteliği bozulmadan, virulansı ortadan kaldırılan veya virulansı yavaşlatılan mikroplardan hazırlanan aşılara canlı (atenüe) aşılar denir. Canlı atenüe aşılar ısı değişimlerine çok hassas oldukları için saklama koşullarına çok dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu aşılar hem hümoral hem de hücresel immün cevap oluşturdukları için genellikle tek doz olarak uygulanır. Koruyuculuk süreleri uzundur. Özellikle bazı canlı virüs aşıları (Örnek: Kızamıkçık, kabakulak gibi) tek bir doz ile ömür boyu bağışıklık sağlayabilir. Canlı atenüe aşılar genellikle enjeksiyon yoluyla uygulanır ancak polio aşısında olduğu gibi oral yolla veya canlı grip aşısında olduğu gibi intranazal olarak da uygulanabilir. Canlı aşıların avantajlarının yanında dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır, bu da yaşayan organizmaların mutasyon geçirebilmesi ve değişebilmesidir. Çok nadir ve uzak bir olasılık da olsa aşı içindeki canlı organizmanın hastalığa neden olan virülan bir forma dönme olasılığı vardır. Örneğin, oral poliomyelit aşısı. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilere canlı aşı uygulanmamalıdır. Örneğin; kızamık, kızamıkçık, kabakulak, suçiçeği, sabin tipi çocuk felci aşıları canlı virüs aşılarıdır. BCG aşısı ise canlı bakteri aşısıdır.

Ölü (İnaktif) Aşılar

Çeşitli yöntemlerle öldürülmüş ancak antijenik yapısı korunmaya çalışılmış enfeksiyon etkenlerini içeren aşılardır. İnaktif aşılar hastalığa neden olan mikroorganizmanın kimyasal yolla veya ısı ile tamamen inaktif edilmesi yoluyla üretilir. Bu aşılar stabil ve güvenilirdir, hastalığa neden olabilecek bir forma dönüşemez. İstenen düzeyde bağışıklık cevabı elde edebilmek için inaktif aşıların genellikle birden fazla doz şeklinde uygulanması gerekmektedir. Örneğin; grip, hepatit A ve B aşıları inaktif aşılardır.

Toksoid (Anatoksin) Aşılar

Toksoid aşılar, mikroorganizmalar tarafından üretilen ve zararlı olan toksinin inaktive edilmesiyle oluşturulan aşılardır. İnsanları enfekte eden mikroorganizmaların bazılarında mikroorganizmanın kendisi zararlı değildir, ürettikleri güçlü toksinler hastalığa neden olmaktadır. Örneğin, tetanoza neden olan bakteri doğada her yerde bulunmaktadır ancak doğada bol oksijen bulunduğu için zararsızdır. Bu bakteri oksijensiz bir ortama girdiğinde tetanoz toksini üretmeye başlar. Toksoidler insanları tetanoz ve difteri gibi hastalıklara karşı korur.

Konjuge Aşılar

Bazı bakteriler özel bir kılıfa (kapsül) sahiptir ve bu özel kılıf bakterinin antijenlerini gizler. Bu nedenle küçük çocukların tam gelişmemiş bağışıklık sistemleri bu zararlı bakteriyi tanıyamaz. Konjuge aşıda, bağışıklık sisteminin tanıyabileceği başka bir organizmanın protein veya toksini, bu bakterilerin kılıfına bağlanır ve bu sayede küçük çocukların bağışıklık sistemi bu bakteriyi tanıyarak hastalığa karşı savunma geliştirir. Konjuge aşılar, bebeklerde Haemophilus influenzae tip b (Hib) tarafından meydana getirilen bakteriyel menenjite karşı koruma amacıyla geliştirilmiştir. Ayrıca pnömokok ve meningokok konjuge aşıları da mevcuttur.

Subunit Aşılar

Aşılar bazen bağışıklık sistemini uyarabilen antijenik fragmanlar kullanılarak geliştirilmektedir. Bu aşılar, mikroorganizmanın tamamı kullanılarak hazırlanan aşılardan daha az yan etkiye sahiptir. Subunit aşılar, mikroorganizmanın antijenik parçalarının ayrıştırılması ile oluşturulmaktadır. Bu aşılar inaktif aşılardır. Günümüzde kullanılan subunit aşılarına örnek olarak, grip ve aselüler boğmaca aşıları verilebilir.

The post Aşı Nedir? Ne İşe Yarar? Çeşitleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.