Asetilsalisilik Asit’in hammadde sorunu yoktur. Hemen hemen dünyanın her ülkesinde yetişen söğüt ağacından elde edilir. Bu ağacın tedavi edici özelliği 3500 yıldır bilinmektedir. Yaprak ve kabuklarından tabii olarak üretilen bitkisel ilaçlar eski çağlarda da ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak kullanılıyordu. Hipokrat, salisilik asidin farkında olan ilk hekimlerden biridir. Bazı rahatsızlıkların tedavisi için reçetesine söğüt ağacı kabuğundan sağlanan suyu ilaç olarak yazmıştır. Suda bulunan ve ağrıyı hafifleten madde bugün bildiğimiz tanımıyla salisilik asittir. Maddenin adı ile kökeni arasında bir bağ vardır. Salix kelimesi Latincede söğüt anlamına gelir.

Genel olarak; baş ağrısı, diş ağrısı, nevralji, siyatik ve adet sancılarını giderir. Ateşli hastalıklarda, grip ve soğuk algınlığında ateş düşürür. Romatizma ve lumbagoda enflamasyonu azaltır. Boğaz ağrılarını geçirir. Migrenin semptomatik tedavisinde kullanılır. 100 mg dozda Antiagregan (kan sulandırıcı) olarak kalp ve tansiyon hastaları tarafından –doktor kontrolünde– kullanılır.

Aspirinin nispeten eski bir ilaç olması, kullanımına dair uzun süreli tecrübe edinilmiş olması, sık kullanılan ilaçlardan birisi olması onu, tamamen güvenli kılmaz. Aspirin ilacının elbette kullanılmaması gereken durumlar da söz konusu. Asit özelliği sebebiyle mide rahatsızlığı olanlara kesinlikle önerilmiyor. Bununla birlikte kanama ve kanamanın durdurulamaması riski taşıyan kişilerin de kesinlikle içmemesi gerekiyor. İlacın kanı sulandırıcı etkisi bu rahatsızlıkta negatif tesir yapıyor. Öte yandan ilaç, şüpheli bir sendrom dolayısıyla çocuklar için de önerilmiyor. Burada kesinlikle bir yanılgıya düşmemek gerekiyor. Başka bir ilaç firmasının babyprin ismiyle piyasaya sürdüğü ilaç da çocuklar için üretilmiyor. Bu ilaç, düşük doz kullanması gereken hastaların ihtiyacını karşılıyor. Aspirinin en sık görülen yan etkisi sindirim sistemi üzerinedir. Doza bağımlı olarak gastrointestinal hemoraji, ülserasyon, tinnitus, vertigo, geçici işitme kaybı, kanama zamanının uzaması ve nadiren lökopeni, trombositopeni, plazma demir konsantrasyonunda düşme görülebilir. Ayrıca nadir olgularda aşırı duyarlılık reaksiyonları olarak kaşıntı, ürtiker, anjiyonörotik ödem, astma ve anafilaksi görülebilir. Gebelerde kullanım güvenliği kanıtlanmadığından önerilmez. Süt veren anneler de kullanmamalıdır. Gebelikte ve emzirme dönemlerinde gerekmesi halinde aspirin, mutlaka hekim kontrolünde kullanılmalıdır.

Sonuç olarak kişinin ve hastalığının durumuna, beraberinde var olan hastalıklara ve kullandığı diğer ilaçlara göre aspirin kullanım durumu mutlaka hekim tarafından ve hekim kontrolünde belirlenmelidir. Hekim reçetesi olmaksızın aspirin kullanılmamalıdır. Söz konusu ilacın kullanımı sırasında beklenmedik bir durum ile karşılaşıldığında mutlaka hekime veya eczacıya danışılmalıdır.

Aspirinin ortaya çıkması, kimyager Felix Hoffmann‘ın 1897’de saf Asetilsalisilik Asit (ASA) üretmesiyle mümkün olmuştur. Asetilsalisilik Asit, ağrı kesici ve ateş düşürücü olarak kullanılan Aspirinin etken maddesidir. Kaynağı ise dünyanın her yerinde yetişen söğüt ağacıdır.

Asetilsalisilik Asit’in kalp krizini, felci, bazı kanser türlerini önleyici etkisi kanıtlanmıştır. Bayer’in kimyagerlerinden Dr. Felix Hoffmann, 10 Ağustos 1897 tarihinde salisilik asidi, asetik asit ile sentezleyerek saf Asetilsalisilik Asidi üretmeyi başardıktan 11 gün sonra aynı yolla diasetilmorfini sentezlemiş ve eroini bulmuştur. Kuru öksürük ve veremin tedavisinde kullanılan eroine büyük ümit bağlanmıştı. Aynı zamanda I. Dünya Savaşı’nda ağır yaralı hastalara ağrı kesici olarak verilmiştir. Morfin bağımlılarını kurtarmak için fayda sağlayabileceği ileri sürülmüştür. Ancak eroinin kendisinin bağımlılık yapan çok ciddi bir uyuşturucu olduğu anlaşılınca, 1930’lu yılların başında adı ilaç listelerinden silinmiştir.

1900’lü yılların başında Avrupa’daki grip salgınının yok edilmesinde rol oynayan Asetilsalisilik Asit, Aspirin markasıyla özdeşleşmiş durumdadır. Asetilsalisilik Asit ya da Aspirin denince akla daha ziyade kanı sulandırıcı etkisi geliyor. Kalp krizi ve felçteki rolü hatırlanıyor. Hatta bazı kanser türlerindeki önleyiciliği dile getiriliyor. Oysa 1897’den bu yana, Hoffmann’ın formüle ettiği haliyle ilaçlaşan Asetilsalisilik Asit’in en etkili olduğu rahatsızlıklar ağrı, yüksek ateş ve soğuk algınlığıdır.

Hoffmann, romatizmal ağrılarla baş edemeyen babasını iyileştirebilmek amacıyla Salisilik Asidi geliştirmeye çalışır. O zamana kadar kullanılmış olan Salisilik Asit esaslı Sodyum Salisilat ilacı hem çok kötü bir tada sahiptir hem de uzun süre alındığı için midesi rahatsızlanan kişileri her kullanışlarında hasta etmektedir. 1950’lerden sonra bu ilacın kalp krizi ve felç riskini azaltabileceği yönünde fikirler ortaya atılıyordu. 1971’de İngiliz farmakolog Sir John R. Vane’nin, Asetilsalisilik Asit’in insan metabolizmasındaki ağrıyı nasıl durdurduğunu belirlemesi, Hoffmann’dan sonraki en büyük adımdır. O güne kadar maddenin etkisi biliniyor, yeni etki alanlarına ulaşılıyor ancak bu etkiyi nasıl ve hangi süreçle yaptığı bilinmiyordu. Bu buluşu Vane’ye 1982 yılında Nobel Tıp Ödülü’nü kazandırdı.

Kanadalı nöroloji profesörü Henry J. M. Barnett, Asetilsalisilik Asit’in yüksek dozlarla beyindeki geçici dolaşım rahatsızlıklarını, ikinci felç geçirmeyi ve felç sebebiyle ölüm riskini önemli ölçüde azalttığını kanıtladı. 1985’te Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi’nden (FDA) Margaret Heckler, kalp krizi geçiren kişilerin bu ilacı her gün düzenli almaları halinde ikinci kriz ihtimalinin %20 gerilediğini açıkladı. Yine Amerika’da 22,000 sağlıklı doktoru kapsayan kontrollü bir araştırmada, ilaç kullanımının kalp krizi riskini %44 oranında gerilettiği ortaya kondu. Newsweek Dergisi, araştırma sonuçlarını 8 Şubat 1998 tarihli sayısında kapak dosyası yaptı. 1996’da FDA, ilacın akut kalp krizi kuşkusu içindeki kişilerde tercih edilmesini tavsiye etti.

Asetilsalisilik Asit’in, çok sayıdaki kadını ilk hamileliklerinde tehdit eden, prematüre ve ölü doğumlara sebep olan Preeklempsi’yi önlemede de yardımcı özelliği açıklanan tek ilaçtır. Diyabetin geç dönemlerinde varlığını hissettiren, gözün retina tabakasındaki ve böbreklerdeki kılcal damar tıkanıklıklarında da etkindir. Kalın bağırsak (kolon) kanserini önlemede de etkili olduğu, 1988’de Avustralyalı Epidemiyoloji Profesörü Gabriel A. Kune tarafından yapılan bir araştırmadaki genel nüfus istatistiklerine göre, ilacın düzenli içicilerinde söz konusu kanser riskinin %40’ların altına gerilediğinin fark edilmesiyle kanıtlanmıştır. Amerikan Kanser Derneği’nce yapılan araştırmalarda, Kune’nin bulguları doğrulanmıştır.

Asetilsalisilik Asit, 80’den fazla ülkede Bayer’in tescilli markası Aspirin ile insanlara ulaştırılıyor. Asetilsalisilik Asit’in yeni etki alanlarının keşfedilmesi ve nasıl etki ettiğinin daha iyi anlaşılması adına gerçekleştirilen araştırmaları Bayer destekliyor.

Not: Yukarıda yer alan bilgiler -çeşitli kaynaklardan derlenerek elde edilmiş- tamamen bilgilendirme amaçlıdır ve doktor tavsiyesi değildir. Aspirin kullanımında mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

The post Aspirin Nedir? Nasıl Elde Edilir? Özellikleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Dünyada acı hissedenler kadar acıyı hissetmeyen insanlar da var. Kulağa çok havalı gelse de aslında endişe verici bir durum. Eğer acıyı hissedemezseniz, yaralanabilirsiniz ya da kendinizi yaralayabilirsiniz ama asla fark etmezsiniz.

Acı, vücudunuzun erken uyarı sistemidir. Sizi etrafınızdaki dünyadan ve kendinizden korur. Büyüdükçe, vücudumuzun çoğu bölgesinde acı algılayıcılar oluştururuz. Bu algılayıcılar özelleşmiş sinir hücreleridir ve bunlara ağrı reseptörü (nosiseptör) denir. Bu reseptörler omurganızdan cildinize, kaslarınıza, eklemlerinize dişlerinize ve bazı iç organlarınıza kadar uzanır. Her sinir hücresi gibi, onlar da elektrik sinyalleri iletirler. Bilgiyi bulundukları konumdan beyne iletirler. Ama ağrı reseptörleri diğer sinir hücrelerinin aksine, sadece bir şey zarara sebep olacaksa veya oluyorsa çalışılar.

İğnenin ucuna nazikçe dokunun. Metali hissedersiniz ve o anda normal sinir hücrelerini harekete geçer. Ama hiç acı hissetmezsiniz. İğneye daha sert bastırırsanız, ağrı reseptörünün eşik noktasına daha fazla yaklaşırsınız. Yeterince sert bastırırsanız, eşik noktası geçilir ve ağrı reseptörleri harekete geçer. Vücuda her ne yapıyorsa durmasını söyler. Ama acı eşiği kesin bir nokta değildir. 

Bazı kimyasallar ağrı reseptörlerinin eşik noktasını düşürebilir. Hücreler hasar aldıklarında, onlar ve yakınındaki hücreler deli gibi bu kimyasalları üretmeye başlarlar. Reseptörün acı eşiğini düşürürler ve sadece bir dokunuş bile acıya sebep olabilir. İşte bu noktada reçetesiz satılan ilaçlar devreye girer. Aspirin ve ibuprofen bu kimyasalların belli bir grubunun üretimini engellerler; bu gruba prostaglandinler denir.

Prostaglandinler Ne İşe Yarar?

Prostaglandin, yaralanma ve hastalıkla mücadelede yer alan doku hasarı veya enfeksiyon yerlerinde yapılan bir lipid grubudur. Enflamasyon, kan akışı, kan pıhtısı oluşumu ve doğum eylemi gibi süreçleri kontrol eder.

Hücreler zarar gördüklerinde araşidonik asit adlı bir kimyasal salgılarlar. Ayrıca COX1 ve COX2 adında iki enzim araşidonik asidi prostaglandine dönüştürürler. Bu da daha sonra bir sürü başka iş yapmak için, başka kimyasallara dönüştürülür. Vücut sıcaklığını arttırmak, inflamasyon oluşturmak ve vücudun acı eşiğini düşürmek gibi. Bütün enzimlerin birer aktif bölgesi vardır. Bu bölge, enzimde reaksiyonun gerçekleştiği yerdir. COX1 ve COX2’nin aktif bölgeleri araşidonik aside tam uyar.  Aspirin ve ibuprofen görevlerini bu aktif bölgede yaparlar. İkisi farklı çalışırlar. Aspirin bir kirpinin dikeni gibi çalışır. Aktif bölgeye girer ve kırılır, yarısını aktif bölgede bırakır, yolu tamamen kapar ve araşidonik asidin buraya sığmasını imkânsız hale getirir. Bu olay, COX1 ve COX2’yi sonsuza kadar inaktive eder. Öbür taraftan ibuprofen aktif bölgeye girer ama kırılmaz veya enzimi değiştirmez. COX-1 ve COX-2 ondan kurtulabilirler, ama ortamda olduğu sürece ibuprofen enzim araşidonik asite bağlanamaz ve kimyasal reaksiyona giremez.

Peki, Aspirin ve Ibuprofen Ağrının Nerede Olduğunu Nasıl Biliyorlar?

Aslında, bilemezler. İlaçlar kan dolaşımına katıldıklarında, vücudun tamamını dolaşırlar. Ağrının olduğu yerlere gittikleri gibi, olmadığı yerlere de giderler. Yani aspirin ve ibuprofen böyle çalışırlar. Ama ağrının farklı yönleri de var. Örneğin nöropatik acı sinir sisteminin kendisine gelen bir hasardan dolayı hissedilen acıdır; dışarıdan gelen herhangi bir uyarıcı olmasına gerek yoktur.

Bilim insanları beynin, acı sinyallerine nasıl yanıt verdiğimizi keşfettiler. Örneğin, ne kadar acı hissettiğiniz, acıya ne kadar dikkat ettiğinize, hatta ruh halinize bağlı olabilir. Acı şu anda araştırılan bir alandır. Eğer acının bilimsel mekanizmasını daha iyi anlayabilirsek, belki insanların acıyla nasıl daha iyi başa çıkacaklarına yardımcı olabiliriz.

The post Ağrı Kesiciler Nasıl İşe Yarar? appeared first on TechWorm.

Aspir bitkisin anavatanı Arabistan Yarımadası olup, İran, Hindistan, Pakistan gibi ülkelere yayılmıştır. Türkiye’de Anadolu’da yabani olarak rastlanmakta ve ekimi de yapılmaktadır. Benzerliği sebebiyle ticarette safran bitkisiyle sık sık karıştırıldığından “yalancı safran” denilmektedir.

Aspirin Kullanım Alanları

Renkli çiçekleri (petaller) gıda ve kumaş boyasında kullanılır. Tohumlarında % 30-45 arasında yağ bulunur ve yemeklik yağ olarak kullanılır. Yağı, sabun, boya, vernik, cila olarak kullanıldığı gibi, Linoleik asit içerdiğinden yemeklik yağ kalitesi yüksektir. Ayrıca yağı biyoyakıt olarak kullanılabilir, küspesi ise hayvan yemi olarak kullanılır (küspesinde ortalama % 25 protein vardır). Güneydoğu anadolu bölgesinde ise pilavlara tat vermek için kullanılır. Aspir güvercin yemi olarak da çok değerlidir. Aspir, Türkiye’de Eskişehir, Burdur, Isparta, Konya gibi belli yörelerde üretilmektedir. 2008 yılı yazından itibaren Trakya bölgesinde bölgenin yağ ihtiyacını karşılamakta ayçiçeğine olan bağımlılığı azaltmak için aspir ekimi özendirilmektedir ve ciddi yol katedilmiştir.

Aspirin Bitkisel Özellikleri

Kök: 2-3 metreye kadar derinlere inebilen kazık kök yapısına sahiptir. Kazık kök etrafında çok sayıda ince ikincil kökler oluşmaktadır. Bu kökler 60-90 cm kadar uzayabilmektedir. Köklerinin derine inebilmesi özelliği ile bitkiye toprağın büyük bir kısmından su ve besin maddelerini çekme yeteneğini kazandırmıştır.

Sap: Sapları kuvvetli, silindir yapıda, dip kısmı oldukça kalın, dallanmanın artması ile daha ince yapıya dönen, tüysüz, düz ve açık gri veya yeşilimsi beyaz renktedir. Bitki boyu, bir çeşit özelliği olup, iklim ve kültürel uygulamalardan etkilenmektedir. Genel olarak aspir 80-120 cm boylanabilen, geniş yapraklı bir bitkidir. Ana sapta 15-20 cm uzunluğunda yan dallar oluşturmaktadır.

Yaprak: Yaprak iriliği ve şekli, teksel bitkilerde ve çeşitler arasında oldukça farklılık getirmektedir. Yaprak genişliği 2,5-5 cm, uzunluğu ise 10-15 cm arasında değişim göstermektedir. Yapraklar gövdenin alt kısmında genellikle büyük ve derin dişlidir. Çiçeklerin etrafını saran çiçek sapı yaprakları (brakte) yumurta şeklinde ve sert yapıdadır. Yapraklardaki dikenlilik, bir çeşit özelliği olmakla beraber dikenli çeşitlerde alt yapraklardan üst yapraklara gittikçe artmaktadır. Yaprak ve gövdedeki dikenlilik tarla kenarlarında aspirin çit bitkisi olarak kullanılmasına olanak sağlamaktadır.

Çiçek: Aspir çiçekleri sarı, kırmızı, turuncu, beyaz ve krem renkte olup tabla şeklindedir. Bir bitkideki tabla sayısı 5-50 arasında değişir ve her tablada yaklaşık 100 çiçek bulunur. Aspir 20-25 günde çiçeklenir ve kendine döllenme görülür.

Tohum: Kalın, sert ve lifli meyve kabuğuna sahiptir. Genel olarak tanede kabuk oranı % 50 civarındadır. Tohum kabuğu beyaz, krem rengidir. Meyve kabuğunda diken olmamakla beraber bazı çeşitlerde hafif dikene rastlanmaktadır. Bin tane ağırlığı 40-50 gr arasında değişim göstermektedir. Aspir tohumu ayçiçeği tohumuna benzese de beyaz renkli olması nedeni ile kolayca ayırt edilebilir.

The post Aspir Bitkisi Nedir? Özellikleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.