Bu liste tarihi bir perspektiftir. Bu nedenle bu listeye dahil olan en büyük düşünürler birçok farklı çağdan geliyor. 21. yüzyılın en büyük zihinleri uzak geçmişteki büyük dâhilerden oldukça farklı olabilir, ancak her insan yaşadığı zaman bağlamında değerlendirilmelidir. Örneğin, 2013’te yeni bir telefon türü icat etmek, kişiyi “tüm zamanların en parlak zekâsı” olarak nitelendirmezdi. Ancak 1876’da Alexander Graham Bell telefonun patentini ilk aldığında, o bir dâhiydi.

Madam Curie

Marie Curie, Polonya’da doğmuştur. Fizikçi, kimyager, mucit ve hayırsever olarak tarihe geçmiştir. Ailesi, kendi topraklarındaki Rus kontrolünden kaçmak için Fransa’ya taşındı. Yaşamı boyunca büyük başarılar elde etti. En çok ön plana çıkan çalışmaları radyum ve polonyum keşfiydi.

Madame Curie başlangıçta “radyoaktivite” ifadesini ortaya attı. Bunu kanser için olası bir tedavi olarak devam ettirdi. Ayrıca fizik ve radyoaktivite alanındaki çalışmalarıyla Nobel Ödülü’nü kazandı. Bu başarıyı gösteren ilk kadındı. İkinci Nobel’ini kimyadaki çalışmasıyla almıştır.

Michelangelo

Michelangelo, Rönesans döneminde yaşamıştır. Heykeltıraş, ressam, mimar, şair ve mühendisti. Yaptığı eserler, Batı sanatının gelişiminde muazzam bir etki oluşturmuştur. Pek çok tüm zamanların en büyük dehaları gibi onun da başarıları sayısızdı. Pieta ve David olarak bilinen eserleriyle tarihe geçmiştir.

Arşimet

Syracuse Arşimet, eski bir Yunan matematikçiydi. Aynı zamanda fizikçi, mühendis, mucit ve astronom olarak da bilinmekteydi. Hayatının çok az detayı bilinmektedir. Hala klasik antik çağın önde gelen bilim adamlarından biri olarak kabul edilmektedir. Arşimet, fiziksel dünyayı tanımlamak için uygulamalı matematiği kullanmıştır. Bunu yapan ilk kişiydi. Günümüzde çok ağır nesneleri daha küçük kuvvetlerle hareket ettirmemizi sağlayan kaldıraç ve makaraların yasalarını keşfetti. Ayrıca devasa metal gemilerin okyanuslarda yüzmesine imkân veren kaldırma yasasını da keşfetti. Arşimet matematikte üsleri kullanan ilk kişi oldu.

Wolfgang Amadeus Mozart

Wolfgang Amadeus Mozart, klasik çağın öne çıkan bestecisiydi. En erken çocukluğundan itibaren inanılmaz bir yetenek gösterdi. Beş yaşında klavye ve keman konusunda oldukça yetkinliğe ulaştı. İnanılmaz bir şekilde sekiz yaşında ilk senfonisini yazdı. 600’den fazla farklı eser besteledi. Bunların arasında senfoniler, konçertolar ve operalar vardı. Bu eserler genellikle kendi alanlarında zirve olarak görülür. Bu büyük başarılara, sadece 35 yıllık kısa ömrü içinde ulaştı. Böbrek yetmezliğinden erken bir yaşta öldü. Uzun bir ömür yaşasaydı dünya ile daha kaç eser paylaşacağını bilemiyoruz.

Nikola Tesla

Nikola Tesla, Sırp Amerikalı bir mucit olarak tanınır. Makine mühendisi, elektrik mühendisi, fizikçi ve fütüristti. Modern alternatif akım elektrik besleme sistemi tasarımı ile tarihe geçmiştir. Tesla, New York’ta Thomas Edison için çalışmak üzere 1884’te Amerika Birleşik Devletleri’ne göç etmiştir. Bundan önce iletişim ve elektrik mühendisliği alanında çalışmıştır. 26 farklı ülkede kendi adına 300’e yakın patente sahiptir. Tesla, ayrıca ilk uzaktan kumandayı ve röntgeni bulan kişidir. İlk hidroelektrik santralinin kurulmasına da katkı sağlamıştır.

Aristoteles (Aristo)

Aristo, Makedonya’da dünyaya gelmiş Yunan filozof ve bilim insanıydı. 18 yaşına ulaştığında Atina bulunan Platon Akademisi‘ne dahil oldu. Orada 37 yaşına gelene dek çalıştı. Yazıları ilk kapsamlı Batı felsefesi sistemine yol açtı. Birçok uzman, Aristoteles’in dünyadaki bilinen tüm olası alanları bilen son kişi olduğu konusunda hemfikirdir. Pek çok konudaki katkıları, Aristoteles’i tüm zamanların en zekileri içinden biri yapmıştır.

Galileo Galilei

Galileo, Rönesans sırasında Bilimsel Devrim‘de önde gelen isimlerdendi. Fizikçi, matematikçi, mühendis, gökbilimci ve filozoftu. Başarıları oldukça fazlaydı. Başlangıç ​​olarak, Venüs hakkındaki gözlemleri ses getirdi. Güneş’in dünyanın merkezi olmadığını evrenin merkezi olduğunu kanıtladı. Ayrıca Jüpiter’in dört büyük uydusunu buldu. Galileo, daha hassas ölçüm yapan askeri pusula icat etti.

Isaac Newton

İngiltere’de doğan Sir Isaac Newton, tüm zamanların on dehası içinden biri olarak kabul edilen bir fizikçi ve matematikçiydi. Principia adlı kitabının klasik mekaniğin temellerini atığı kabul edilir.

Cebirin çözemediği bilim, ekonomi ve mühendislik problemlerinin çoğunu çözebilecek hesabı keşfetmiştir. Newton ayrıca optik alanında yeni bir çağ başlatan çalışmalar yaptı. Yansıtıcı teleskopu keşfederek bir prizma kullanarak ışık ışınlarını renklere indiren ilk kişi oldu.

Albert Einstein

Albert Einstein, Almanya doğumlu bir teorik fizikçiydi. 1905’te yayımlanan Annus Mirabilis kağıtları, modern fiziğin temelini oluşturdu. Çalışmaları, atom teorisi ile birlikte atomların ve moleküllerin varlığının bilimsel kanıtlarını sağladı. Ayrıca moleküllerin boyutunu belirledi.  Avogadro’nun sayısını doğruladı.

Einstein, görelilik teorisini ve özel görelilik teorisini önerdi. Ünlü denklemi aracılığıyla kütle-enerji denkliğini meydana getirdi. Albert Einstein, 1921’de Nobel Fizik Ödülü’ne layık görüldü.

Leonardo De Vinci

Leonardo da Vinci, İtalyan Rönesans’ının önde gelen figürüydü. Tarihte Da Vinci’den daha geniş bir yelpazede daha fazla uzmanlığa sahip başka birini bulmak zordur. Sayısız icat ve keşifle tanınır. Örneğin, hayata geçirilmeden 400 yıl önce bir tank tasarladı. Leonardo’nun robotu olarak bilinen mekanik şövalyeyi oluşturdu. Günümüz dalgıç giysisine bir öncü tasarladı.

Anatomide Da Vinci, insan vücudu üzerinde şimdiye kadar yapılmış en ayrıntılı çalışmayı gerçekleştirdi. 20. yüzyıldan önce, çalışması anatomi alanında birçok keşfe yol açtığı için tüm zamanların en büyük 10 dehası içinde yer aldı. Sanatta Da Vinci, tüm zamanların en büyük ressamlarından olarak görüldü. Mona Lisa adı verilen tarihin belki de en bilinen tablosunu yaptı.

The post Tüm Zamanların En Büyük 10 Dehası appeared first on TechWorm.

Ancak, hayvan zekası hakkında konuştuğumuzda, oldukça farklı terimlerle konuşuyoruz. Hayvan zekası çalışmalarının uzun bir tarihi var. Darwin’in Türlerin Kökeni üzerine yayınlanmasından bu yana, bilim adamları hayvanların nasıl düşündüğünü insan düşüncesiyle karşılaşlaştırarak anlamaya çalıştılar.

Hayvan zekasını, hayvanlar içinde yaşayabilmelerini ve kendi ortamlarına uyum sağlayabilmelerini sağlayan beceri ve yeteneklerin bir kombinasyonu olarak tanımlayabiliriz.

Bu gerçek ne anlama geliyor? Hayvanlar, alışkanlıklarını ve davranışlarını değiştirmeyi öğrenerek çevrelerine uyum sağlama yeteneğine sahiptir. Birçok tür sosyal grupları da oluşturabilir. Bu özelliklerin tümü, hayvanın bilgiyi işleme kapasitesine dayanmaktadır ve bu kapasiteyi değerlendirerek farklı türlerin göreceli zekası hakkında bir yargı yapabiliriz.

İnsanlar dünyadaki tek zeki yaratık türü değildir. National Geographic‘in işaret ettiği gibi, araştırmalar hayvanların insanların düşündüğünden daha akıllı olduklarını kanıtlamaktadır. Bunu akılda tutarak gezegenin en zeki hayvanlarından bazılarıyla tanışalım.

1- Kuzgunlar

Kuzgun, kargagiller (Corvidae) familyasından Corvus cinsi, zekası, büyüklüğü ve simsiyah olması ile dikkat çeken bir kuş türüdür. Kuzgunlar, yazar Edgar Allan Poe‘nun karanlık temalı şiirinden biraz daha fazlasıdır. Ayrıca, çok görevli olarak bilinen son derece becerikli hayvanlardır. Kanada ve İskoçya’dan araştırmacılar, kuzgunların çevrelerini büyük maymunların yeteneğini aşacak şekilde anlamak için mantığı kullandıklarını göstermiştir. Kuzguna yakın bir kuzeni olan karga da son derece akıllı bir kuştur. Kuzgunların zekasıyla ilgili anlatılan çok sayıda öykü duyulabilir; çünkü kargagiller içinde en akıllı kuşlar oldukları düşünülmektedir. Bunda, oyunculuklarının ve akrobasi yeteneklerinin yanı sıra, çeşitli sorunlarla çözüm üretebilme özelliklerinin de katkısı büyüktür. Sorunlarını çözümlerken doğada bulunan materyallerden de yararlanmaları zekalarının ne denli gelişmiş olduğunun kanıtıdır. Kuzgunlar aynı zamanda hırsız kuş olarak da bilinirler. Bunun nedeni dişilerini etkilemek için özellikle parlak, beyaz ve mavi renkteki nesneleri yuvalarına taşımalarıdır.

2- Yunuslar

Başta kıta sahanlıklarının görece sığ denizleri olmak üzere, tüm Dünya denizlerinde ve bazı nehirlerde bulunan yunuslar etobur canlılardır ve genellikle balık ve mürekkep balığı ile beslenirler. Omurgalı hayvanların içine girer. Yunusgiller (Delphinidae) familyası, balinalar (Cetacea) takımı içindeki en kalabalık familyadır üyeleri yaklaşık 10 milyon yıl önce, Miyosen devrinde ortaya çıkmıştır. Yunusların hayvanlar âleminin en zeki canlılarından olduğu kabul edilir ve arkadaş canlısı genel görünümleri ile oyuncu tavırları, onları insanların gözünde popüler bir yere koyar. Discovery News‘in bildirdiği gibi, yunusun büyük beyni farkındalık ve duygu için yapılandırılmıştır. Aslında, yunus beyinleri insanların beyni ile karşılaştırıldığında yapısal olarak karmaşıktır. Emory Üniversitesi‘nin yunus uzmanı Lori Marino Discovery News’e “İnsan istihbarat standartları insan olmayan hayvanlara uygulanırsa, yunuslar kendi beyin yetenek seviyelerimize çok yaklaşıyor” dedi.

3- Sıçanlar

Sıçanlar; insan kültürünün evrimine eşlik etmiş ve insan yaşam alanlarına adapte olmuşlardır. İnsan barınakları; yiyecek bulunması, hava şartları, korunmak için gizlenme yerleri sağlamaktadır. Yüksek zekaları, çok iyi adapte olabilme yetenekleri ve çok hızlı çoğalma özellikle sayesinde dünya üzerinde insanların neredeyse bütün yaşam alanlarına yayılmışlardır. Ontario‘daki Guelph Üniversitesi‘ndeki araştırmacıların işaret ettiği gibi, “Fareler, insan deneklerinde gözlemlenen stratejileri kullanarak bilişsel görevlere yaklaşmasalar da, sıklıkla kendi terimleriyle başarılıdırlar. Gerçekten de, fareler prosedürel boşluklardan ve kuşkusuz değişkenlerden faydalanmakta biraz zorlanırlar. Sıçanların IQ seviyesi her nesille birlikte artmıştır. Kendilerini korumak için daha iyi taktikler öğrenmektedirler. Bölgelerini sürekli olarak keşfetmekte ve kaçmaları gereken zamanlarda tam olarak nereye kaçmaları gerektiğini bilmektedirler. Bulundukları yerin bütün özelliklerini hatırlamakta ve tanıdık olmayan şeylerden uzak durmaktadırlar. Yeni obje korkusu olan bu davranış neofobi olarak adlandırılmaktadır. Sıçanlar keskin bir koku hissine sahip olup bölgelerini idrar ve genital salgılar ile işaretlerler. Fareler thigmotaktik davranış sergilerler, yani dokunma uyaranlarını kullanarak rotalarını belirlerler ve dikey yüzeylerle teması hiç kaybetmezler. Daima duvar boyunca yürürler ve odayı nadiren çapraz geçerler, sıçanlar renkleri birbirinden ayıramazlar.

4- Domuzlar

Domuzlar dünyanın en zeki evcil hayvanları olabilir. New York Times’ göre, evcil domuzların yiyeceklerini bulmak için ayna kullanabileceğini ve diğer domuzları aldatmaya çalışacaklarını, böylece daha fazla yiyeceği bulabileceklerini belirten araştırma raporları bulunuyor. Ayrıca hızlı bir şekilde öğreniyorlar ve çembere atlamaktan, joysticklerle video oyunları oynamak gibi çeşitli hileler yapabiliyorlar. Memeli bir hayvan türü olan domuzun kökeni Avrasya‘dır. Hepçil olan domuzlar hem otobur hem de etoburdurlar. İnsanlar tarafından evcilleştirilmiştir ve çiftlik hayvanı olarak kullanılmaktadır. Ayrıca sert kılları geleneksel olarak fırçalarda kullanılmaktadır. Domuzlar genellikle eğitilebilir, evcilleştirilebilir hayvanlardır ve bu nedenle bazıları evcil hayvan olarak barındırılmaktadır.

5- Bonobolar

Bonobo, başka bir zeki hayvan olan şempanzeye yakın bir kuzen. Bonobo (Pan paniscus), Primates (primatlar) takımının Hominidae (büyük insansı maymunlar) familyasına dahil Pan (şempanze) cinsini oluşturan iki türden biridir ve yakın geçmişe dek daha çok “pigme şempanze” ya da “cüce şempanze” adları ile anılmıştır. Son derece tehlikede olan bonobo sadece orta Afrika’da bulunur. Diğer büyük maymunlar gibi, bonobolara da işaret dili ve sembolleri kullanmaları öğretildi. National Geographic, Kanzi‘nin, sembol iletişim panosunu yanında taşıdığı, böylece bonoboların insan araştırmacılarıyla konuşabildiği ve düşüncelerini ifade etmek için sembol kombinasyonları icat ettiğini” yazıyor. Bonobo, DNA verilerine göre Homo sapiens ile yüzde 98 oranından fazla benzerler, insanlara gorillerden daha çok yakındırlar. İnsan ve şempanze genleri DNA kritik bölgeleriyle ilgili başka bir çalışmada yüzde 99.4 benzer oldukları bulunmuştur. En son DNA kanıtları Bonobo ve genel şempanze türlerinin birbirlerinden bir milyon yıldan az bir zaman önce ayrıldıklarını göstermektedir. Homo sapiens dalından başka hiçbir tür yaşamadığı için her iki şempanze türü insanların yaşayan en yakın akrabalarıdır. Bonobo’ların ortalama ömürleri 40 yıldır (doğal ortamındaysa). Eğer özel bakım evi gibi doğal ortamının dışındaysa 60 sene de yaşayabilirler.

6- Ördekler

“Ördek” kelimesi 150 türden daha fazla hayvanın ait olduğu Ördekgiller (Anatidae) ailesi için kullanılan genel bir isimdir. Bu ailenin en iyi bilinen üyeleri arasında kuğular, kazlar ve tarakdişler vardır. Yuvarlak vücutları, düz ve geniş gagaları, kısa bacakları ve perdeli ayakları ile karakterize edilirler. Ortalama yaşam süreleri, hayvanın türüne, aldığı bakıma ve içinde bulunduğu ortamın koşullarına bağlı olarak 10 ila 15 yıl arasında değişebilir. Bu hayvanlar fark edilir derecede iyi yüzücüdürler ve bunu, zarif ve dingin bir duruş sergileyerek yaparlar. Karada daha garip görünürler; çünkü çarpık çurpuk bir şekilde ve gelişigüzel yürürler. Ördekler gruplar halinde ya da çiftler halinde yaşamayı tercih ederler; çünkü çok sosyal hayvanlardır. Topluluk algıları sebebi ile, gruplarına ait olan bir ördek öldüğü zaman bütün grup yas tutar. Günün büyük bir bölümünü yemek arayarak ve buldukları yemeğin bir kısmını da daha sonra yemek için saklayarak geçirme eğilimi gösterirler. Geceleri ise uyumlu bir biçimde toplanırlar ve bir grup halinde birlikte uyurlar.

7- Filler

Kara hayvanları içinde cüsseleri ile doğru orantılı olarak; 5 kiloya yaklaşan ağırlığıyla en büyük beyne filler sahip ve insan beynindeki 86 milyar nöron sayısının üç katı nörona sahipler: Tam 257 milyar nöron. Bu nöronların çoğu, fillerin büyük ve becerikli vücutlarını kontrol etmelerinde kullanılsa da, bu inanılmaz canlıların ne derece etkileyici zihinsel yeteneklerinin olduğu her geçen gün biraz daha ortaya çıkıyor. Zeka ile beynin büyüklüğü arasında doğrudan bir ilişki bulan bilim insanları, bu ilişkinin canlıları mukayese etmek adına evrenselleştirilemeyeceğini belirtiyorlar. Sahip olduğumuz beynin yeteneklerinin dışına çıkamadığımızdan, bir filin, bir yunusun ya da atın nasıl düşündüğünü, neler hissettiğini bilemiyoruz.

8- İnekler

İnekler çoğunlukla evcil olan, kaba ve hantal yapılı, kuyrukları püsküllü, boynuzlu büyükbaş hayvanlardır. Mideleri dört gözlüdür ve geviş getirirler. Üst çenelerinde kesici dişleri bulunmaz. Otları alt çenelerinin dişleriyle keserler. Boynuzları daimidir. Kırıldığında bir daha yeniden çıkmaz. Yapılan bazı araştırmalara İnekler; göre zengin ve karmaşık bir duygusal hayata sahipler. Times, bilim insanlarının ineklerin arkadaş ve düşmanları olduğunu bulduğunu bildiriyor. Dahası, “İnekler, acı, korku ve hatta endişe gibi güçlü duygular hissedebilirler, hatta gelecek için endişelenirler.”

9- Arılar

Arılar, uzmanların klasik sürü zekası dedikleri şeyi sergiler. Tek bir arı klasik anlamda akıllı olmayabilir, ama bir arı kovanı bütün halinde düşünüldüğünde sosyal bir yaşama sahiptirler. National Geographic‘in rapor ettiği gibi arıların sahip olduğu sürü zekası, hiçbir yaratığın “büyük resmi” göremediği durumlarda işe yarıyor. Aksine, her biri tek bir yerde basit kurallar üzerinde çalışır.

10- Sincaplar

Sincap, sincapgiller (Latince: Sciuridae) familyasından uzun kuyruk tüyleri ile dikkat çeken kemirici memeli hayvan türlerinin ortak adıdır. Anadolu’nun çeşitli yörelerinde “çekelez” olarak da bilinir. Ormanlık ve ağaçlık bölgeler, parklar ve korularda yaşarlar. Kış uykusuna yatmazlar ancak soğuk havalarda birkaç gün süren uyuşukluk dönemleri olur. Çiftleşme dönemi dışında yalnız yaşarlar. Çok iyi tırmanır ve sıçrarlar, hemen hemen bütün zamanlarını ağaçların üzerinde geçirirler. Ağaç gövdesinde baş aşağı ve baş yukarı hızla inip çıkabilirler. Gündüzleri sabah ve ikindi vaktinde daha hareketlidir. 0-3 aylıkken eve alınan sincaplar evcilleştirilebilir. Evcilleştiklerinde oldukça hareketli ev arkadaşları olabilmektedirler. Science Daily‘nin yakın tarihli bir çalışmasına göre, sincaplar hızlı öğreniyor ve akranlarından bilgi transferi yapabiliyorlar. Özellikle yiyecek çalmak, sincapların en sevdiği oyunlar arasında yer alıyor.

The post Dünyanın En Zeki 10 Hayvanı appeared first on TechWorm.