Bilgi Notu: Aynı cins atomlardan oluşan maddelere “element” denir. İki ya da daha fazla atomun oluşturduğu topluluğa ise “molekül” denir.

Günümüzde bilinen element sayısının 100’lerle sınırlı olmasına rağmen, farklı sayıda ve şekilde birleşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yeni bileşik oluştururlar. Ayrıca genelde elementler doğada saf halde değil de bileşikler halinde bulunurlar.

Bileşikler özelliklerine göre; asitler, bazlar, oksitler ve tuzlar olarak sınıflandırılır.

Bileşikler içerdiği element türlerine göre ise; metal-ametal bileşikleri, metal-kök bileşikleri ve ametal-ametal bileşikleri olarak sınıflandırılır.

Bileşikler içerdikleri bağ türlerine göre de kovalent bağlı bileşik ve iyonik bağlı bileşik olarak sınıflandırılır.

Bileşikleri başlıca iki sınıfta inceleyebiliriz.

1- Anorganik Bileşikler: Daha çok iyonlardan oluşan bileşiklerdir. Tuzlar ve bazları bu sınıfta sayabiliriz. Bu bileşiklerin temel özelliği kararlı bileşiklerdir. Çabuk bozunmazlar.

2- Organik Bileşikler: Bunların diğer adı da karbon bileşiklerdir. Genellikle suda çözünürler. Bu sebeple iyonlaşma olmaz. Kararsız bileşiklerdir. Elementlerini bir arada tutan kuvvet, elektron bağlarıdır.

Su, Amonyak, Karbonmonoksit ve Karbondioksit gibi aşina olduğumuz maddeler aslında kimyasal bir bileşiktir. Bunların yanında daha az aşina olduğumuz Sakkaroz (Çay Şekeri), Asetilsalisilik Asit (Aspirin) ve Askorbik Asit (C Vitamini) de kimyasal bileşiklere örnek teşkil etmektedirler. Bütün bu bileşiklerin ortak özelliği her birinin iki ya da daha fazla elementten oluşuyor olmalarıdır. Öyleyse, kimyasal bileşik iki ya da daha elementin atomlarının oluşturduğu aynı özelliklere sahip moleküllerin oluşturduğu maddelerdir.

Kimyasal bileşikler moleküler bileşik (kovalent bağlı) ve iyonik bileşik (iyonik bağlı) olmak üzere iki kısma ayrılırlar.

1- Moleküler Bileşik: Moleküllerden oluşmaktadır. Bu moleküller genel olarak metal olmayan birbirine kovalent bağla bağlı atomlardan oluşmaktadırlar. Moleküler Bileşikler kimyasal formüllerle ifade edilirler. Bu formüller de bileşin içerdiği elementleri ve bu elementlerin birbirine orantılı sayılarını vermektedir.

2- İyonik Bileşik: Pozitif ve negatif iyonların elektrostatik çekimle birleşimi sonucu oluşan bileşiklerdir. İyonik bileşikleri oluşturan atomlarda meydana gelen elektron alış-verişinden dolayı elektron veren atoma katyon, elektron alan atoma anyon denir.

Bileşikle Karışımın Farkı Nedir?

Bileşikler belirli sayıda element atomunun kimyasal bir bağ ile bağlanmasıyla oluşur ve bir formül ile gösterilirler. Oysaki karışımın belirli bir formülü yoktur. Bileşikleri oluşturan elementler bir araya gelerek kendi özelliklerini kaybederler fakat karışımları oluşturan maddeler kendi özelliklerini kaybetmezler.

Bileşiklerin Özellikleri Nelerdir?

1- Bileşiklerin çoğu moleküler yapıdadır.

2- En az iki farklı cins elementten oluşurlar.

3- Bileşik kendisini oluşturan atomlardan farklı özelliklere sahiptir.

4- Bileşikler belirli formüllerle gösterilirler.

5- Bileşikler saf maddelerdir.

6- Kendinden kimyasal yöntemlerle daha basit maddelere (atomlara) ayrışabilirler.

7- Doğada yaklaşık 4 milyon bileşik vardır.

8- Bileşikleri oluşturan elementlerin oranları sabittir.

9- Bileşiklerin belirli ayırt edici özellikleri vardır. (Yoğunluk, erime, kaynama noktası vb.)

10- Bileşikler; farklı cins atomlardan, aynı cins moleküllerden oluşur.

11- Bileşikler kimyasal bağlardan (kovalent ya da iyonik yapıdan)meydana gelir.

12- Bileşiklerin birbirleriyle tepkimelerinden başka bileşikler ortaya çıkabilir.

13- Bileşiğin oluşmasında ve parçalanmasında enerji alışverişi olur.

14- Bileşikler fiziksel yollarla bileşenlerine ayrılmazlar. Ancak kimyasal yollarla ayrılırlar.

15- Bileşikler; asitler, bazlar, oksitler, tuzlar olarak sınıflandırılır.

Bileşik Örnekleri Nelerdir?

• Amonyak – NH₃ | Gübre, ilaç, boya vs. maddelerin sentezlenmesinde kullanılır.
• Bakır Sülfat – CuSO₄ | Yapay ipeklerde kullanılır.
• Gümüş Nitrat – AgNO₃ | Fotoğrafçılıkta, ilaçlarda vs. kullanılır.
• Kalsiyum Nitrat – Ca(NO₃)₂ | Kibrit yapımında kullanılır.
• Magnezyum Hidroksit Mg(OH)₂ | Röntgen film çekimlerinde kullanılır.
• Nitrik Asit – HNO₃ | Kezzap olarak kullanılır.
• Potasyum Nitrat – KNO₃ | Patlayıcılarda ve gübrelerde kullanılır.
• Sodyum Hidroksit – NaOH | Kostik Sabun sanayiinde kullanılır.
• Sodyum Karbonat – Na₂CO₃ | Soda olarak kullanılır.
• Sodyum Klorür – NaCl | Yemek tuzu olarak kullanılır.
• Soyum Bikarbonat – NaHCO₃ | Kabartma tozu olarak kullanılır.
• Sülfirik Asit – H₂SO₄ | Boya ve gübrelerde kullanılır.

The post Bileşik Nedir? Bileşiklerin Özellikleri ve Çeşitleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Madde Nedir? Kütlesi, hacmi olan her şeye madde denir. Doğada altın, gümüş, bakır, gümüş bromür, toprak, hava, su ve tuzlu su gibi birçok madde bulunur. Maddeler sıcaklığa göre üç halde bulunurlar. Katı, sıvı ve gaz halindedir. Ayrıca maddeler çok yüksek sıcaklıkta plazma hali olarak tanımlanan dördüncü bir halde de bulunur. Maddelerin ortak özellikleri: Bütün maddelerde bulunan özellikler. Her madde bu özelliklere sahiptir.

• Hacim
• Kütle
• Eylemsizlik
• Tanecikli ve Boşluklu yapı

Eski Yunanlılar bütün maddelerin element adı verilen sınırlı sayıda basit maddelerden oluştuğu kavramını ortaya atmışlardır. Yunanlılara göre yeryüzündeki maddelerin tümü toprak, hava, ateş ve su olmak üzere dört elementten oluşmaktadır.

Element Nedir? Kimyasal metodlarla daha basit maddelere ayrışması mümkün olmayan basit maddedir. Su bir element değildir. Fakat suyun elektrolizinden elde edilen hidrojen ve oksijen birer elementtir. Saf şeker bir element değildir. Çünkü şekerden karbon, hidrojen ve oksijen çıkarılabilir. Element, aynı cins ve kimya tepkimelerinde bölünmeyen en küçük parçaların yığınıdır. Bu parçalara atom denir. Yani daha basit, bileşenlere ayrılmayan kimyasal maddelerdir. Günümüzde 115 element bilinmektedir. Bunların 85‟i doğal kaynaklardan elde edilmiştir. Diğerleri ise nükleer tepkimelerle hazırlanmıştır. Yer kabuğunda, sularda ve atmosferde en bol bulunan 15 tane element çizelgede verilmiştir.

Bileşik Nedir? İki veya daha fazla elementin belli oranlarda birleşmesinde oluşan maddelerdir. İlk kez Joseph Proust tarafından 1799 da önerilen sabit oranlar yasası saf bir bileşiğin daima aynı elementlerin kütlece aynı oranlarda birleşmesinden oluştuğunu ifade eder. Bir elemente veya bileşiğe saf madde denir. Bunların dışında kalan bütün maddeler karışımlardır.

Molekül Nedir? Kimyada genel olarak en az iki atomun değişik durumlarında beraber durmasıyla oluşan, bütün şekline denir. Genel olarak bir molekül, saf kimyasal maddenin kendi başına bütün kimyasal bileşimini ve özelliklerini taşıyan en küçük parçasıdır. Bazı katı ve sıvı kimyasal maddelerde (örneğin; metaller, eriyik durumundaki tuzlar, kristaller, vb) bu tanım her zaman geçerli değildir ve böyle kimyasal maddelerin fark edilebilir moleküllerden değil atomlardan oluştuğu söylenmelidir.

Atom ve molekül, maddelerin özelliğini taşıyan en küçük birimdir. Bazı moleküller tek çeşit atomdan oluşurken bazı moleküller farklı çeşit atom içerebilir. Örneğin su maddesini oluşturan en küçük parça, moleküldür. Bir su molekülü, iki hidrojen atomu ve bir oksijen atomunun birleşmesiyle oluşmuş bir moleküldür.

Kaynak:

Wikipedia ve Megep Yayınları

The post Atom, Madde, Element, Bileşik ve Molekül Nedir? appeared first on TechWorm.

“Aynı ya da farklı cins atomların birleşmesiyle oluşan bileşik birimlerine molekül denir. Moleküller birden fazla ametal atomundan oluşan bağımsız taneciklerdir.”

Moleküler Bağlar

Bir molekülün atomları arasında oluşan bağlardır. Moleküller arası bağlardan daha kuvvetlidirler. Bir su molekülünün atomlarını bir arada tutan bağ moleküler bağlara örnektir. Öte yandan su moleküllerini buz halindeyken bir arada tutan bağlar ise moleküller arası bağlara örnektir. Moleküler bağlar kovalent, iyonik ve metalik bağlardır.

1- Kovalent Bağlar: İki atomun elektron paylaşımı sonucu oluşan bağ moleküler bağdır. Bağı oluşturan her bir atom elektron çiftine bir elektron sağlar. Bu bağ eğer iki aynı atomdan oluşmuş ise, oluşturulan bağa apolar kovalent bağ denir. Elektron çifti her iki atoma da eşit uzaklıktadır. Öte yandan bağ eğer iki farklı atom tarafından oluşturulmuş ise oluşturulan bağ polar kovalent bağ olarak adlandırılır. Bu durumda elektronegatifliği daha yüksek olan atomun elektron yoğunluğu negatifliği az olan atoma göre artar.

2- İyonik Bağlar: İyonik Bağ, bir ya da daha fazla elektronun bir atomdan ayrılıp başka bir atoma bağlanması süreci sonrasında positif ve negatif iyonların oluşması neticesinde oluşan bağdır. Sodyum ve Klor atomlarından oluşan NaCl’ü oluşturan bağ iyonik bağa tipik bir örnektir.

3- Metalik Bağlar: Metal atomlarını bir arada tutan bağdır. Metal atomların çekirdeğiyle valans elektronları arasındaki etkileşimin kuvveti oldukça zayıftır. Dolayısıyla atomun bu valans elektronlar serbestçe hareket edebilmektedirler. Band teorisine göre metal atomlarını etrafı valans elektronlarının oluşturduğu serbest elektron deniziyle çevrilidir. Bu serbest elektronların paylaşımı sonucu metalik bağ oluşur.

The post Molekül Nedir? Moleküllerin Özellikleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Mendeleyev yaptığı çalışmalarda her 8 veya 18 elementte bir benzer özelliklerin tekrarlandığını görmüştür. Tekrarlarda sisteme uymayan atlamaların olduğunu, bu atlamaların daha sonra bulunacak elementlerle doldurulabileceğini öngörmüş ve söz konusu elementler için boşluklar bırakmıştır.

Elementler benzer özelliklerine göre sınıflandırılır. Elementlerin benzer özelliklerine göre sınıflandırılmasıyla oluşturulan tabloya periyodik cetvel denir. Periyodik cetvelde, elementler artan atom numaralarına göre dizilmiş ve benzer özellikteki elementler alt alta gelmiştir. Periyodik cetvele periyodik tablo ya da periyodik çizelge de denir.

Grup ve Periyot

Periyodik cetveli oluşturan yatay sıralara periyot adı verilir. Yatay sıralarda atom numaraları arttıkça elementlerin fiziksel ve kimyasal özellikleri değişir. Periyodik cetveldeki düşey sütunlara grup denir. Aynı gruptaki elementler benzer kimyasal özellikler gösterir.Periyodik cetvelde 8 tane A ve 8 tane B olmak üzere 16 tane grup vardır. Periyodik cetvel 18 sütundan oluşur. B gruplarından üç tanesi birden 8B olarak isimlendirilir. Periyodik cetvelde elementler, elektron dağılımlarına bağlı olarak s, p, d, f şeklinde dört bloka ayrılır. Elektron dağılımındaki son orbital, elementin bulunduğu bloku belirler. Elektron dağılımı;

• s ile bitenler s blok,
• p ile bitenler p blok,
• d ile bitenler d blok,
• f ile bitenler f blokta yer alır.

s ve p blok elementleri A gruplarını, d blok elementleri B gruplarını oluşturur. d blok elementlerine geçiş elementleri, f blok elementlerine iç geçiş elementleri denir.

Periyodik Tablo

Elementlerin periyodik cetveldeki yerlerinin bulunması: Atom numarası bilinen bir elementin elektron dağılımından yararlanarak periyodik cetveldeki yeri bulunabilir. Bunun için şu sıra takip edilir:

1- En yüksek temel enerji düzeyini gösteren baş kuantum sayısı, o elementin bulunduğu periyodu belirler.

2- En yüksek enerji düzeyindeki toplam elektron sayısı, o elementin grubunu belirler.

C elementi 2.periyot IVA grubunda bulunur. Örnek: 17Cl ve 33As elementlerinin periyodik cetveldeki yerini bulunuz. Çözüm:

• 17Cl: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5 3.periyot VIIA grubu
• 33As: 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p3 4.periyot VA grubu

Periyodik Özellikler

Periyodik cetvelde elementlere ait bazı özellikler elementlerin atom numaralarındaki değişmeye paralel olarak devirli biçimde tekrarlanır.

Bir periyotta soldan sağa doğru gidildikçe;

• Proton, nötron sayıları ve kütle numarası artar.
• Atom numarası artar.
• Değerlik elektron sayısı artar.
• Elektron alma isteği (ametalik karakter) artar.
• Yörünge sayısı değişmez.
• Atom hacmi ve çapı azalır.

Bir grupta yukarıdan aşağıya inildikçe;

• Proton, nötron sayıları ve kütle numarası artar.
• Atom numarası artar.
• Değerlik elektron sayısı değişmez (Bu nedenle aynı gruptaki elementlerin kimyasal özellikleri benzerdir.).
• Elektron verme isteği (metalik karakter) artar.
• Yörünge sayısı artar.
• Atom hacmi ve çapı artar.

Atom Yarıçapı

Bir periyotta soldan sağa doğru, çekirdek yükü ve çekirdeğin elektronları çekme gücü artar. Buna bağlı olarak atom çapı küçülür.

Aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru, atom numarası arttıkça enerji düzeyi (yörünge) sayısı da artar. Çekirdeğin elektronları çekme gücü azalır. Bundan dolayı atom çapı artar. Yüksüz bir atom negatif yüklü iyon hâline geçerken elektron alır. Elektron sayısı proton sayısından fazla olduğundan çekirdeğin çekim gücü azalır ve hacmi büyür. Yüksüz bir atom pozitif yüklü iyon hâline geçerken elektron verir. Proton sayısı elektron sayısından fazla olduğundan çekirdeğin çekim gücü artar ve çapı küçülür.

Örnek: 11Na+ , 12Mg2+ ve Fiyonlarının çaplarını karşılaştırınız.

Çözüm: İyon yükü = proton sayısı – elektron sayısı

• 11Na+ için elektron sayısı = 11 – 1 = 10 11Na+ : 11 proton 10 elektron
• 12Mg2+ için elektron sayısı = 12 – 2 = 10 12Mg2+ : 12 proton 10 elektron
• 9F – için elektron sayısı = 9 + 1 = 10 9F – : 9 proton 10 elektron

Proton sayısı arttıkça çekirdeğin elektronları çekim gücü de artar ve iyon çapı küçülür. Buna göre iyon çaplarının sıralaması 12Mg2+ < 11Na+ < F- şeklinde olur.

Elektronegatiflik

Elektronegatiflik, bir molekül içindeki bir atomun elektronları çekme yeteneğinin bir ölçüsüdür. Genel olarak elektronegatiflik, periyotlarda soldan sağa doğru gidildikçe değerlik elektron sayısının artmasıyla artar. Gruplarda ise yukarıdan aşağı doğru inildikçe atom büyüklüğünün artmasıyla azalır. En elektronegatif atom flüordur.

Örnek: 7N ve 😯 atomlarından hangisi daha elektronegatiftir?

Çözüm: Atomların periyodik cetveldeki yerleri bulunarak elektronegatiflikleri hakkında yorum yapılabilir.

• 7N : 1s2 2s2 2p3 2.periyot 5A grubu
• 😯 : 1s2 2s2 2p4 2.periyot 6A grubu

Aynı periyotta soldan sağa doğru gidildikçe elektronegatiflik artar. Bu yüzden O atomu daha elektronegatiftir.

The post Periyodik Tablo Nedir? Özellikleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Elementi oluşturan atomların birbirine olan uzaklığı elementin katı, sıvı ve gaz hâline göre değişebilir. Canlı ve cansız varlıkların tamamı elementlerden oluşur. Elementlerin özellikleri:

• En küçük yapı birimleri atomlardır.
• Aynı cins atomlardan oluşur.
• Kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamaz.
• Saf maddelerdir.
• Sembollerle gösterilir.

Günümüzde bilinen 118 element vardır. Bu elementlerin 92 tanesi doğada bulunurken geri kalanı da laboratuvarlarda elde edilen yapay elementlerdir. Elementler sembollerle gösterilir ve her elementin kendine özgü sembolü vardır. Elementlerin sembolleri belirlenirken elementlerin Latince isimlerinin ilk veya ilk iki (üç) harfi kullanılmıştır. Element sembolü yazılırken sembol tek harfli ise büyük harfle yazılır. Sembol iki harfli ise ilk harf daima büyük, diğer harf küçük yazılır. (Sembollerin iki harften oluşmasının nedeni, bazı elementlerin baş harflerinin aynı olmasıdır.). Elementlerin sembollerle gösterilmesinin nedeni; bütün dünyada ortak bir bilim dili oluşturmak, bilimsel iletişimi ve yazımlarını kolaylaştırmaktır.

Elementlerin bütün dünyada kullanılan sembolleri aynı olmasına rağmen isimleri dillere göre farklıdır.Elementler ilk bulunduklarında;

Bir kısmına elementlerin özelliklerini belirten bir isim

• Hidrojene Latincede su üreten anlamına gelen hydro–genes
• Oksijene Latincede asit yapan anlamına gelen oxygenium,
• Fosfora Latincede ışık veren phosphorus

Bir kısmına elementi bulan bilim adamının ismi

• Albert Einstein–Aynştaynyum–Es
• Gregor Mendel–Mendelevyum–Md
• Rutherford–Rutherfordiyum–Rf
• Andre Marie Curi– Küriyum–Cm

Bir kısmına gezegen ve yıldızların isimleri

• Neptün–Neptünyum–Np
• Plüton–Plütunyum–Pu
• Uranüs–Uranyum–U

Bir kısmına da çeşitli kıta, şehir ve ülke isimleri

• Avrupa–Europyum–Eu,
• Amerika–Amerikyum–Am
• Kaliforniya–Kaliforniyum–Cf
• Fransa– Fransiyum–Fr verilmiştir.

Kaynak: Megep

The post Element Nedir? Elementlerin Özellikleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Toplam 118 adet element bulunmuştur. Bunların 94 tanesi Dünya üzerinde doğal olarak bulunmaktadır. 80 adet element sabit izotopa sahiptir. Bu elementler, atom numarası 43 ve 61 (teknetyum ve prometyum) dışında atom numarası 1’den 82’ye kadar olan atomlardır. Atom numarası 83 ve daha fazlası olan atomlar (bizmut ve fazlası) kesinlikle sabit değildirler ve radyoaktif özellikler barındırırlar. Atom numarası 83’ten 94’e kadar olanlar sabit değillerdir.

Bir element insan vücudunda yüzde miligram mertebesinde bulunursa bu elemente makroelement (majörelement, plastik element) denir. Diğerlerine nazaran daha az oranda (yüzde mikrogram mertebesinde) bulunanlara ise izelement (oligoelement, minörelement, katalitik element) adı verilir. Minörelementler genellikle enzim, hormon gibi vücutta önemli fonksiyonu olan maddelere bağlı olarak görev yaparlar.

İyon Halinde Bulunanlar

Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Mg²⁺, Cl^–, HCO₃^–, PO₄^3-, HPO₄^2- gibi iyonlar halinde bulunurlar. Elektrolit dengeyi sağlarlar. Ayrıca vücutta su dengesinin ve osmotik basıncın ayarlanması iyon halindeki elementlerle sağlanır.

Kompleks Halinde Bulunanlar

Hemoglobinde, miyoglobinde demir (Fe) bulunur, çeşitli enzimlerin yapısında da metal iyonları bulunmaktadır. Bunların haricinde silisyum (Si), alüminyum (Al), kalay (Sn) ve arsenik (As) de az miktarda bulunabilir. Kurşun (Pb) ve kadmiyum (Cd) da yiyecek kapları ve kirli hava ile vücuda girebilir.

Element Tablosu (Periyodik Tablo) >>> Tam Ekran İçin Tıkla

The post Element Nedir? appeared first on TechWorm.