RAM alırken dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar vardır. Çünkü yanlış veya uyumsuz bir RAM seçimi, bilgisayarın performansını düşürebilir veya çalışmamasına neden olabilir. Bu makalede RAM nedir, ne işe yarar, nasıl çalışır ve alırken nelere dikkat edilmeli gibi soruların cevaplarını bulabilirsiniz.

RAM Nedir?

RAM’in açılımı Random Access Memory’dir. Türkçe karşılığı Rastgele Erişilebilir Bellek’tir. RAM, verileri sadece bilgisayar açık olduğu sürece saklayan bir bellek türüdür. Bilgisayar kapandığında veya enerjisi kesildiğinde RAM’deki veriler silinir. Bu nedenle RAM’e geçici bellek de denir.

RAM’in özelliği, verileri okumak ve yazmak için çok hızlı olmasıdır. RAM, verilere rastgele erişebilir. Yani verilerin sıralı olmasına gerek yoktur. Bu sayede bilgisayarın işlemcisi, sabit disk veya SSD gibi depolama birimlerine göre çok daha hızlı bir şekilde verilere ulaşabilir.

RAM’in farklı türleri vardır. Bunlardan en yaygın olanları Statik RAM (SRAM) ve Dinamik RAM (DRAM)’dir. SRAM ve DRAM arasındaki temel fark, verileri depolama şeklidir. SRAM, verileri transistörler aracılığıyla depolar ve sürekli olarak günceller. DRAM ise verileri kapasitörler aracılığıyla depolar ve belirli aralıklarla yeniler. Bu nedenle SRAM daha hızlı ama daha pahalıdır. DRAM ise daha yavaş ama daha ucuzdur.

RAM Ne İşe Yarar?

RAM’in bilgisayara sağladığı en büyük fayda, işlem hızını ve verimliliğini artırmasıdır. RAM sayesinde bilgisayar daha fazla uygulama veya programı aynı anda çalıştırabilir, daha hızlı açılıp kapanabilir, daha az donma veya takılma yaşayabilir.

Örneğin; bir oyun oynamak istediğinizde, oyunun dosyaları sabit diskten veya SSD’den RAM’e aktarılır. Bu sayede oyunun yüklenmesi ve çalışması çok daha hızlı olur. Eğer RAM yetersiz kalırsa, oyunun dosyaları sabit diskten veya SSD’den okunmaya devam eder. Bu da oyunun yavaşlamasına veya takılmasına neden olur.

RAM Nasıl Çalışır?

RAM’in çalışma prensibi şu şekildedir:

Öncelikle bilgisayardan gelen veriler RAM’in belleğine (RAM) aktarılır. Bu veriler, RAM’in hücrelerinde depolanır. Her hücre, 0 veya 1 değerini tutabilen bir bit’tir. RAM’in kapasitesi, kaç bit depolayabildiği ile belirlenir. Örneğin; 8 GB RAM, yaklaşık 64 milyar bit depolayabilir.

Sonra bilgisayarın işlemcisi, ihtiyaç duyduğu verilere RAM’den erişir. RAM’den veri okumak veya yazmak çok hızlıdır. Çünkü RAM’de verilerin sıralı olmasına gerek yoktur. İşlemci, istediği verinin adresini belirtir ve RAM o adresi bulup veriyi gönderir.

Daha sonra bilgisayarın işlemcisi, RAM’den aldığı verileri işler ve sonuçları yine RAM’e yazar. Bu sayede bilgisayarın işlemleri çok hızlı bir şekilde gerçekleşir.

Son olarak bilgisayar kapatıldığında veya enerjisi kesildiğinde RAM’deki veriler silinir. Bu nedenle RAM’deki verilerin kalıcı olarak saklanması için başka bir depolama birimine aktarılması gerekir. Örneğin sabit disk, SSD veya flash bellek gibi.

RAM Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

RAM alırken dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar şunlardır:

Anakart Uyumu: RAM’in bilgisayarın anakartı ile uyumlu olması gerekir. Anakartın desteklediği RAM türü, frekansı, voltajı ve slot sayısına dikkat etmek gerekir. Örneğin; DDR3 tabanlı bir anakart kullanıyorsak DDR3, DDR4 bir anakart kullanıyorsak DDR4 bir RAM almamız gerekmektedir. Ayrıca anakartın en fazla kaç MHz frekanslı ve kaç voltajlı RAM desteklediğini ve kaç adet slot bulunduğunu öğrenmemiz gerekir.

Kapasite ve Hız: RAM’in depolayabileceği veri miktarını ve saniyede kaç kez veri okuyup yazabildiğini gösteren iki önemli özelliktir. Kapasite genellikle GB (gigabayt) cinsinden ifade edilir. Hız ise MHz (megahertz) cinsinden ifade edilir. Kapasite ve hız ne kadar yüksek olursa, bilgisayarın performansı da o kadar iyi olur. Ancak kapasite ve hız arttıkça fiyat da artar. Bu nedenle ihtiyacımıza göre bir seçim yapmalıyız. Örneğin; basit işler yapmak için 4 GB veya 8 GB RAM yeterli olabilirken, oyun oynamak veya video düzenlemek için 16 GB veya 32 GB RAM gerekebilir.

Marka ve Kalite: RAM’in üretici firması ve kalitesi de önemli bir faktördür. Kaliteli ve güvenilir bir marka tercih etmek, hem performans hem de dayanıklılık açısından faydalıdır. Kalitesiz ve ucuz bir RAM seçimi, hem bilgisayarın çalışmasını bozabilir hem de kısa sürede arızalanabilir. Bu nedenle piyasada tanınmış ve garantili markaları tercih etmek gerekir.

Tek ve Çift Kanal (Single & Dual): RAM’in tek veya çift kanal olarak çalışabilmesi de önemli bir özelliktir. Tek kanalda çalışan bir RAM, sadece bir slotu kullanırken, çift kanalda çalışan bir RAM, iki slotu aynı anda kullanır. Bu sayede veri transfer hızı iki katına çıkar ve performans artar. Çift kanalda çalışmak için ise aynı marka, model ve kapasitede iki adet RAM’e ihtiyaç vardır. Bu nedenle RAM alırken kit olarak satılan ürünleri tercih etmek daha avantajlıdır.

Gecikme (CL) Değeri: RAM’in veri okuma ve yazma hızını etkileyen bir diğer faktör de gecikme değeridir. Gecikme değeri, CL (CAS Latency) olarak ifade edilir ve birim olarak nanosaniye (ns) kullanılır. Gecikme değeri ne kadar düşük olursa, RAM o kadar hızlı çalışır. Ancak gecikme değeri ile frekans arasında bir denge kurmak gerekir. Çünkü frekans arttıkça gecikme değeri de artar. Bu nedenle yüksek frekanslı bir RAM alırken gecikme değerinin de düşük olmasına dikkat etmek gerekir.

The post RAM Alırken Nelere Dikkat Etmeliyiz? PC Performansını Artıracak RAM Bellek Rehberi! appeared first on TechWorm.

RAM Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

İlk olarak, bilgisayarınızın RAM türüne uygun bir RAM seçmelisiniz. Bilgisayarınızın bellek yuvası türüne uygun bir RAM seçmelisiniz, aksi takdirde çalışmayabilir veya bilgisayarınızın performansını olumsuz etkileyebilir. RAM Türleri: DDR1, DDR2, DDR3, DDR4 vs. şeklindedir. Bir bilgisayar bu RAM türlerinden sadece bir tanesini destekler.

İkinci olarak, bilgisayarınızın desteklediği en yüksek RAM miktarını araştırmalısınız. Bilgisayarınızın desteklediği RAM miktarını aşmak, bilgisayarınızın performansını iyileştirmez ve sadece harcadığınız parayı boşa çıkarmış olursunuz. RAM Kapasitesi: 4GB, 6GB, 8GB, 16GB, 32GB vs. şeklindedir. Her bilgisayarın destekleyebileceği maksimum bir ram kapasitesi vardır. Bunun üzerinde RAM taktığınızda ya bilgisayar çalışmaz ya da bilgisayar çalışır ancak sistem kısmında destekleyebileceği maksimum RAM miktarını belirtir.

Üçüncü olarak, RAM’in hızını da dikkate almalısınız. RAM hızı, verilerin RAM’den okunup yazılma hızını ifade eder. Genellikle, daha hızlı bir RAM daha iyi bir performans sağlar. Ancak, bilgisayarınızın desteklediği en yüksek hızı aşmamalısınız, aksi takdirde bilgisayarınız çalışmayabilir veya performansı düşürülebilir. RAM Hızı (Frekansı): 1333 MHz, 1600 MHz, 2400 MHz, 3200 MHz, 4800 MHz vs. şeklindedir. Her bilgisayarın destekleyebileceği bir ram hızı -frekansı- vardır. Farklı frekansta RAM’leri genel olarak bilgisayarlar çalıştırmaz.

Dördüncü olarak, RAM markasını da dikkate almalısınız. Genellikle, düşük fiyatlı RAM modülleri daha az güvenilir olabilir ve daha az performans sağlayabilir. Ancak, yüksek fiyatlı RAM modülleri de her zaman daha iyi performans sağlamayabilir. Bu nedenle, marka ve fiyat arasında denge kurmaya çalışmalısınız. Bilinen RAM Markaları: Kingston, Corsair, Hi-Level, Samsung, Adata, Crucial, G.Skill vs. şeklindedir.

Beşinci olarak, masaüstü bilgisayarlar (DIMM) ile laptoplar (SODIMM) için kullanılan RAM’ler büyüklük olarak birbirinden farklıdır. Masaüstü bilgisayar takılan RAM’leri laptopa takamayacağınız gibi laptopa takacağınız RAM’i masaüstü bilgisayarına takıp çalıştıramazsınız.

DDR1, DDR2, DDR3, DDR4 Nedir?

DDR (Double Data Rate) RAM, bilgisayarların kullandığı bir bellek türüdür. DDR RAM, bir clock döngüsünde iki kez veri okuma ve yazma işlemi gerçekleştirir, bu nedenle “Double Data Rate” (çift veri hızı) olarak adlandırılır.

DDR RAM sürümleri, kullanılan teknolojinin gelişimine göre sıralanır. Örneğin, DDR1 ilk sürümdür ve eski bir teknolojidir. DDR2, DDR1’den daha yeni bir teknolojidir ve daha hızlıdır. DDR3 ve DDR4 de benzer şekilde, sırasıyla DDR2 ve DDR3’ten daha yeni ve daha hızlı teknolojilerdir.

DDR RAM sürümleri, yalnızca hız değil, aynı zamanda bellek büyüklüğü, güç tüketimi ve maliyet gibi farklı özellikler açısından da birbirlerinden farklılık gösterir. Örneğin, DDR4, DDR3’ten daha az güç tüketir ve daha büyük bellek büyüklüğüne sahip olabilir ancak genellikle daha pahalıdır.

Bilgisayarınızın hangi DDR sürümünü desteklediğini öğrenmek için, bilgisayarınızın bellek yuvası türünü ve desteklediği en yüksek RAM hızını araştırmalısınız. Bu bilgilere genellikle bilgisayarınızın kullanım kılavuzu veya üretici web sitesinden ulaşabilirsiniz.

DIMM ve SODIMM Nedir?

DIMM (Dual In-line Memory Module) ve SODIMM (Small Outline Dual In-line Memory Module), bilgisayarların kullandığı RAM modüllerinin iki farklı türüdür.

DIMM, genellikle masaüstü bilgisayarlar için kullanılır ve daha büyük boyutlarda olabilir. DIMM modülleri, bir bilgisayarın anakartına doğrudan takılır ve genellikle 184 pinden oluşur.

SODIMM, genellikle dizüstü bilgisayarlar veya küçük form faktörlü bilgisayarlar için kullanılır ve daha küçük boyutlarda olabilir. SODIMM modülleri, dizüstü bilgisayarların anakartına doğrudan takılır ve genellikle 100 veya 204 pinden oluşur.

DIMM ve SODIMM modülleri, aynı zamanda RAM hızı, bellek büyüklüğü ve diğer özellikler açısından da birbirlerinden farklılık gösterir. Örneğin, bir DIMM modülü daha büyük boyutlarda olabilir ve daha fazla bellek büyüklüğüne sahip olabilir, ancak bir SODIMM modülü daha küçük boyutlarda olabilir ve daha az güç tüketebilir.

The post RAM Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler [2023] appeared first on TechWorm.

Öncelikle bilgisayarınız için bir RAM almaya karar verdiğinizde ilk yapacağınız işlem; internette şöyle biraz gezinmek! Bu aslında doğru bir yöntem, çünkü rastgele satın alacağınız bir RAM Bellek bilgisayarınıza uyumlu olmayabilir. Sizlere bu yazımızda RAM satın alırken hususular konusunda net bir şekilde cevap vermeye çalışacağım. Şimdi hazırsanız arkanıza yaslanın ve bu makaleyi okuyarak bilgisayarınız için en doğru RAM’i nasıl seçebileceğinizi öğrenin.

(Görsel: Laptop ve Masaüstü RAM Yapıları)

Madde 1. Arkadaşlar, masaüstü bir bilgisayar için RAM almayı planlıyorsanız dikkat edeceğiniz ilk nokta DIMM tipinde bir RAM almanız gerekiyor. Eğer laptop için RAM almayı planlıyorsanız burada SODIMM tipinde bir RAM satın almanız gerektiğini belirtelim. Şimdi aklınıza DIMM, SODIMM nedir şeklinde bir soru gelebilir. DIMM tipinde bellekler masaüstü bilgisayarların anakartları için tasarlanmış RAM yapıları iken; SODIMM tipinde ki bellekler ise laptop gibi dizüstü bilgisayarlar için tasarlanmış RAM yapılarıdır. Üstte gördüğünüz görsel laptop ve masaüstü bilgisayarlarda kullanılan ve günümüzde üretilen DIMM ve SODIMM RAM yapılarıdır. Laptop için alınan RAM’ler masaüstü bilgisayar anakartlarına uymayacağı gibi masaüstü bilgisayar için alınan RAM’ler de laptopa uymaz.

Madde 2. Her bilgisayarın destekleyeceği bir DDR, DDR2, DDR3, DDR4 tipinde ram vardır. Ve bir bilgisayar bu RAM tiplerinden sadece bir tanesini destekler. Örneğin; DDR3 RAM destekleyen bir bilgisayara DDR4 RAM takamazsınız. Hali hazırda DDR, DDR2, DDR3, DDR4 tipindeki RAM’ler çentik yapılarından dolayı birbirine uymazlar. Yine üstte gördüğünüz görselde masaüstü ram tiplerinin tamamı çentik noktası farklı olduğundan dolayı her bilgisayar sadece ve sadece bir ram tipini destekleyecektir.

(Görsel: HP Laptopta RAM Yuvaları – Sağdaki Boş | Soldaki Dolu)

Madde 3. Bir bilgisayarın destekleyeceği maksimum RAM kapasitesi (miktarı), frekans (Mhz) değeri bulunuyor. RAM kapasitesi genel olarak 1 GB, 2GB, 4GB, 8GB, 16GB, 32 GB şeklinde tekli modüller halinde satılıyor veya piyasada bulunuyor. Frekansları ise 800 Mhz, 1333 Mhz, 2133 Mhz, 2400 Mhz, 3200 Mhz vs. gibi birçok değerde karşımıza çıkıyor.  Örneğin; Lenovo Z570 laptop maksimum 8 GB RAM ve 1333 Mhz RAM destekler.  Bu bilgiyi nasıl öğreniyoruz? Elbette ki laptop üreticisinin resmî web sitesine giderek. Neredeyse tüm laptop üreticileri resmi sitelerinde ürün hakkında detaylı teknik özelliklere yer verirler. Masaüstü bilgisayar içinse durum biraz daha farklı. Aslında birçok kişi bu bilgiyi tam olarak bilmiyor! Arkadaşlar, masaüstü bilgisayarlar için sadece anakarta bakarak bilgisayarınızın ne kadar miktarda RAM ve frekans desteklediği bilemezsiniz! Tam bilgiye sahip olmak için işlemci tarafına da bakmanız gerekiyor. Örneğin; benim masaüstü bilgisayarımın anakartı MSI B250M Gaming Pro ve işlemcim ise Intel Core i7 7700K. MSI B250M Gaming Pro anakartın resmî sitesinde anakartın maksimum 32 GB kapasiteye kadar destek verdiği yazıyor. Ayrıca 7. Nesil bir i7 işlemci kullanıldığında 2133 Mhz veya 2400 Mhz frekansında RAM kullanmam gerektiği belirtiliyor. Aynı şekilde işlemci tarafında ise i7 7700K işlemcinin 2133 Mhz ve 2400 Mhz ve maksimum 64 GB kapasiteye kadar desteklediği belirtilmiş. Bakın işlemcim 64 GB destekliyor ancak anakartım en fazla 32 GB’a izin veriyor. Tam tersi de olsaydı yine sistem de 32 GB’ın üzerinde RAM kabul etmeyecektir. Frekans içinde durum aynıdır. Örneğin; anakart 3200 Mhz desteklediği yazabilir ancak işlemci 2400 Mhz’ye kadar destek veriyorsa siz 3200 Mhz RAM’i bu sistemde kullanamazsınız veya OC (Overclock) dediğimiz hız aşırtma işlemlerini yapamazsınız. Bu nedenle RAM satın alırken Mhz yani frekans değerine dikkat etmeniz gerekiyor.

Madde 4. RAM’lerin teknik özelliklerini okumak istediğimizde genellikle RAM’in Kapasitesi, Frekansı dışında pekte fark edilmeyen bir özellik daha bulunuyor. Gecikme Süresi denilen bu özellik İngilizce Column Address Strobe Latency veya CL şeklinde kısaltılır. “Cas Latency” olarak ta isimlendirilebilecek bu değer, bellekteki gecikme süresini ifade eder. Bu değer ne kadar küçük olursa RAM’in performansı o derece artar. Genellikle iki RAM arasında kalındığında veya performans konusunda duyarlı olanlar bu değere dikkat etmelerinde fayda var diye düşünüyorum. RAM arttırma işlemlerinde farklı CL değerlerine sahip iki RAM kullanıldığında değerler düşük olanın hızına göre otomatik olarak ayarlanır.

(Görsel: Bir Anakart Üzerindeki Boş RAM Slotları – 2 Adet Sarı Renkte)

Madde 5. Bilgisayarınıza iki veya üzerinde RAM takmak ve beraberinde çift kanal performansından (dual channel) yararlanmak istiyorsanız kit şeklinde satılan ürünleri tercih etmenizi tavsiye ediyoruz. Kit şeklinde satılan RAM’ler aynı seri numarası ile birlikte “Dual Kit” olarak tek paket şeklinde satılıyor. Tabii yüksek fiyat vb. gibi bir durumlardan dolayı “Dual Kit” bir RAM satın almak istemiyorsanız, tavsiye olarak olarak bir markaya ait tek olarak satılan RAM’lerden iki adet satın alabilirsiniz. Farklı RAM modülleri birlikte uyumlu bir şekilde çalıştığı sürece çift kanal olarak kullanılabilir. Üstte 16 GB DDR4 2400 Mhz RAM ile 8 GB DDR4 2400 Mhz RAM’in CPU-Z programı ile kontrol edildiğinde Dual Channel (Çift Kanal) olarak çalıştığını görebiliyorsunuz.

Madde 6. Eğer bilgisayarınızda hali hazırda belirli kapasitede bir RAM bulunuyor ve RAM yükseltmek yani arttırmak istiyorsanız burada RAM’in türü (DDR3, DDR4 vs.) ve Mhz değerinin (Frekans) aynı olmasına dikkat edin. Eğer bunlar farklıysa bilgisayarınız açılamayabilir. Yani bilgisayarınıza takılı RAM ile birebir aynı RAM’i satın almaya özen gösterin. Aynı markadan bulamazsanız bile özellikleri aynı olan farklı markaların RAM modelleri de uyum sağlayacaktır. Bazı bilgisayarlar (tümü değil) örneğin; 2400 MHz ve 2133 MHz RAM’i bir arada kullandığınızda düşük olan Mhz değerine göre çalışmaya başlayabilir.

Madde 7. Özellikle laptoplarda RAM türlerinde DDR3L veya DDR4L şeklinde bir ifade görebilirsiniz. Bu sondaki “L” ifadesi “Düşük Voltaj | Low Voltage” anlamına gelmektedir. Yani daha düşük voltaj değeri kullanan bir RAM modelleridir. Özellikle laptoplarda batarya daha uzun süre dayansın diye bu şekilde RAM modülleri üretilmiştir. Bu nedenle yükseltme işlemlerinde aynı voltaj değerine sahip modüller tercih edilmelidir.

(Görsel: Bir Laptop RAM’i ve Üzerindeki Bilgiler)

Madde 8. Bilmeniz gereken bir diğer konu ise RAM üzerindeki etiket bilgilerini okumak. Üstteki görselde bellek üzerinde 2GB 1Rx8 PC3 – 10600S – 9 – 10 – B – 2 1333 şeklinde bir ifade yer alıyor. Burada 2GB RAM’in kapasitesini ifade ediyor. 1Rx8 ise tek taraflı bellek anlamına geliyor. Yani bir tarafı bağımsız işlem görüyor anlamında düşünebilirsiniz. Eğer 2Rx8 şeklinde olsaydı iki taraflı bellek anlamına gelecekti ve bu iki tarafı bağımsız işlem görüyor anlamında. Eğer 1rx8 ile 2rx8 ifadeli iki RAM’iniz varsa bu RAM’leri yan yana kullanabilirsiniz, uyumlu olacaktır. PC3 – 10600S ifadesindeki PC3 – DDR3 RAM olduğunu, 10600S ifadesi ise 1333 Mhz -frekans- değerinin olduğunu ifade eder. 9-10-B-2 değerleri ise sırasıyla CAS Latency (CL), Row Column Delay (TRCD), Row Precharge Time (TRP) ve Row Active Time (TRAS) değerlerini ifade etmektedir. Daha detaylı bilgi için buradaki (tıkla) makalemizi okuyabilirsiniz.

(Görsel: Görev Yöneticisinden RAM Bilgileri Ekran Görüntüsü)

Madde 9. Bilgisayarınızda ki RAM’ler hakkında detaylı bilgi edinmek için “Görev Yöneticisinden” bilgisayarınızın sahip olduğu RAM miktarını -yani kapasitesini- hızlı bir şekilde öğrenebilirsiniz. Bunun için “Görev Çubuğu” üzerine sağ tıklayıp “Görev Yöneticisi” seçin; ardından “Performans” sekmesine gelerek “Bellek” yazan yeri tıklayın.  Burada; bilgisayarınıza takılı RAM’in miktarı, hızı (frekansı), kullanılan yuva sayısı, form faktörü ve anlık kullanılan bellek miktarı gibi birçok bilgiye ulaşabilirsiniz. Yine farklı bir şekilde CPU-Z, Speccy gibi programlar kullanarak bilgisayarınızdaki RAM’ler hakkında detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz. CPU-Z programını kurduktan sonra SPD sekmesinden ayrıntılı RAM bilgilerini öğrenebilirsiniz.

(Görsel: CPU-Z ile Detaylı RAM Bilgileri)

Benim RAM’lerle ilgili anlatacaklarım bu kadar. Herhangi bir sorunuz varsa yorum kısmını kullanabilirsiniz. Başka bir makalede görüşmek üzere hoşça kalın.

The post RAM Satın Alırken Nelere Dikkat Edilmelidir? appeared first on TechWorm.

RAM Nedir? RAM Ne Demektir?

RAM günümüzde kullandığımız bilgisayar, telefon, tablet, oyun konsolu gibi birçok elektronik cihazda kullanılan bir donanım bileşenidir. İngilizce “Random Access Memory” şeklinde açılımı olan RAM, Türkçe karşılığı; “Rastgele Erişimli Hafıza” anlamına geliyor. “RAM Nedir?” sorusuna kısaca cevap verecek olursak mikro-işlemcili sistemlerde kullanılan ve genellikle çalışma verilerini ve makine kodunu depolamak için kullanılan herhangi bir sırada okunabilen ve değiştirilebilen bir tür veri deposudur. Daha basit bir ifade ile bir bilgisayarın hafızasıdır. Ancak bilgisayar kapatıldığında bu hafızadaki tüm bilgiler silinir. Yani RAM’lerde depolanan bilgiler geçici bilgilerden oluşmaktadır.

Bilgi Notu: RAM, “Random Access Memory” kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır.

RAM bilgilerin geçici olarak depolandığı bir hafıza türüdür. Bilgisayarlar genellikle o an üzerinde çalıştıkları programlar ve işlemlerle ilgili bilgileri RAM adı verdiğimiz bu hafıza donanımında tutarlar. RAM ve Sabit Sürücüler (HDD, SSD vs.) temel olarak aynı bilgileri saklarlar, ancak işlemcinin RAM‘deki bilgilere erişme ve onları işleme hızı, sabit sürücülerdeki bilgilere erişme ve onları işleme hızından çok daha yüksektir.

Bilgisayarlar herhangi bir işlem yaparken program kodları ve verileri depolamak için RAM kullanırlar. RAM‘in karakterini tanımlayan en önemli özelliği; bütün hafıza noktalarına neredeyse aynı hızda erişilebilir olmasıdır. Diğer teknolojilerin çoğu belirli bir bit veya byte’ı okuduklarından gecikmelere neden olurlar. RAM’lerde bu durum söz konusu değildir. Birçok RAM türü uçucudur. Bunun anlamı HDD, SSD, USB Bellek vs. gibi hafıza depolama aygıtlarından farklı olarak bilgisayar kapatıldığında içerdiği veriyi tamamen kaybetmesidir.

Bilgi Notu: Yeni nesil RAM‘ler, bir bitlik veriyi dinamik RAM‘lerdeki gibi kapasitörde akım olarak ya da statik RAM‘lerdeki gibi bir flip-flop‘ta durum olarak saklayabilirler.

Yazılımlar RAM‘leri ayırarak bir kısmının daha hızlı sabit disk gibi çalışmasını sağlayabilir. Buna ‘RAM Disk’ denir. Kullanılan hafıza kaydedilmemiş ise, RAM disk bilgisayar kapandığında veriyi kaybeder. Ama kaydedilmemiş hafıza ayrı bir güç kaynağına sahip ise -pil, batarya vs. gibi- veriyi kaybetmez.

Hali hazırda teknolojilerdeki gelişmelerle birlikte sistem kapatıldığında geçici olmayan yani verileri koruyabilecek bazı RAM türleri geliştirilmektedir. Bu gelişmelerde kullanılan teknolojiler ise karbon nanotüpler ve manyetik tünel etkisi kullanan yaklaşımlar içerir. 2006’dan bu yana, kapasiteleri 64 GB olan ve performansları alışılagelmiş disklerin çok üstünde olan SSD (Solid State Drives) diskler kullanılabilir duruma gelmiştir.

Bilgi Notu: Bilişim teknolojilerinde “Bellek” kavramı herhangi bir bilgiyi, veriyi depolayabilen aygıt olarak tanımlanır. Buna göre Sabit Diskler (HDD – Mekanik Disk), SSD’ler (Solid State Drive), Flash (USB) Bellekler, SD Kartlar gibi depolama aygıtları ve RAM’ler birer bellek donanımlardır. Ancak “Bellek” içerisinde yer alan bilgiler bilgisayar kapatıldığında tamamen silindiği için RAM’ler geçici bellek (birincil bellek) olarak tanımlanırken saydığımız diğer depolama aygıtları kalıcı bellek (ikincil bellek) olarak tanımlanır.

Bellek Nedir? Bellek Ne Demektir? | Birincil ve İkincil Bellek!

Yukarıda bahsettiğimiz üzere bellek herhangi bir veriyi depolayan donanım birimidir. Bellek kavramı içerisine Harddiskler, SSD’ler, USB Bellekler ve RAM dahil olmak üzere hafızasına kayıt yapabilen tüm donanımları kapsar. Bir bilgisayar belleği genel olarak “Dahili” ve “Harici Bellek” şeklinde iki kısma ayrılır.

1- Dahili Bellek Nedir?

Bu bellek türü daha çok “birincil bellek veya sistem belleği” olarak ta isimlendirilir. Bilgisayar veya sistem çalışır durumdayken ihtiyacı olan veriye hızlı bir şekilde erişmesi için depolandığı bellek türüdür. RAM (Bellek) bu işlemler için tasarlanmış donanım birimleridir.  Temelde iki farklı dahili Dahili Bellek (Sistem Belleği – RAM) türü mevcuttur: Bunlar: ROM ve RAM.

ROM – Read-Only Memory (Sadece Okunabilir Bellek): Kalıcı, yani sistem gücü kapandığında üzerindeki verileri saklamaya devam eden bellek türüdür. Genellikle bilgisayar ya da sistemin açılış ve ön yükleme (boot) işlemi için kullanılır.

RAM – Random Access Memory (Rastgele Erişimli Bellek): Sistem açılışının ardından, işletim sistemi yüklendiğinde sistem ya da bilgisayar RAM birimini kullanmaya başlar. RAM Nedir? Sorusunun en basit cevabı, işlemci yani CPU tarafından işlenecek verileri geçici olarak depolamakla görevli donanım aygıtıdır. RAM miktarının yüksek olması, işlemcinin işleyeceği verileri çok yavaş olan disk ya da diğer sürücülerden almak yerine RAM üzerindeki verileri kullanması sistemin en yüksek hızda çalışmasını sağlar. RAM birimi çok yüksek hızlıdır ancak verileri geçici olarak depolar. Yani sistem kapandığında ya da güç kesildiğinde üzerindeki veriler silinir. Bu nedenle işlemci-CPU tarafından işlenen yani kullanıcının üzerinde çalıştığı dosyaların sistem kapatılmadan önce kaydedilmesi gereklidir.

2- Harici Bellek Nedir?

Bu bellek türü “ikincil bellek” olarak ta isimlendirilir. Bilgisayar ya da sistem hem çalışır durumda hem de kapalı durumdayken verileri depolayan birimlerdir. Sistem içerisinde dahili olarak veya çıkarılabilir türleri mevcuttur. En çok bilinen örnekleri, HDD (Sabit Disk- Harddisk), SSD (Katı Hal Sürücü), USB Flash Bellek, CD/DVD gibi Kompakt disk sürücülerini örnek verebiliriz.

RAM’in Bilgisayarda Çalışma Prensibi Nasıldır?

Genel olarak RAM’ler birer elektronik bilgi depolama birimleridir. Bilgisayarlarda kullanılan RAM’ler, işlemcinin istediği bilgi ve komutları maksimum hızda işlemciye ulaştıran ve üzerindeki bilgileri geçici olarak tutan depolama donanımlarıdır. İşlemciler her türlü bilgiyi ve komutu bellek üzerinden alır. Bilgisayarın açılışından kapanışına kadar sağlıklı bir şekilde çalışmak zorunda olan en önemli bilgisayar bileşenlerinden biri RAM’dir.

Bilgi Notu: RAM Nedir? RAM Bellek Ne Demek? Sorularının en basit cevabı herhangi bir şekilde elektriksel verinin depolanması işlemidir. Fakat günümüzde daha çok hızlı ve geçici depolama anlamında kullanılmaktadır.

Eğer bilgisayarınızın işlemcisi devamlı olarak sabit diskinize (HDD, SSD vs.) erişmek zorunda kalsaydı çalışma performansı ciddi bir şekilde düşerdi. Veriler bilgisayarınızın belleğinde tutulduğu zaman işlemciniz bu verilere kat kat daha hızlı erişebilir.

Üstteki görselde de görüldüğü gibi işlemci belleğe farklı yollardan erişir. Veriler, ister sabit bir depolama kaynağından (sabit disk) ya da herhangi bir giriş kaynağından (klavye, fare) gelirse gelsin bunların çoğu öncelikle RAM belleğe gider. Bu aşamadan sonra işlemci, kendi için gerekli olan küçük veri parçalarını tampon bellekte (cache) saklar. Bilgisayarınızdaki bütün parçalar (işlemci, mekanik disk ve işletim sistemi gibi) takım hâlinde çalışır. Bilgisayar açılışından itibaren kapatılana kadar işlemciniz bellekleri kullanır. Bu aşamada akıllarda daha rahat kalması için bilgisayarı bir büroya benzetebiliriz. İşlemci büroda çalışan insan; harddisk dosyalarınızı sakladığınız dolaplar, RAM ise sizin masanız olacaktır. Kullanmak istediğiniz belgelere daha hızlı erişmek, her seferinde gidip dolaptan çıkarmamak için onları masa üstünde tutmak en akıllıcasıdır. RAM yani masa bir büroda olmazsa olmaz donanımlardandır.

Şimdi belleğin çalışmasına hep birlikte göz atalım.

–  Bilgisayarınızı açtınız.

–  Bilgisayar açılış verilerini ROM‘dan (Read Only Memory – Sadece Okunabilir Bellek) okur ve (POST- Power On Self Test) bütün aygıtların doğru çalıştığından emin olmak için açılış testlerini yapmaya başlar. Bu testin bir parçası olarak bellek denetleyicisi, bütün bellek adreslerini hızlı bir okuma/yazma işlemiyle test eder.

–  Bilgisayar basit giriş/çıkış sistemini (BIOS Basic Input/Output System) ROM‘dan yükler.

–  BIOS bilgisayar hakkında depolama aygıtları, açılış sırası, güvenlik, tak ve çalıştır özelliği gibi en temel bilgileri sisteme sunar.

–  Bilgisayar işletim sistemini sabit diskten RAM’e yükler tabi ki sadece sistem için hayati olan kısımlar, RAM’de sistem kapanana kadar kalır. Bu işlemcinin, işletim sistemine direk ve hızlı erişimini sağlar.

–  Siz herhangi bir uygulama başlattığınızda bu öncelikle RAM’e yüklenir. RAM kullanımını düzenlemek açısından sadece gerekli parçalar, bir uygulama açıldıktan sonra kullanılmak için açılan herhangi bir dosyada RAM’e yüklenir.

–  İşiniz bitip dosyayı kaydedip kapattığınız zaman dosya, uygun olan depolama birimine (sabit disk) yazılır ve uygulama RAM’den kalıcı olarak silinir.

RAM Türleri Nelerdir?

Yukarıda “RAM Nedir? RAM Ne İşe Yarar?” gibi sorulara cevap verme çalıştık. Burada ise “Ram Türleri Nelerdir?” sorusuna da cevap vermeye çalışalım.

RAM türleri dediğimizde karşımıza iki kategori çıkmaktadır. Bunlar; Dinamik RAM (DRAM) ve Statik RAM (SRAM).

1- DRAM | Dinamik Rasgele Erişilebilir Bellek: Bu tip RAM’ler kısaca DRAM olarak isimlendirilirler. Günümüz bilgisayarlarında en yaygın kullanılan sistem belleği tipidir. Her DRAM bellek hücresi, basitçe bir entegre devre içerisinde yer alan transistör ve kapasitörlerden oluşur. Veri bitleri kapasitör içerisinde depolanır. Transistörler daima bir miktar sızıntı yaptıklarından, kapasitörler yavaş yavaş deşarj olurlar. Bu da depolanan verinin kaybolmasına sebep olur. Bu yüzden DRAM üzerine milisaniye aralığında yeniden elektrik yükü verilerek verinin kaybolması önlenir.

2- SRAM | Statik Rasgele Erişilebilir Bellek: Bu tip RAM’ler kısaca SRAM olarak adlandırılır. SRAM, dört ya da altı transistörden oluşur. DRAM gibi periyodik olarak elektrik yükü verilmesine gerek yoktur. Güç sağlandığı sürece bellek üzerindeki veriyi tutmaya devam eder. Bu nedenle daha hızlıdır ancak daha da pahalıdır. Bu da DRAM bellekleri bilgisayar sistemlerinde daha yaygın olarak kullanılan çözüm haline getirmiştir.

RAM Kapasiteleri ve Çeşitleri Nelerdir?

Bilgisayar, telefon, tablet ve birçok elektronik cihazın vazgeçilmez donanım birimi olan RAM bellekler, farklı RAM çeşitleri ve kapasiteleri ile karşımıza çıkmaktadır. Bilgisayarlarda kullandığımız RAM bellek kapasiteleri; genel olarak 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64 GB şeklinde olurken RAM çeşitleri ise DDR, DDR2, DDR3, DDR4, DDR4 şeklinde sınıflandırılıyor. Modern bir bilgisayarın en az 4GB RAM kapasitesine ve DDR4 RAM çeşidine sahip olduğunu hatırlatalım.

Yukarıdaki bilgilere göre cihazınıza istediğiniz kapasiteye ve çeşide sahip bir RAM’i takıp, kullanabileceğiniz anlamına gelmiyor. Öncelikle bilgisayarınızın desteklediği maksimum bir ram kapasitesi ve çeşidi bulunuyor.

Eğer laptop gibi dizüstü bir bilgisayar kullanıyorsanız marka model bilgisinden cihazın resmî web sitesine giderek laptopunuzun maksimum destekleyeceği RAM miktarı yani RAM kapasitesi ve uyumlu olan RAM çeşidini öğrenebilirsiniz. Farklı bir şekilde eğer masaüstü bir bilgisayar kullanıyorsanız, masaüstü bilgisayarınızın anakart marka-modeli bilgisinden resmî sitesine giderek anakartınızın maksimum destekleyeceği RAM kapasitesi ve uyumlu olan RAM çeşidini hemen öğrenebilirsiniz. Bir bilgisayar veya cihaz çentik yapısından dolayı DDR, DDR2, DDR3, DDR4, DDR4 kategorisinde RAM çeşitlerinden sadece bir tanesini desteklemektedir. Örneğin; DDR4 RAM destekleyen bir bilgisayara DDR3 RAM takamazsınız.

(Üstte: Masaüstü Bilgisayarlarda kullanılan RAM Tipleri)

Eğer satın aldığınız RAM bilgisayarınız ile uyumsuz ise bilgisayar hiçbir şekilde açılmayacaktır. Buradan uyumsuz RAM’in bilgisayarınızı bozacağı anlamı çıkmasın. Sadece bilgisayarınız açılmaz! Eğer uyumlu bir RAM takarsanız bilgisayarınızı tekrar kullanmaya başlayabilirsiniz.  Bu nedenle RAM kapasitesi ve RAM çeşitleri içerisinden ihtiyacınıza uygun olanı seçmeden önce, anakartınızın hangi RAM çeşidi ile uygun olacağını ve hangi kapasiteye sahip olan RAM bellekleri çalıştırabileceğini öğrenmeniz gerekiyor.

RAM kapasitesi arttıkça bilgisayar performansının artacağını unutmayın.

(Görsel: Lenovo Z570 RAM Slotları)

RAM Mhz Nedir?

RAM’lerde Mhz değeri özellikle performanslı bir -özellikle oyun- bilgisayarı isteyen kullanıcıların ilk dikkat ettiği değer oluyor. Mhz (Megahertz) teknik olarak frekans (sıklık) birimidir.  1 MHz saniye başına bir milyon (1,000,000/s) devir işlem şeklinde tanımlanır. Megahertz ismini Alman fizikçi Heinrich Rudolf Hertz’den alır.

Bilgi Notu: En küçük birim Hz’dir (Hertz) ve saniye başına bir devir işlem şeklinde tanımlanır. 1 Hertz ise 1.000.000 Megahertz’e eşittir.

Kısaca RAM bellek üzerinde bulunan MHz ifadesi, bir RAM belleğin saniyede ne kadar devir işlem yaptığını bizlere kısaca anlatıyor. Google üzerinde RAM MHz öğrenme, RAM frekansı öğrenme ya da RAM hızı öğrenme vs. gibi arama yaptığınızda yaptığınız da aslında öğrenmek istediğimiz şey RAM belleğin saniyede kaç milyon devir yaparak işlem yaptığıdır.

Bilgi Notu: Burada Mhz değeri DDR olarak geçen RAM bellek türlerinde her devir de iki kez işlem yapacağı anlamına gelmektedir.

RAM CL Nedir?

RAM’lerin teknik özelliklerini okumak istediğimizde genellikle RAM’in Kapasitesi, Frekansı dışında pekte fark edilmeyen bir özellik daha bulunuyor. Gecikme Süresi denilen bu özellik İngilizce Column Address Strobe Latency veya CL şeklinde kısaltılır. “Cas Latency” olarak ta isimlendirilebilecek bu değer, bellekteki gecikme süresini ifade eder. Bu değer ne kadar düşük olursa RAM’in performansı o derece artar. Genellikle iki RAM arasında kalındığında veya performans konusunda duyarlı olanlar bu değere dikkat etmeleri gerekiyor.

Bir RAM’de Frekans değeri arttıkça CL (Gecikme Süresi) değeride artar ve tam tersi RAM’de Frekans değeri azaldıkça CL (Gecikme Süresi) değeri de azalır. CL Değerlerini anakartan düşürebilirsiniz. Ancak bu değer çok fark edilebilir bir değer olmayacağı gibi performansta ciddi bir artış anlamına gelmeyecektir.

Örnek vermek gerekirse 1666 MHz CL8 olan bir bellek, 1666 MHz hızda CL5 hızında çalıştırılabilir. Tabi bunun tam terside mümkündür. Ancak bunu yapmanız için frekans (Mhz) ayarlarını değiştirmeniz gerekiyor.

Bilgi Notu: Gecikme Süresi daha düşük olan RAM’ler den seçmenizi tavsiye ediyoruz. Ancak temel olarak normal kullanıcılar için fark edilebilir düzeyde bir verim almayacağınızı belirtelim.

RAM Frekans (Mhz) ve Gecikme Süresi (CL) Nasıl Öğrenilir?

Burada ise “RAM Mhz öğrenme, RAM frekansı öğrenme, RAM hızı öğrenme ve RAM CL değeri öğrenme” gibi Mhz ve CL ile ilgili sorulardan herhangi bir tanesini Google üzerinde arıyorsak veya merak ediyorsak; bunu öğrenmek aslında çok basit olduğunu belirtelim.

Bu işlemler için birkaç kısayol bulunuyor.

RAM Mhz ve CL değerini öğrenmenin en hızlı yolu RAM Bellek üzerindeki bilgileri okuyabilmek. Genel olarak bazı bellekler üzerinde RAM Mhz ve CL değeri yazılıyken bazılarında farklı değerler olabiliyor.

Örnek verecek olursak üstteki fotoda bellek üzerinde 2GB 1Rx8 PC3 – 10600S – 9 – 10 – B – 2 1333 şeklinde bir ifade yer alıyor. Burada 2GB RAM’in kapasitesini ifade ediyor. 1Rx8 ise tek taraflı bellek anlamına geliyor. Yani bir tarafı bağımsız işlem görüyor anlamında düşünebilirsiniz. Eğer 2Rx8 şeklinde olsaydı iki taraflı bellek anlamına gelecekti ve bu iki tarafı bağımsız işlem görüyor anlamında. Eğer 1rx8 ile 2rx8 ifadeli iki RAM’iniz varsa bu RAM’leri yan yana kullanabilirsiniz, uyumlu olacaktır.

PC3 – 10600S ifadesindeki PC3 – DDR3 RAM olduğunu, 10600S ifadesi ise 1333 Mhz -frekans- değerinin olduğunu ifade eder. 9-10-B-2 değerleri ise sırasıyla CAS Latency (CL), Row Column Delay (TRCD), Row Precharge Time (TRP) ve Row Active Time (TRAS) değerlerini ifade etmektedir.

Bilgi Notu: Uyumluluk için sadece 1rx8 ile 2rx8 ifadeleri yeterli değildir. Özellikle frekansına -yani Mhz değerine- dikkat etmeniz gerekiyor.

DDR4 SDRAM

DDR3 SDRAM

Burada anlattığımız bilgiyle RAM üzerindeki etiket verisini okuyarak RAM’in tam olarak ne olduğunu, tüm özelliklerini anlayabilirsiniz. Yine üstte verdiğimiz iki tablodan DDR3 ve DDR4 RAM modüllerinin üzerindeki bilgileri okumanıza yardımcı olacak bilgiler yer almaktadır.

Ancak bazen RAM’ler cihazın içerisinde slotlara takılıdır ve bu durumda bu değerleri okumak için bazı programlara vs. ihtiyacımız var.

Bilgisayarınıza takılı RAM’in Mhz (Frekans) değerini, kapasitesini (GB), Gecikme Değerini (CL), DDR türünü öğrenmek için bilgisayarınızı açıp – kapatmanıza gerek duymadan bazı paket programlar kullanabilirsiniz.  Örneğin; yukarıda bilgisini verdiğimiz üzere Speccy, CPU-Z gibi programlarla RAM bellek hakkında birçok şeyi de görebilirsiniz.

Yine “Görev Yöneticisinden” bilgisayarınızın sahip olduğu RAM Mhz değerini -yani frekansını- hızlı bir şekilde öğrenebilirsiniz. Bunun için “Görev Çubuğu” üzerine sağ tıklayın ve ardından “Görev Yöneticisi” seçin; buradan “Performans” sekmesine gelerek “Bellek” yazan yeri seçin.  Gelen pencerede; bilgisayarınıza takılı RAM’in miktarı, hızı (frekansı), kullanılan yuva sayısı, form faktörü ve anlık kullanılan bellek miktarı gibi birçok bilgiye ulaşabilirsiniz.

Bilgi Notu: Masaüstü bilgisayar RAM’leri ile laptop gibi dizüstü bilgisayar RAM’leri şekil ve büyüklük olarak birbirinden farklıdırlar ve birbirlerine uymazlar. Örneğin; aynı kapasite ve ram çeşidi destekleyen bir masaüstü bilgisayar RAM’ini laptop’a takıp kullanamazsınız. Boyut olarak masaüstü bilgisayar RAM’leri laptop RAM’lerine göre daha uzundurlar.

DRAM Paket Tipleri (Modülleri) Nelerdir?

1- Single In-Line Memory Module (SIMM): SIMM modüller 1990’lara kadar uzun bir süre kullanılan, ancak sonrasında kullanımı sona eren DRAM bellek tipidir. Bu modüller 32-bit veri yoluna sahip olup, 30 ve 72 PIN (temas noktası) olan iki farklı fiziksel yapıda sunulmaktaydı. SIMM kullanan bellekler 256KB, 1MB, 4MB, 8MB, 16MB, 32MB, 64MB kapasiteli olarak bulunurlar. Çift olarak kullanılırlar bu modüllerde bellekler tek başlarına çalışmazlar.

2- Rambus In-line Memory Module (RIMM): RIMM, Direct Rambus bellek modülünün ticari markasıdır. RIMM’ler DIMM’lere benzerler ancak pin sayıları ve çentik yapıları farklıdır. RIMM’ler verileri 16-bitlik paketler halinde aktarırlar. Hızlı erişim ve aktarım hızı nedeniyle modüller daha fazla ısınır. Modülün ve yongaların aşırı ısınmasını önlemek için RIMM modüllerinde modülün her iki yüzünü kaplayan “ısı dağıtıcısı” adı verilen alüminyum kılıf kullanılır. SO-RIMM, SO DIMM’e benzer fakat Rambus teknolojisi kullanılarak üretilmiştir. RIMM aslında soket ismidir. Ancak RDRAM denilen türlerin soketleridir. RIMM modüller 184 pinden oluşmaktadır. Ayrıca 232 pin ayak sayısına sahip olan modelleri de mevcuttur. BIOS ve çipsetin desteklemesi koşuluyla DIMM ve RIMM Modülleri aynı anakartta bulunabilmektedir.

3- Dual In-Line Memory Module (DIMM): Günümüzde kullanılan bellek modüllerinin de dahil olduğu DRAM tipidir. Çift sıralı olarak çevrilebilecek “Dual in-Line” ifadesi, temas noktalarının (PIN) RAM modülünün her iki yanında olduğunu belirtmektedir. DIMM modüllerin ilk örneği olan SDRAM (Synchronous DRAM) modüller; SIMM modüllerin iki katı daha fazla veri aktarımı sunan, 64-bit veri yolunu destekleyen 168-pin bağlantısına sahiplerdi. Daha geniş veri yolu DIMM modül üzerinde daha fazla verinin işlenebilmesi, yani sistem performansının artışı demektir.

Ayrıca masaüstü bilgisayarlarda kullanılan RAM’ler DIMM şeklinde isimlendirilirken laptoplarda kullanılan RAM’ler SODIMM şeklinde isimlendirilir. DIMM ve SODIMM birer modül yani DRAM paket tipidir.

SODIMM (Small Outline DIMM) soketler, özellikle laptop yani dizüstü bilgisayarlarda kullanılmak için tasarlanmıştır. DIMM soketler ile hemen hemen aynı özelliklere sahiptirler. Ancak boyut olarak daha küçük boyuta ve farklı pin sayılarına sahiptirler.

RAM bellek nedir? RAM bellek ne işe yarar? Sorularına cevap verdikten sonra, kavramamız gereken diğer bir önemli nokta ise hangi RAM’in bilgisayarımıza uygun olacağıdır. Yani bilgisayar için RAM yükseltme ihtiyacı duyarsanız birçok unsuru göz önüne almalısınız.

Peki, bilgisayarınızın RAM Bellek kapasitesini ve RAM Bellek çeşidini nasıl öğrenebilirsiniz?

DRAM Çeşitleri Nelerdir?

SDRAM: Synchronous DRAM (SDRAM), bellek hızını CPU saat hızı (clock speed) ile senkronize eder. Böylece bellek kontrolcüsü istenen veri hazır olduğunda saat hızını kesin olarak bilir. Bu sayede işlemci aynı sürede daha fazla sistem isteğine yanıt verebilir.

RDRAM: Rambus DRAM (RDRAM) adını üretici Rambus firmasından almaktadır. 1 GHz değerine ulaşan aktarım hızları ile oyun cihazları ve grafik kartlarında kullanılan bu bellekler 2000’lerin başlarında oldukça büyük talep görmekteydi.

DDR SDRAM: Double Data Rate SDRAM (DDR SDRAM) bellek teknolojisi aslında “synchronous” teknolojisinin geliştirilmiş halidir denebilir. SDRAM teknolojisinin bant genişliğini iki katına çıkarılması sayesinde geliştirilmiştir. Saat frekansını değiştirmeden; saat sinyalinin (clock signal) yükselen ve düşen kısımlarında veri aktarılmasını sağlayarak, iki kat daha fazla veri işleme olanağı sunulmuştur. DDR1 olarak da adlandırılan DDR SDRAM teknolojisinin başarısı üzerine; DDR2, DDR3, DDR4 ve günümüzde ilk örnekleri sunulmaya başlanan DDR5 SDRAM teknolojileri geliştirilmeye devam edilmiştir. Aynı teknolojiyi temel alıyor olmalarına rağmen bu teknolojiler geriye dönük uyumluluk sunmazlar. Dolayısı ile DDR2 bellek kullanılan bir sistemde DDR3 ya da DDR4 bellek kullanmak mümkün olmamaktadır.

Her yeni DDR teknolojisi öncekilere göre daha yüksek aktarım hızları ve performans sunmaktadır. Örneğin günümüzde en çok kullanılan bellek türü olan DDR4 RAM modülleri 2133MHz – 3200MHz aralığında hızlar sunarken, DDR5 RAM modülleri 3200MHz – 8400MHz aralığında aktarım hızları sağlamaktadır.

Bilgisayara RAM Nasıl Takılır?

Bilgisayarda RAM Slotuna RAM Modülü takılacağı zaman dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır. RAM ilavesi için bilgisayarda boş bellek slotu olması gerekir. Aksi durumda mevcut belleğin sökülmesi ve yerine daha yüksek kapasiteli bir belleğin takılması gerekir. Eklenecek belleğin çalışma özellikleri açısından ana karta ve pin sayıları açısından da slota uygun olması gerekmektedir. Ayrıca takılacak bellek yalnız olmayacak ise diğeri ile aynı çalışma frekansına sahip olması gerekir. Slota takılacak olan RAM, kenarlarda bulunan temas dişlerine oturtularak takılır. Slota RAM takarken slot üzerindeki mandalların açık hale getirilmesi gerekmektedir. Daha sonra RAM üzerindeki çentik denilen kesik bölüm dikkate alınarak slota yerleştirilir. RAM’in slota tam oturduğundan emin olunduktan sonra üzerine hafifçe bastırılıp slot mandallarının kapatılması sağlanır. Eğer RAM takıldıktan sonra bilgisayar ekranı açılmıyorsa muhtemelen RAM’ler tam oturmamış veya temizlenmemiş olabilir. Bu durumda RAM’lerin slota tam oturup oturmadığını kontrol edin, RAM’in üzerindeki pinleri bir silgi ile silin ve slotun içerisine yabancı bir cisim olup olmadığını kontrol edin.

Bilgisayarımda Kaç GB RAM Bulunuyor?

Bilgisayarınızda kaç GB RAM olduğunu öğrenmenin birçok farklı yolu bulunuyor. Şimdi burada “Bilgisayarımda Kaç GB RAM Var?” sorusuna cevap verelim.

Bilgisayarınızdaki RAM miktarını yani RAM kapasitesini öğrenmenin ilk yolu masaüstüne bulunan “Bilgisayarım” simgesini sağ tıklayıp “Özellikler” sekmesini seçmek. Karşınıza gelen pencerede bilgisayarınıza takılı RAM kapasitesini hemen öğrenebilirsiniz.

Farklı bir şekilde “Görev Yöneticisinden” bilgisayarınızın sahip olduğu RAM miktarını -yani kapasitesini- hızlı bir şekilde öğrenebilirsiniz. Bunun için “Görev Çubuğu” üzerine sağ tıklayıp “Görev Yöneticisi” seçin; ardından “Performans” sekmesine gelerek “Bellek” yazan yeri tıklayın.  Burada; bilgisayarınıza takılı RAM’in miktarı, hızı (frekansı), kullanılan yuva sayısı, form faktörü ve anlık kullanılan bellek miktarı gibi birçok bilgiye ulaşabilirsiniz.

Yine alternatif bir yöntem olarak Windows ve R tuşuna bastıktan sonra gelen “Çalıştır” penceresine “msinfo32.exe” yazıp “Enter” yapalım. Karşımıza “Sistem Bilgisi” penceresi gelecektir. Burada bilgisayarınıza ait birçok bilgiye ulaşmanız mümkün.

İsterseniz uygulama (program) kullanarak RAM ile ilgili teknik verilere ulaşabilirsiniz. Bunun için internet ortamında birçok uygulama bulunuyor. Bu uygulamalar çok küçük boyutta olup hızlı bir şekilde indirip kullanabilirsiniz. Örneğin; Speccy, CPU-Z gibi popüler uygulamaları kullanabilirsiniz.

RAM Soğutucu Nedir?

Öncelikle “RAM Soğutucu Nedir?” sorusunun yanıtını vermeden önce neden bir RAM soğutucuya ihtiyaç duyacağımızı kısa bir şekilde anlatalım.

Bu yazımızda genel olarak RAM Bellek Nedir? RAM Bellek Ne İşe Yarar? RAM Bellek Çalışma Prensipleri Nelerdir? gibi sorulara cevap vermeye çalıştık. Hep birlikte öğrendiğimiz üzere RAM’ler inanılmaz derecede hızlı işlem yapabilen donanım birimleri arasında yer alıyor. Saniyede milyonlarca işlemleri gerçekleştiren, verileri işlemcinin isteğine göre uyarlayan bir RAM modülünün ısınmaması için hiçbir neden yok. Haliyle bilgisayar üzerinde çok daha fazla iş veya işlem yapmaya başladığımızda RAM bellekler ısınma eğilimi göstereceklerdir.

Tabii RAM belleklerin belli bir sıcaklık derecesine kadar ısınması işlemlerimiz esnasında bazı problemleri ortaya çıkacaktır. Örneğin, bilgisayarınızın donması, kilitlenmesi, kendi kendine kapanmasına varan sorunlar ortaya çıkabilir. RAM soğutucu da bu gibi problemlerle karşılaşmamak ve RAM belleğin sıcaklığını ideal bir seviyede tutmak için kullanılan ek soğutma sistemidir diyebiliriz.

Peki, bir bilgisayar için RAM soğutucu gerçekten gerekiyor mu? Bunun kararını verecek olan elbette sizlersiniz. Eğer yüksek RAM bellek kullanımı isteyen programlar veya oyunlar oynuyorsanız bilgisayarınızın iç sıcaklığını düşürecek soğutma sistemlerinin yanında RAM belleğin ısınmasını engelleyecek soğutucular kullanabilirsiniz. Örneğin; overclock yapmak istiyorsanız, RAM soğutucu seçeneği olan ürünleri tercih etmeniz daha stabil bir kullanım sağlayacaktır. Ancak şunu net bir şekilde belirtelim. Hali hazırda bir çok sistemin iç soğutma sistemleri bilgisayarınız için yeterli düzeyde olacağını belirtelim.

“RAM soğutucu nedir? RAM soğutucu ne işe yarar?” veya farklı bir şekilde “Soğutuculu RAM almalı mıyım?” sorusunu siz de internet ortamında arıyorsanız, yaptığınız işin yüküne göre RAM’lerinizi seçmenizde fayda var.

RAM Seçimi Nasıl Yapılır?

Öncelikle bilgisayarınıza en uygun RAM modülünü seçmek için yukarıda cevaplarını verdiğimiz “RAM Nedir? RAM Mhz Nasıl Öğrenilir? RAM Tipleri Nelerdir?” sorularını öğrenmeniz gerekiyor. Böylece bilgisayarınız için en uygun RAM’i seçmeniz mümkün.

(512MB DDR3 DIMM RAM – Masaüstü | 512 MB DDR3 SODIMM RAM – Laptop)

Birincisi bilgisayarınız için RAM alacaksanız ilk olarak masaüstü veya laptop gibi dizüstü bilgisayarlardan hangisinin kullandığınız önemli olacak. Eğer masaüstü bilgisayar kullanıyorsanız etiket bilgisinde DIMM yazılı RAM’lerden eğer laptop için alacaksanız etiket bilgisinde SODIMM yazılı RAM’lerden almanız gerekiyor. İlk kuralımız bu. Çünkü bu masaüstü ve laptoplar için tasarlanan RAM’lerin uzunlukları birbirinden farklıdır.

İkinci işlemimiz bilgisayarımızın kullandığı RAM tipini öğrenmeniz gerekiyor. Genellikle bilgisayarlar DDR2, DDR3, DDR4 tipinde RAM modülleri kullanırlar.  Bilgisayarlarımız bu RAM modüllerinden sadece bir tanesini desteklediğini unutmayın. Yani DDR2 RAM modülünü DDR3 RAM modülü destekleyen bir bilgisayara takamazsınız.

Üçüncüsü bilgisayarımızın desteklediği Mhz yani Frekans değerini öğrenmeniz gerekiyor. Şimdi her bilgisayarın desteklediği bir frekans değeri bulunuyor. Bu değeri laptop için laptopun marka modelini, masaüstü için masaüstü pc’nin anakart modelini Google’da aratıp resmi sitelerine giderek öğrenebilirsiniz. Eğer elinizde bilgisayarınızın RAM’i varsa veya teknik özelliklerini biliyorsanız aynı frekansa sahip bir RAM almanız gerekiyor. Farklı bir şekilde RAM takviyesi yapacaksınız ekleyeceğiniz RAM’in aynı frekansta olmasına dikkat edin. Aksi taktirde uyumsuz olacağından çalışmama ihtimali bulunuyor.

Dördüncüsü bilgisayarınıza takmak istediğiniz RAM bellek miktarı bilgisayarın desteklediği maksimum RAM bellek kapasitesi aşmaması gerekiyor. Eğer aşarsa ya tam verim alamazsınız veya bilgisayarınız açılmaz. Bu nedenle, RAM bellek seçmeden önce anakartınızın maksimum RAM bellek kapasitesini, devamında RAM tipleri arasından hangi türü desteklediğini öğrenmeniz gerekiyor.

RAM Kim Tarafından İcat Edildi?

Dr. Robert H. Dennard | IBM Üyesi | DRAM Hücresi Çiziminin Yanında (Devre Şeması)

Günümüzde kullanılan modern RAM’ler, icadını ABD’li Elektrik Mühendisi Robert Dennard‘ın 1968 yılında icat ettiği RAM‘e borçludur. 1966’da bir transistör ve bir kapasitörden oluşan; 1968’de ise patenti verilen bir transistör bellek hücresini icat etti. Bu, günümüzün dinamik rastgele erişimli belleğinin (DRAM) temeli oldu. 1984’te Dennard, tek transistör dinamik RAM‘in icadı ve ölçekleme teorisine katkıları da dahil olmak üzere FET teknolojisindeki öncü çalışmalardan dolayı Ulusal Mühendislik Akademisi üyeliğine seçildi. Dennard, IBM’deki araştırma bölümüne katılmadan önce Southern Metodist Üniversitesi ve Carnegie Teknoloji Enstitüsü‘nde Elektrik Mühendisliği okudu. Dijital devreler, cihazlar, hafıza, mantık ve mikro-elektronik konular hakkında çalışmaya başladı. Dinamik RAM için buluş 1967‘de geldi. Teknoloji o kadar yenilikçi ve kullanışlıdır ki, günümüzde çoğu durumda hala katı hal bellek sürücüleri ile birlikte bellek hücresi olarak kullanılmaktadır. Amacı veri depolamaktır ve bilgisayarlarda, cep telefonlarında ve veri depolaması gereken diğer elektronik cihazlarda kullanılır.

The post RAM Nedir? RAM Ne Demek? (RAM Hakkında Herşey!) appeared first on TechWorm.

Birçok kişi GB değerine bakarak RAM’leri tercih etmekte ki bu tamamen yanlış bir fikirdir. Bir RAM’in gücünü yani performansını belirleyen özellikler; RAM’in türü yani DDR, DDR2, DDR3, DDR4 olması, GB’ı yani kapasitesi, Mhz değeri yani frekansı ve CL değeri yani gecikme süresidir. Bu dört faktör RAM’inizin ne kadar güçlü olduğunu gösteren ana değerlerdir. Tek başına GB değeri bir RAM için hiçbir şey ifade etmeyecektir. Basit bir şekilde 2 GB RAM, 4 GB RAM’den daha yüksek performansa ve dolayısıyla yüksek bir fiyata sahip olabilir. Bir RAM’i incelerken yüksek GB ve Mhz değeri ile düşük CL değeri RAM’in performans açısından üst düzey olduğunu gösterir.

Günümüzde bilgisayarlarda kullanılan RAM türleri genel olarak ekranda görüldüğü üzere DDR, DDR2, DDR3 ve yaygın olarak DDR4 şeklindedir. Ayrıca masaüstü bilgisayar RAM’leri ile dizüstü bilgisayar RAM’leri sadece uzunluk olarak birbirinden ayrılır. Teknoloji ve terim olarak isimlendirmeler neredeyse aynıdır. Sadece bir RAM özelliğinde DIMM bilgisi varsa masaüstü RAM olduğunu, SODIMM varsa dizüstü bilgisayar için üretilmiş RAM olduğu anlamına gelir. Yani masaüstü bilgisayar RAM’ler ile dizüstü bilgisayar RAM’ler yapısal olarak aynı teknoloji olmasına rağmen büyüklük olarak farklı olduğundan birbirlerine uymazlar. Laptoptan çıkardığınız RAM’i masaüstü bilgisayara takamazsınız. Aynı şekilde masaüstü PC RAM’ini laptop’a takamazsınız.

Bir bilgisayarın destekleyeceği RAM tipi, anakart ve sahip olacağı işlemci yapısına göre belirlenmiştir. Yani her bilgisayar sadece bir türde ve belirli özellikteki RAM’i desteklemektedir. Örneğin; benim bilgisayarımın anakartını resmi sitesinden kontrol ettiğimde eğer 7. nesil bir işlemci kullanacaksam DDR4 2400 veya 2133 MHz frekansında RAM kullanmak gerektiği, eğer 6. nesil bir işlemci kullanacaksam DDR4 2133 MHz RAM kullanmam gerektiği belirtilmiştir. Bunun dışındaki RAM’ler bilgisayarımda kullanılamaz. Yani ben sağda solda bulduğum herhangi bir DDR2, DDR3 hatta farklı frekanstaki yani Mhz değerindeki RAM’i bilgisayarıma takıp çalıştıramam. Özetle bir bilgisayar, RAM türlerinden yani DDR, DDR2, DDR3, DDR4 tiplerinden sadece birini destekleyecektir. Çentik yapısından dolayı anakartlar sadece tek tipte RAM türü uyumluluğu sağlar ve yukarıda belirttiğimiz üzere anakartta RAM’in çalışması için istenen frekansta olması gerekmektedir.

Bir anakartın destekleyeceği maksimum RAM miktarı önceden belirlenmiştir. Ayrıca ekran gördüğünüz üzere anakartım maksimum 32 GB’a kadar RAM desteklemektedir. Bunun üzerindeki kapasitede RAM takmam hiçbir şey ifade etmeyecektir. Ayrıca günümüzde bir kişisel bir bilgisayar için maksimum 16 GB RAM yeterlidir. Bu kapasite üzerindeki değerler tamamen israftır! Bilgisayar performansı için hiçbir şey ifade etmeyen değerdir! Bilgisayar ihtiyacı olan maksimum RAM seviyesi dışındaki RAM miktarı boşta bekler, yani kullanılmaz! Şu anda PUBG gibi en ağır oyunlar bile maksimum 16 GB kadar RAM istemektedir. Siz değil 32 GB, bilgisayarınızı 100 GB yapsanız bile bilgisayarınızın hızında en ufak bir değişiklik ifade etmeyecektir. Bu nedenle sağda solda benim 32 GB RAM’im var söylemlerine itibar etmemenizi tavsiye ediyorum. Bir bilgisayar tüm donanım birimleri ile bir bütündür ve performans gösterebileceği seviye sınırlıdır. Bu nedenle önümüzdeki 5 yıl içerisinde 8 GB veya maksimum 16 GB RAM bir kullanıcı için yeterli bir değerdir.

Bilgisayarınızın maksimum ne kadar RAM desteklediği, RAM türü, Mhz (yani frekans) değeri, CL (yani gecikme süresi) değeri gibi bilgileri resmi sitesinden öğrenebilirsiniz. Bu bilgileri öğrenmeden RAM upgrade dediğimiz RAM yükseltme/ekleme işlemlerine başlamamalısınız. Ayrıca hemen alt kısmına bir video linkini bırakacağım buradan Laptop için RAM Yükseltme Rehberini inceleyebilirsiniz. Bilgisayarınıza yeni ram eklemek istiyorsanız mümkünse bilgisayarınızın üzerindeki aynı marka modelde ve özellikte RAM satın alınız. Eğer özelliklerini tam biliyorsanız yukarıda saydığım aynı özellikteki RAM’lerden almalısınız.

RAM hızlandırma veya arttırma programları günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak bu programlar RAM’inizi kesinlikle hızlandırmaz veya arttıramaz. Bu tipte programların çoğu amaçlarının dışında misyona sahip olduklarından kullanmanızı kesinlikle tavsiye etmiyorum. Hatta birçok durumda bilgisayarınızın çökmesine ve virüs bulaşmasına neden olacaklardır. Sizin yapmanız gereken ücretli veya ücretsiz bir antivirüs indirip kurmak olacaktır.

RAM’in yetersiz kaldığı durumlarda sabit diskiniz( HDD), flash diskiniz veya ssd’nizin bir kısmını RAM olarak kullanabilirsiniz. Bununla ilgili kısa bir video çekmiştim. Hemen aşağıda yorum ve açıklama kısmında linkini bulabilirsiniz. Bu videoyu izleyerek bilgisayarınızın Sanal RAM’ini arttırabilirsiniz. Böylece bir nebze olsun bilgisayarınızı hızlandırmış olacaksınız.

Benim RAM’lerle ilgili anlatacaklarım bu kadar. Herhangi bir sorunuz varsa yorum kısmını kullanabilirsiniz. Başka bir makalede görüşmek üzere hoşçakalın.

The post RAM Alırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar! appeared first on TechWorm.

CL diğer adıyla Gecikme Süresi Column Address Strobe Latency yada Cas Latency olarak geçiyor. Bu değer ne kadar düşük olursa bellek o kadar hızlıdır. Monitörün gecikme süresi ne kadar düşükse değerdeyse görüntüler o kadar hızlı yenilecektir. Bu nedenle bellek (RAM) satın alırken de CL değeri düşük olan bellekler tercih edilmesinde fayda var.

Ancak Frekans ile CL değeri arasında ters orantı vardır. Yani frekans arttıkça CL değeri de artacaktır. Genellikle yüksek düzeydeki frekanslı RAM’ler düşük frekansta çalıştırırken CL değerini de overclock yöntemi ile düşürebilirsiniz. Örneğin 2133 MHz CL9 olan bir RAM, 1333 MHz hızda CL6 hızında çalışabilmektedir. Ya da tam terside söz konusudr. CL değerini artırırısanız bu kez RAM’in frekansını daha kolay bir biçimde artırabilirsiniz.

Basitçe örnek vermek gerekirse 1600 MHz CL9 RAM yerine 1600 MHz CL7 RAM satın almalısınız. Çok yüksek frekanslı bellekler için yüksek performans fikri yanlıştır. Zira bilgisayarınızın işlemcisi 1333 destekliyorsa ve overclock söz konusu değilse aldığınız RAM’in pek bir değeri kalmıyor.

CL2, CL3, CL4, CL6, CL7, CL8, CL9…… CL15, CL16 şeklinde devam eder. Kısaca gecikme süresi (CL) değeri işlemciniz ve anakartınız ile desteklenecek düzeyde olması gerekiyor. Aksi halde bu değer çokta önemsenmemeli.

The post RAM Belleklerdeki CL (Gecikme Süresi) Nedir? appeared first on TechWorm.

Kısaca “Cas Latency” de isimlendirilebilecek bu değer, bellekteki gecikme süresini ifade eder. Bu değer ne kadar düşük olursa RAM’in performansı o derece artar. Genellikle iki RAM arasında kalındığında veya performans konusunda duyarlı olanlar bu değere dikkat etmeleri gerekiyor.

Bir RAM’de Frekans değeri arttıkça CL (Gecikme Süresi) değeride artar ve tam tersi  RAM’de Frekans değeri azaldıkça CL (Gecikme Süresi) değeride azalır. CL Değerlerini anakartan düşürebilirsiniz. Ancak bu değer çok farkedilebilir bir değer olmayacağı gibi performansta ciddi bir artış anlamına gelmekeyecektir.

Örnek vermek gerekirse 1666 MHz CL8 olan bir bellek, 1666 MHz hızda CL5 hızında çalıştırılabilir. Tabi bunun tam terside mümkündür. Ancak bunu yapmanız için frekans ayarlarını değiştirmeniz gerekiyor.

Sonuç: Gecikme Süresi düşük olan RAM’ler den seçin.

The post RAM Gecikme Süresi Nedir? appeared first on TechWorm.