Havai fişekler antik Çin’de 2000 yıl kadar önce şeytani ruhların kovulması amacıyla, karabarutun icadının bir uzantısı olarak keşfedilmiştir. Çin yeni yılı ve ilkbaharın ortasındaki Ay Festivali etkinlikleri havai fişek gösterilerini kesin olarak görebileceğiniz önemli organizasyonlar arasındadır. Çin dünyadaki en büyük havai fişek üreticisi ve ihracatçısıdır.

Havai fişekler genelde rolünü üstlendiği yere göre sınıflandırılırlar. Yerde ve havada patlayanlar gibi. İkinci bir sınıf şekli ise itici güçlü olanlar (gökyüzü roketleri) veya gökyüzüne bir kovan yardımı ile fırlatılanlar (gösteri fişekleri). Bunun gibi pek çok sınıflandırma biçimi vardır.

Havai fişeklerin en yaygın özelliği kâğıt veya mukavva bir tüp veya kaplama içerisine doldurulmuş kolay tutuşabilen (piroteknik yıldızlar) malzeme içermeleridir. Pek çok tüp veya kutucuk, tutuşturulduğunda çeşitli şekil ve renkte kıvılcım çıkartmak için birleştirilir. Gökyüzü roketleri her ne kadar ilk olarak savaş amaçlı kullanılmış olsa da havai fişeklerin en yaygın şeklidir. Her ne kadar gösteri fişekleri ticari havai fişek gösterilerinin bel kemiği olsa da bunların daha küçük çaplı ve herkesin kullanabileceği şekilleri de Türkiye’de mevcuttur.

Havai Fişeğin Kimyası

Havai fişeklerin renkleri genelde yıldız adı verilen ve yakıldığında kuvvetli ve parlak ışık veren karıştırılmış kimyasallarla üretilir. Yıldızlar 5’temel karışımdan oluşur.

• Yakıt: Yıldızların yanmasını sağlar
• Oksitler: Bu bileşim oksijen üreterek yakıtın daha iyi yanmasını sağlar.
• Renk: Kimyasallar tarafından üretilir.
• Tutkal: Yıldızları oluşturan kimyasalların bir arada kalmasını sağlar.
• Klor verici: Renkli alevin gücünü artırır. Bazen oksitlerde bu işlevi yerine getirir.

Yaygın olarak kullanılan kimyasallar aşağıda tablo haline getirilmiştir. Renk veren tüm kimyasalların havai fişeklerede renk verecek anlamına gelmez. Fakat aşağıdaki kimyasallar doğru hazırlanmış karışımlarda saf ve parlak ışık verir.

Genellikle Mag Yıldızı olarak adlandırılan en parlak yıldızlar alüminyumla yakıtlandırılır. Magnezyum ise düşük oksit özelliği nedeniyle havai fişek endüstrisinde nadir olarak kullanılır. Sıkça her metalin bir alaşımı olan magnalyum kullanılır. Pek çok havai fişek ürününün üretiminde toksik olmayan kimyasallar kullanılır. Ama bazı kimyasallarda ise cilt hassasiyetini artırıcı veya toz nedeniyle nefes almayı zorlaştıran bir miktar toksik bulunur.

The post Havai Fişek Nedir? Ne İşe Yarar? Nerelerde Kullanılır? appeared first on TechWorm.

Piroteknikler insanoğlunun bildiği en eski patlayıcı maddeler arasında yer almaktadır ve önemli günlerde kutlamalar için havai fişek olarak çok erken çağlardan beri kullanılmaktadır.

Piroteknik iki Yunanca kelime olan ‘pyr’ (ateş) ve ‘techne’ (sanat) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştilmiştir, ateş oluşturma sanatı olarak tanımlanabilir. Son yıllarda bu ateş sanatı bağımsız bir bilim ve teknoloji olarak ortaya çıkmıştır. Prensip olarak patlayıcı ve propellant (itici güç oluşturan kimyasallar) ile formülasyonları oldukça benzerdir. Propellantlar daha yavaş bir hıza sahiptirler oysa patlayıcılar yüksek hızda ve gaz ürünleri üreten tepkimelerledir. Piroteknik malzemelerin reaksiyonlarında gözle gözlemlenebilir oranlarda katı kalıntı oluşumu ve her ikisinden de fazla gaz oluşumu söz konusudur.

The post Piroteknik Nedir? Ne İşe Yarar? Nerelerde Kullanılır? appeared first on TechWorm.