Hazırsanız başlayalım.

Şimdi bir depolama birimi söz konusu olduğunda temel olarak üç kavram bize bu depolama biriminin ne olduğu konusunda net bir bilgi veriyor. Bu üç kavram arkadaşlar; Protokol -yani haberleşme protokolü-, Veriyolu -yani bus- ve Bağlantı Noktası’dır. Yani her depolama birimini bu üç kavram ile ifade ederiz. Bu üç kavram bilgisi olmadan net bir şey söylemek mümkün değildir. Örneğin biri size 480 GB SSD aldım dediğinde tam olarak bu SSD’nin türünü, hangisi sisteme uyumlu olduğunu, okuma yazma hızını tahmin etmeniz imkânsız. Ancak farklı bir şekilde biri size 2.5” 480 GB SATA SSD aldım dediğinde; aklımıza hemen ekrandaki gibi bir SSD türü geliyor ve bu SSD’nin okuma yazma hızının 500-550 Mb/s civarında olduğunu tahmin edebilirsiniz. Aynı zamanda bu SSD’yi SATA bağlantısına sahip bir bilgisayarda kullanabileceğiniz anlaşılacaktır.

Şimdi arkadaşlar, asıl konumuza dönebiliriz.

Yukarıda üç kavramdan bahsetmiştik. Protokol, Veriyolu ve Bağlantı Noktası.

ÜST PROTOKOL

Bunlardan birincisi üst protokol veya protokoller şeklinde ifade edebiliriz. Protokoller bir çeşit veri aktarımını daha güvenli ve daha hızlı bir şekilde taşımak için kullanılan haberleşme protokollerdir. Şu anda bilinen ve kullanılan protokoller AHCI, NVMe protokolleridir. IDE protokolü ise biraz geçmişte kalan ve artık kullanılmayan bir protokoldür. AHCI protokolü IDE protokollünün yerine geliştirilmiş, benzer şekilde NVMe protokolü ise AHCI protokolünün alternatifi olarak geliştirilmiş en son versiyon teknolojidir. Bu AHCI, NVMe kavramını gördüğünüzde; NVMe kavramına sahip donanımın daha hızlı okuma/yazma hızlarına ulaştığını anlamış oluyorsunuz. Zaten NVMe teknolojisi AHCI teknolojisinin girdiği darboğazdan kurtulmak için geliştirilmiştir. Bir depolama birimi üzerinde NVMe kavramı varsa bu donanımın çok yüksek okuma yazma hızlarına çıktığını anlamış oluyoruz.

VERİYOLU

İkincisi arkadaşlar veriyolu. Anakart üzerindeki aygıtların birbirlerine veri iletmek için kullandıkları yola Veri Yolu (yani BUS) deniliyor. Her veri yolunun farklı bir veri transfer kapasitesi vardır. Veri yolu denildiğinde günümüzde SATA ve PCIe gibi kavramlar karşımıza çıkıyor. Geçmişte ise PCI, PCI-X, AGP, ISA gibi genişleme yuvaları, kendi adları ile anılan veri yolları bulunuyordu. Ancak bunlar günümüzdeki aygıtların ihtiyaçlarına cevap veremediği için artık kullanılmadıklarını söyleyebiliriz. Halen bazı anakartlar üzerinde beyaz renkli PCI slotlarını görebilirsiniz. Arkadaşlar; veriyolları gelişen teknoloji ile birlikte yenileri, alternatifleri sürekli çıkıyor. Örneğin; eskiden ekran kartları PCI sonrasında AGP slotlarına takılmaktaydı. Günümüzde ise ekran kartları PCIe X16 slotuna takılarak kullanılıyor. Bunun temel nedeni elbette PCIe veriyolunun inanılmaz kapasitede veri transferine olanak sağlamasından kaynaklanıyor. Burada PCIe slotları ve PCIe veriyolu kavramı kafanızı karıştırmasın. PCIe slotları, PCIe veriyolunu kullanır. Bu PCIe slotlarına (genişleme yuvaları) ekran kartı takabileceğiniz gibi ses kartı, network kartı, video kartı vs. takabilirsiniz. Hatta bazı adaptör kartlar kullanarak buraya USB Bellek, HDD, SSD takmanız mümkün.

Depolama birimi kavramı kullanıldığında anakart üzerinde SATA, PCIe, USB gibi veri yolları bulunuyor. Bu her veriyolunun kendine göre bir veri transfer hızı bulunuyor.

1– SATA

SATA tarafına baktığımızda SATA 1,2,3 şeklinde üç versiyon bulunuyor. Ve günümüzde en yaygın biçimiyle anakartlar SATA 3 versiyonu kullanıyor. SATA 3 ise saniyede maksimum 600MB okuma/yazma hızına olanak sağlıyor. Ancak bir depolama biriminin bu hızlara sahip olabilmesi için yapısındaki teknolojinin buna izin vermesi gerekiyor. Bu nedenle tipik bir HDD saniyede en fazla 100-120 okuma/yazma hızına erişebilirken, bir SATA veri yolunu kullanan bir SSD saniyede en fazla 500-550 okuma/yazma hızına erişebilir. Kısaca SATA veriyolunu kullanan bir depolama birimi teknolojisi ne olursa olsun en fazla saniyede en fazla 600 MB okuma/yazma hızına sahip olacaktır.

2– PCIe (PCI Ekspres)

PCIe (PCI Ekspres) ise sahip olduğu versiyona göre veri transfer hızını tespit edebilmek mümkün. Şu anda PCIe 4.0 versiyonu saniyede 32 GB okuma yazma hızlarına ulaşabiliyor. Eğer PCIe slotları söz konusu ise o zaman versiyon ile birlikte slot yapısına göre görseldeki veri transfer hızlarına ulaşılabilir.

3– USB

USB veriyolu ise; İngilizce “Universal Serial Bus” şeklindedir. Türkçeye “Evrensel Seri Veriyolu” olarak çevirebiliriz. USB ilk olarak 1996’da klavye, fare, yazıcı vb. aygıt bağlantılarının tek tip hale getirilmesi ve veri akışının daha hızlı yapılabilmesi amacıyla geliştirilmiştir. Günümüzde bilgisayarlar üzerinde USB’lerin kolaylıkla giriş yapabileceği USB girişleri bulunur. Daha fazla USB bağlantısı için genellikle bilgisayar üzerinde birden fazla USB girişi bulunur. USB 1.0 ve 1.1 ile saniyede 12 MB aktarım yapmak mümkünken USB 2.0’da bu sayı saniyede 60 MB‘dir. Yüksek hızlı USB 3.0 bağlantısında yakalanan 5 Gbps hız, saniyede 625 MB veri aktarımını mümkün kılar. En son sürüm olan USB 3.2, veri aktarımını saniyede 2500 MB’a kadar çıkarabilmektedir.

ARAYÜZ (ARABİRİM – INTERFACE)

Bir depolama biriminde bağlantı noktasını bilmek bize bu depolama biriminin ne olduğu konusunda az-biraz bir bilgi verebiliriz. Bağlantı noktası denildiğinde arabirim, arayüz, konnektör, port, form faktör gibi birçok kavram kullanılır. Ancak temelde bu kavramların hepsi nerdeyse aynı anlamda kullanılmaktadır. Arayüz veya arabirim; donanım birimi ile sistemin (yani anakartın) bağlantı sağladığı noktaya verilen isimdir. Arayüz denildiğinde; SATA, M.2, PCIe, U.2, mSATA, U.2 ve USB gibi farklı bağlantı noktaları bulunmaktadır.

En üstteki tabloya göre sırayla başlayarak anlatmaya çalışalım.

2.5” SATA HDD, 3.5” SATA HDD, 2.5” SATA SSD: Bu tipte bir depolama birimi günümüzde neredeyse tüm bilgisayarlara (laptop ve masaüstü) takıp kullanabilirsiniz. Sadece 3.5” SATA HDD büyüklük açısında laptopa sığmaz ancak data-elektrik kablosu yardımıyla bir laptopa bağlayarak kullanmanız mümkün. Buradaki püf nokta bu depolama birimleri SATA arayüzü ve SATA veriyolunu kullandığından dolayı sorunsuz bir şekilde aynı noktaya (SATA arayüzüne) takarak kullanabilirsiniz. SATA veri yolunun saniyede maksimum 600 MB okuma yazma hızına sahip olabileceğini unutmayalım.

M.2 SATA AHCI SSD, M.2 PCIe AHCI SSD, M.2 PCIe NVMe SSD: Bu depolama birimleri M.2 form faktörünü (konnektörünü) kullanarak anakarta bağlanırlar. Günümüzde M.2 PCIe AHCI SSD depolama birimi artık üretilmektedir. Ancak M.2 SATA AHCI SSD ve M.2 PCIe NVMe SSD’leri hemen hemen her yerde bulabilirsiniz. Bu iki tipte SSD’lerden SATA veriyolunu kullanan saniyede maksimum 600 MB okuma/yazma hızına sahipken; PCIe veriyolunu kullanan SSD, (+NVMe teknolojisinden dolayı) saniyede 7000 MB okuma/yazma hızına erişebilmektedir. Burada dikkat ederseniz SATA ve PCIe veriyolları okuma/yazma hızını belirleyen önemli bir faktör iken; NVMe teknolojisi ile SATA teknolojisinin aşamadığı hızların çok üzerine değerlere ulaşabilmektedir. Not: Bir anakart M.2 SATA AHCI SSD ve M.2 PCIe NVMe SSD’lerinden birini veya her ikisini destekleyebilir. Eski nesil anakartlar ise sadece birini -genelde M.2 SATA AHCI SSD destekleyebileceğini unutmayalım.

PCIe AHCI, PCIe NVMe: PCIe Slotlarını kullanarak USB, SSD, HDD gibi depolama birimlerini kullanabilmeniz mümkün. Bunun için piyasada alabileceğiniz adaptörler ile elinizdeki SSD veya HDD’leri buraya bağlayabilirsiniz. Alacağınız verim; depolama biriminin desteklediği protokol, veriyolu ve anakartın PCIe slotunun destekleyebileceği hız etkili olacaktır.

U.2 PCIe AHC SSD ve U.2 PCIe NVMe SSD: U.2 SSD’ler günümüzde her yerde bulamayacağınız SSD türleridir. Bunlar daha çok sunucu anakartları için geliştirilmiş olsa da artık piyasada rastlamak pek mümkün değil. U.2 SSD’ler anakart üzerinde yer alan bir U.2 form faktörüne takılarak çalıştırılır.

mSATA AHCI SSD: mSATA veya diğer adıyla mini SATA SSD, Serial ATA (SATA) International Organization (SATA Uluslararası Organizasyonu) tarafından geliştirilen, mSATA ara yüzünü kullanan bir veri depolama birimidir. Mobil aygıtlardaki Katı Hal Sürücüler (SSD’ler) için geliştirilmiş SATA arabiriminin bir sürümüdür. mSATA, Mini PCI Express (mPCIe) ile aynı soketi kullanır; ancak elektriksel sinyalleşme farklıdır. (mSATA, MicroSATA’yı değil mini-SATA‘yı ifade eder.) Günümüzde M.2 SSD‘ler mSATA‘nın yerini almıştır. mSATA, bir yandan veri yolu bağlantı ara yüzünü tanımlarken, bir yandan da elektronik parçaların uygulandığı PCB kart açısından 30mm x 50.95 mm ebatlarına işaret eden yeni bir form faktörüdür. Bu iki tipte mSATA SSD’ler SATA veriyolunu kullandığı için saniyede maksimum 600 MB okuma/yazma hızına ulaşabilir.

USB Bellekler: USB Bellek arayüzünü kullanan her birim yukarıdaki tabloya göre bir okuma/yazma hızına ulaşacaktır. Burada hızı belirleyen şey en düşük hıza sahip olan donanım birimidir. Yani siz buraya SSD bağladığınızda hızınız SSD’ye göre değil USB’nin sunabileceği hız olacaktır.

The post NVMe, SATA, PCIe, AHCI, M.2, U.2, mSATA, USB Nedir? appeared first on TechWorm.

Yukarıdaki bilgilerden, mSATA SSD‘nin küçük bir boyutta geldiğini çıkarmış olabilirsiniz. Doğru. mSATA SSD türü, SATA SSD‘lerden daha küçük bir form faktörüne sahiptir. Bu sürücü, küçük bir forma sahip olmasının yanı sıra, düşük güç tüketimine de sahiptir. Mini Serial ATA olarak açılan bu teknoloji, özellikle yeni nesil dizüstü ve masaüstü bilgisayarlarda bulunan, mini-SSD çözümlerini doğrudan anakarta takmayı sağlayan bir bağlantı türüdür.

mSATA SSD‘nin Kapasitesi Nedir?

İlk başlarda bu tip SSD’ler 32GB ile 64GB arasında değişen kapasiteyle geliyordu ve açıkçası bu nedenle dosyaları depolamak için yeterli değildi. Bu SSD’yi kullanırken, kullanıcıların sistem ve program yükleme süresini kısaltmak için depolama alanı olarak ekstra bir sabit sürücü hazırlamaları gerektiği anlamına geliyordu.

Ancak şu anda bazı firmaların geliştirdiği modeller sayesinde mSATA SSD‘nin kapasitesi 128 GB’tan 1 TB’a kadar mSATA çözümleri bulunmaktadır. (Samsung Electronics 850 EVO mSATA SSD gibi). Yüksek hız, verimli ölçeklenebilirlik, yüksek performans ve veri güvenliği sunan mSATA çözümleri, kullanıcılara yeni bir dünyanın kapılarını açmıştır.

mSATA, normal SATA portunun geliştirilmiş halidir. SSD disklerinin yaygınlaşması ve geliştirilmesi ile küçülen disklerin beraberinde, bu disklerin bağlandığı portlar da geliştirmiştir.

mSATA SSD’nin Hızı Nedir?

Cihazlarımız için bir mSATA SSD almayı planladığımızda performans en önemli faktördür. Sıralı okuma ve yazma hızları disk performansıyla yakından ilişkilidir. Bunlar disk erişim kalıplarıdır. Daha spesifik olmak gerekirse, bir sürücünün saniyede megabayt olarak erişebileceği ve yazabileceği veri miktarlarına atıfta bulunurlar. Mevcut mSATA SSD, SATA III kullanarak çalışır ve 6Gb/s’ye kadar hızlara ulaşır. mSATA, SATA III (6G b/s) standartlarına göre saniyede teorik olarak 600 MB kopyalama hızını destekleyeceği anlamına gelir.

Satın aldığınız mSATA SSD sürücünün performansını test etmek istiyorsanız, MiniTool Partition Wizard, CrystalDiskMark 8 gibi bazı güvenilir programlardan yararlanabilirsiniz. Bu araçla test sürüşüne ilişkin ayrıntılı eğitimleri internet ortamında rahatlıkla bulabilirsiniz.

mSATA SSD çözümleri kendilerine özgü bir bağlantı yuvası bulundurur. Bu nedenle, takılacak olan anakartın bu bağlantıyı desteklemesi ya da bir SATA dönüştürücüsü kullanılması gerekir.

(Görsel: Laptopta Wifi Kart Olarak Kullanılan Bir mSATA Modülü)

mSATA SSD’nin Özellikleri Nelerdir?

– Okuma ve yazma hızları yaklaşık 600 MB/s hıza kadar çıkabilir. mSATA‘ların maksimum bant genişliği 6 Gbps‘dir.

– Depolama kapasitesi seçenekleri genellikle 8 GB ile 512 GB arasında değişir, ancak mSATA SSD‘ler 1 TB‘a kadar ulaşabilir ki bu, günümüzdeki bazı depolama cihazlarıyla karşılaştırılabilir.

– mSATA SSD‘ler tipik olarak veri depolama alanındaki güvenilirlikleriyle bilinir ve 1,5 ila 2 milyon saat arasında sürebilir. Bu SSD‘lerdeki koruyucu kılıflar, harici şok ve titreşime karşı direnç sağlar.

mSATA SSD Sıkça Sorulan Sorular

mSATA Ne Anlama Geliyor? mSATA (veya Mini-SATA), küçük form faktörlü sürücülerde daha etkili ATA (Seri ATA) entegrasyonu sağlayan düşük profilli bir arabirim konektörüdür.

mSATA SSD nedir? mSATA SSD, mSATA spesifikasyonunu kullanan SSD’dir. mSATA, mini-SATA’yı ifade eder. Bu sürücü küçük form faktöründedir ve yüksek performansa sahiptir.

mSATA, M.2 ile aynı mı? Form faktörü açısından neredeyse aynılar. Örneğin, mSATA SSD’ler ve M.2 SSD’lerin her ikisi de küçük form faktöründedir. Fakat birbirlerinin form faktörlerine uymazlar. Ancak aşağıdaki yönlerden de birbirlerinden farklıdırlar. Kapasite: M.2 SSD’lerin çoğu 2 TB‘a ulaştı. Bu açıdan M.2 SSD, her ikisi de küçük form faktöründe olmasına rağmen mSATA SSD‘den (1 TB’a kadar) üstündür. Performans: M.2 SSD’ler, veri hızını mSATA SSD’nin sınırlaması olan 6 Gb/sn’nin üzerine çıkarabilir.

mSATA, M.2’den Daha Mı Hızlı?

Evet ve Hayır. Bir M.2 SATA SSD’nin hızı ile mSATA SSD’nin hızı aynıdır. Ancak Bir M.2 PCIe NVMe SSD’nin hızı mSATA SSD’nin hızından daha yüksektir. Kısaca M.2 PCIe SSD‘ler, veri hızını mSATA SSD’nin sınırlaması olan 6Gb/sn’nin üzerine çıkarabilir.

M.2 SSD ile mSATA SSD Arasındaki Fark Nedir?

M.2 SSD‘ler ve mSATA SSD‘ler, dizüstü bilgisayarlar ve tablet bilgisayarlar gibi küçük cihazlarla kullanılmak üzere tasarlanmış yüksek performanslı depolama cihazlarıdır. M.2 form faktörü, mSATA spesifikasyonundan yaklaşık iki yıl sonra, 2013‘te ortaya çıktı. M.2, mSATA formatının yerini alacak şekilde geliştirilmiştir. Teknoloji sağlayıcılarından oluşan PCI Özel İlgi Grubu konsorsiyumu, M.2 spesifikasyonunu tanımlamıştır.

M.2 ve mSATA SSD’ler Arasındaki Farklardan Bazıları Şunlardır:

– mSATA SSD’ler yalnızca SATA arabirimini kullanırken M.2 SSD‘ler SATA veya PCIe arabirimlerini destekler.
– Daha yeni M.2 form faktörü, yalnızca bir boyutta sunulan mSATA SSD‘lere kıyasla farklı boyutlar sunar. Yarım boyutlu mSATA SSD‘ler de mevcuttur. 30,1 mm x 26,8 mm boyutlarındadırlar ve 152 MBps‘ye kadar okuma süresi ve 64 MBps‘ye kadar yazma süresi sağlarlar.
– Bir M.2 SSD, veri hızını bir mSATA SSD‘nin 6 Gbps sınırlamasının ötesine genişletebildiğinden daha hızlıdır . PCIe tabanlı bir M.2 SSD, 1 Gbps‘ye kadar hat başına hızda dört adede kadar PCIe hattını destekleyebilir.
– Hem mSATA SSD hemde M.2 SSD’de cihazın performansını artırır. ATA veya Küçük Bilgisayar Sistemi Arayüzü (Small Computer System Interface ) komut setini kullanan cihazlarda performansı artırabilen ve gecikmeyi azaltabilen geçici olmayan bellek ekspresini veya NVMe‘yi desteklerler.
– Her iki SSD türünün de küçük form faktörleri olmasına rağmen, M.2 sürücülerinin tipik olarak daha yüksek depolama kapasiteleri vardır.

M.2 SSD‘ler ayrıca SATA veya PCIe konektörlerini etkinleştiren SATA Express‘i ( SATAe ) destekler. SATAe tabanlı M.2 sürücüsü, ana bilgisayara PCIe mi yoksa SATA mı olduğunu söyler. Teknoloji endüstrisi büyük ölçüde mSATA SSD‘ler yerine M.2‘lere kaymıştır. M.2 SSD’ler, istemci cihazlarda ve daha az derecede kurumsal sistemlerde kullanılır.

The post mSATA SSD Nedir? appeared first on TechWorm.

SSD (Solid-State Drive), sabit disk sürücülerde (HDD) bulunan plaklar ve diğer mekanik mekanizmalar yerine DRAM bellek yongaları veya NAND Flash kullanılarak üretilmektedir. HDD’ler, 1950’lerin ortasından bu yana kullanılan bir teknoloji olan manyetik dönen plakalara dayanmaktadır. Veri yazma ve okuma işlemleri bu dönen plakalar ya da diskler üzerinde hareket eden kafalar tarafından gerçekleştirilir. HDD’ler, pek çok hareketli parçaya sahip mekanik cihazlardır ve bu nedenle de mekanik arızalar ile sıcak, soğuk, şok ve titreşim gibi çevre koşullarına dayalı arızalara daha meyillidirler. SSD sürücülerde plakalar ve kafaların yerini bellek yongaları almıştır ve bu sayede sıkça kullandığımız USB, SD ve CompactFlash ürünleriyle benzer şekilde çalışır. SSD’lerde hiçbir hareketli parça yoktur ve bu da HDD’lerde karşılaşılan dönüş gecikmelerini ortadan kaldırmaktadır. Aynı zamanda SSD’lerin HDD’lere kıyasla çevresel koşullara bağlı zarar görme olasılıkları daha düşüktür. SSD’ler yeni nesil veri depolama aygıtları olarak tasarlanmıştır ve bu nedenle mevcut sabit diskler ile aynı form faktörüne ve aynı SATA bağlantılarına sahiptir.

Bir SSD‘nin anakarta kablolu veya doğrudan bağlandığı noktalara biz kısaca Form Faktör, bir bağlantı noktasının boyut, şekil ve stilinin yanı sıra, ana bileşenlerin yerleşimi ve konumudur. Örneğin: M.2 Slotu (genişleme yuvası) için M.2 Form Faktörü denilir.

SSD’lerin farklı fiziksel yapıda modelleri bulunuyor. Bu modeller kullanım alanlarına ve yapılarına göre farklı bağlantı birimlerini kullanmaktadır. Bu farklılık SSD’nin yapısında herhangi bir değişiklik oluşturmaz. Sadece kullanılan teknoloji (veriyolu vs.) farklılaşır ve bağlantı (veri taşıma) hızı değişir. Bir SSD‘yi anakart üzerinde bulunan SATA Slotlarına (kablolu HDD’nin takıldığı yer), mSATA Slotlarına, M.2 Slotlarına, PCI Express Slotlarına (PCIe x4 Adaptörü kullanarak) veya USB kablosu ile kullanmak mümkündür. Bunun dışında U.2 SSD dediğimiz tipteki (kod adı: SFF-8639) SSD’leri U.2 Kit (U.2 Host Card) kullanarak M.2 Slotlarına takılarak kullanılabilir. Ancak burada SSD için asıl önemli olan şey kullanılan bağlantı biriminin veriyolu ile sağladığı okuma/yazma hızıdır.

Şimdi sizlere “USB, SATA, mSATA, M.2 ve U.2 Nedir?” sorusuna yanıt vermeye çalışacağım.

1- USB

USB, İngilizce “Universal Serial Bus” kelimesinin kısaltmasıdır. USB’nin türkçesi “Evrensel Seri Veriyolu”dur. USB dış donanımların bilgisayar ile bağlantı kurabilmesini sağlayan seri yapılı bir bağlantı biçimidir. Bilgisayar (anakart) USB portunu kullanan SSD’lere Portable SSD’de denilmektedir. Portable SSD’nin özelliği ne olursa olsun bağlandığı anakarttaki USB’nin hızı ne ise maksimum o hızda veri transferine izin verecektir.  Örneğin USB 2.0 özelliğinde bir USB’ye bağlandıysa en fazla 60 MByte/sn veri transferine olanak sağlayacaktır.

• USB 1.0 ve 1.1: Hız 12 Mbit/sn (1,5 MByte/sn)
• USB 2.0: Hız 480 Mbit/sn (60 MByte/sn)
• USB 3.0: Hız 4,80 Gbit/sn (600 MByte/sn)
• USB 3.1: Hız 10 Gbit/sn (1,22 GByte/sn)

Aşağıdaki fotoğrafta bir USB SSD hem laptop hemde tablet için kullanımı görülmektedir. Burada bağlantı için kullanılan arabirimler (kablolar) farklıdır ve dolaysıyla transfer hızları cihazların yapısından dolayı farklı olacaktır. Bir USB SSD’yi dizüstü bilgisayar, laptop, telefon, tablet gibi desteklenen bir donanımlarda -bağlantı kablosu ile- kullanabilirsiniz. Bir çeşit “Taşınabilir Harddisk (HDD)” gibi düşünebilirsiniz. Eğer bağlantı sağladığınız bilgisayar USB 3.0’ı destekliyorsa 450 Mb/s okuma-yazma hızlarını elde edebilirsiniz.

2- SATA

SATA yani Seri ATA, bilgisayar donanımı içerisinde bir veri taşıma teknolojisidir. Özellikle SSD/HDD diske veri aktarımı işlevini yerine getirir. ATA teknolojisinin üstüne üretilmiştir. İsim karışıklığı olmaması için eski ATA ismi PATA (Paralel ATA) olarak değiştirilmiştir. Hem SATA hem de PATA sürücüsü IDE sürücüsüdür. SATA I, SATA II ve SATA III olarak üç ayrı versiyonu bulunmaktadır.

• SATA I: Hız 1.5Gb/s (150 MByte/sn)
• SATA II:  Hız 3Gb/s (300 MByte/sn)
• SATA III: Hız 6Gb/s (600 MByte/sn)

SATA II özellikleri SATA I portlarında çalışma uyumluluğuna sahiptir. SATA III özellikleri SATA I ve SATA II portlarında çalışma uyumluluğuna sahiptir. Fakat, sürücünün maksimum hızı, portun en düşük hız limitinden dolayı daha düşük olacaktır.

Bir SATA SSD denildiğinde aşağıdaki gibi bir SSD akla gelmelidir. Farklı kapasitelerde ve veri (okuma/yazma) hızlarında SATA SSD’lere rastlamak mümkün.

SATA SSD

Masaüstü bilgisayarların anakartları üzerinde aşağıdaki gibi “SATA Portları”  yer almaktadır. Bu portlara bildiğiniz üzere HDD-Harddisk dediğimiz Sabit Diskler takılmaktadır. Üstteki SATA SSD‘yi HDD ile aynı kabloyu kullanarak anakarta takıp kullanmak mümkündür.

Dizüstü bilgisayarda aynı şekilde depolama birimi olarak sıklıkla HDD-Harddisk kullanılmaktadır ve kullanılan HDD’ler 2.5 inç (2.5″) ölçüsündedirler. İşte dizüstü bilgisayardaki HDD’nin takılı olduğu yuvaya istenildiği taktirde 2.5 ” SATA SSD takılıp kullanılabilir.

Ancak burada şu unutulmamalıdır. Masaüstü veya dizüstü bilgisayara taktığınız SATA SSD’nin bağlantı sağladığı SATA portu veriyolu hangi hızları destekliyorsa o hızda performans alırsınız. Örneğin aldığınız 500 Mb/s okuma yazma hızındaki SATA SSD’yi SATA II veriyoluna sahip bir SATA portuna takarsanız alacağınız hız maksimum transfer hızı (okuma/yazma) 300 Mb/sn olacaktır. Çünkü yukarıda anlattığımız üzere SATA II veriyolu 3.0Gb/s yani 300 Mb/sn‘ye kadar hızı desteklemektedir.

3- mSATA

mSATA, yeni nesil desktop ve notebook anakartlar üzerinde de bulunabilen özellikle ultrabooklarda tercih sebebi olan ve mini-SSD belleğin direkt olarak anakarta bağlanmasını sağlayan iletişim yoludur. mSATA, SATA III (6G b/s) hızına sahiptir. mSATA bağlantı yoluna direkt olarak bağlanabilen mini-SSD bellekler 1.8″ boyutlarında olup 2.5″ ve 3.5″ SSD belleklere göre daha düşük maliyetlidir. Günümüzde 500/600 Mb/s okuma ve 500/600 Mb/s yazma hızlarına ulaşmışlardır.

mSATA, yalnızca SATA veriyolunu destekler. Bu nedenle SATA3 6Gb/s (600 MByte/sn) hızına sahiptir. Fiziksel olarak mSATA SSD‘ler farklı görünürler ve M.2 Portu veya SATA portlarına -pin yapısı ve büyüklüklerinden dolayı- takılamazlar. Kendine özgü mSATA portu bulunmakadır. Aşağıda 1 TB mSATA SSD görülmektedir.

mSATA SSD

mSATA SSD ile ilgili küçük bir hatırlatma yapalım. mSATA SSD çeşitli dönüştürücüler kullanarak SATA SSD’ye çevirmek mümkündür. Aslında bu bir çok SSD yapısı içinde geçerlidir. Aşağıda bir mSATA SSD’yi SATA SSD’ye dönüştüren çeviriciyi görmektesiniz. Böylece bir laptopta veya masaüstü bilgisayarda kullanılabilir hale getirilebilir.

4- M.2

M.2, standart kuruluşları olan PCI-SIG ve SATA-IO tarafından geliştirilmiş olup PCI-SIG M.2 ve SATA Rev. 3.2 spesifikasyonlarında tanımlanmıştır. İlk önce Next Generation Form Factor (NGFF) olarak adlandırılmış, daha sonra 2013’te resmi kuruluşlar tarafından M.2 olarak yeniden adlandırılmıştır. Birçok kişi M.2’ye hâlâ NGFF demektedir. M.2 küçük form faktörü, Wi-Fi, Bluetooth, uydu navigasyonu, Yakın Alan İletişimi (NFC), dijital radyo, Wireless Gigabit Alliance (WiGig), Wireless WAN (WWAN) ve Katı Hal Sürücüleri (SSD’ler) gibi eklenti tipi birçok kart için geçerlidir. M.2’nin, sadece SSD’lere özel form faktörüne ilişkin bir alt grubu bulunmaktadır.

M.2, fiziksel form faktörüdür. SATA ve PCIe, depolama arabirimini işaret eder yani bu veriyollarından birini kullanır.

Yukarıda SATA konusunda veriyolu hızlarını vermiştik. PCIe veriyolu hızları ise aşağıdaki gibidir.

M.2 Slotu yeni nesil anakartlar üzerinde bulunan ve slota SSD takılmasını sağlayan bir yapıdır. Anakart üzerinde yatay konumda bulunan bu yapıya M.2 tipinde SSD alınıyor ve sistem kapalı durumdayken tıpkı RAM takar gibi hiçbir kabloya ihtiyaç duyulmadan laptop veya masaüstü anakartının desteklediği ölçüde SSD’yi anakarta takıyoruz. Temel farklılık, performans ve M.2 SSD tarafından konuşulan protokoldür (dil).

M.2 spesifikasyonu, SSD’ler için hem SATA hem de PCIe arabirimini barındıracak şekilde tasarlanmıştır. M.2 SATA SSD’leri, 2.5 inç SATA SSD’lerde şu anda kullanılmakta olan aynı denetleyiciyi kullanacaktır. M.2 PCIe SSD’ler, PCIe protokolünü desteklemek için özel olarak tasarlanmış bir denetleyici kullanacaktır.

Günümüzde satılan SSD lerin 550/500 mb/s gibi okuma/yazma oranlarının olmasının nedeni de bu SATA III arayüzünün kısıtlamasıydı. 600 mb/s hızlarının üstüne çıkılabilmesi için yeni bir arayüze ihtiyaç duyuldu ve sonucunda NVMe arayüzü oraya çıktı.NVMe arayüzü SATA SSD ler gibi M.2 slotu üzerinden çalışabiliyor. NVMe arayüzünün farkı artık SATA (AHCI) arabirimini bırakarak PCI Express (PCIe) arabirimi üzerinden çalışması sağlandı, bu sayede SATA arabiriminin getirdiği bant genişliği sınırlamasından kurtulmuş olundu.

Anakart üzerinde bulunan M.2 Slotlarından (M.2 Form Faktör) bazıları SATA arayüzü üzerinden çalışırken bazıları da PCIe arayüzü üzerinden çalışıyor. Bunu dış görünüşten anlamak pek mümkün değil. Alacağınız SSD’nin SATA veya PCIe desteğinin olup olmadığını anlamak için Anakart üreticinin web sitesine bakmanız ve anakart modelinin desteğini araştırmanız gerekmektedir. Anakartınız M.2 slotunda PCIe desteği veriyorsa, bu slota PCIe destekli SSD takabilirsiniz anlamına geliyor. SATA III SSD ler saniyede 600 MB gibi hızlara çıkabilirken, PCIe SSD saniyede 32 Gbit hızlarına ulaşılabiliyor.

NVMe, PCIe disklerin okunmasını sağlayan arayüzdür. Yani daha basit bir ifade ile M.2 formunda yani bu porta takılabilecek 2 farklı SSD bulunuyor. Bunların SATA olanların AHCI, PCIe olanların NVMe kullandıklarını bilmenizde fayda var. 

Samsung 960 EVO NVMe Series 1TB M.2 PCI-Express 3.0

Aşağıda bir M.2 Form faktörüne takılmakta olan bir M.2 SATA SSD‘yi görüyoruz. Bu M.2 Form faktörü SATA arabirimini desteklediğinden buraya SATA destekli bir M.2 SSD takılabilir. 

M.2 Form Faktörüne Takılan M.2 SATA SSD

Aşağıda bir M.2 Form faktörüne takılmakta olan bir M.2 PCIe SSD‘yi görüyoruz. Bu M.2 Form faktörü PCIe arabirimini desteklediğinden buraya PCIe destekli bir M.2 SSD takılabilir. 

M.2 Form Faktörüne Takılan M.2 PCIe SSD

Bir M.2 SSD, ya SATA’yı ya da PCIe’yi destekler. Aynı anda her ikisini de desteklemeyebilir.

Ayrıca üreticiler tarafından, ya SATA’yı ya da PCIe’yi veya bazı durumlarda her ikisini de destekleyecek sistem kartı yuvaları belirlenmiştir. Aygıtınızda hangi teknolojilerin desteklendiğini kontrol etmek için sisteminizin kullanım kılavuzuna bakmanız gerekir.Bazı anakartlarda, her ikisini de destekleyen yuvalar olabilirken bazılarında yalnızca SATA’yı veya yalnızca PCIe’yi destekleyen yuvalar bulunur.

İlk çıkan M.2 PCIe arabirim destekli yuvalara M.2 SATA SSD girer ancak çalışmaz. Ancak yeni nesil bir çok anakartta hem M.2 PCIe SSD hemde M.2 SATA SSD destekli olabileceğini yani hem M.2 PCIe hem de M.2 SATA destekleri olabileceğini hatırlatalım. Burada M.2 SSD’lerin üzerindeki çentikler (M key, B key, M+B Key)  kafanızı karıştırmasın. 

Bir M.2 SSD, yalnızca bir protokolü destekleyebilir ama bazı sistemlerde, SATA veya PCIe’yi destekleyebilen M.2 yuvaları bulunur.

Aşağıda M.2 Form faktörünü kullanan SSD’leri görmektesiniz.

Şimdi akla şöyle bir soru gelebilir. Anakartta M.2 slotu yoksa veya M.2 slotu PCIe x4 destekli değilse aşağıdaki gibi bir adaptörle M.2 NVME SSD‘kullanabilirsiniz. Farklı yapıda adaptörlerin bulunduğunu hatırlatalım.

5- U.2

U.2 veya diğer kod adıyla SFF-8639, oldukça yeni bir depolama arabirimidir. Kurumsal pazar için geliştirilmiş olan U.2, SAS ve SATA sürücülerle birlikte yeni PCI Express sürücülerini destekleyecek şekilde tasarlanmıştır . U.2 arabirimi, günümüzde bazı PCIe arayüzlü 2.5 inçlik disklerde karşımıza çıkıyor. M.2’nin aksine U.2 diskler, dizüstü sistemler yerine daha çok masaüstü ve sunucu sistemlerde kendine yer buluyor. U.2 arabirimi, her ne kadar büyük anakart geliştiricilerinin desteğini alsa da, çoğu anakartta bu arabirim desteklenmiyor. Eğer elinizde bir U.2 SSD varsa, bu SSD’yi anakarta bağlamak için U.2-M.2 dönüştürücüsü veya alternatif bir dönüştürücü satın almanız gerekiyor.

Toshiba 960GB OCZ Z-Drive 6300 Series U.2 PCIe

Doğrudan Anakart Destekli Bir U.2 SSD (Video Altta)

U.2 Host Card kullanılarak bir U.2 SSD’nin Anakarta Bağlanması (Video Altta)

U.2 Host Kart (SSD Değildir)

PCIe Drive Adaptör ile U.2 NVMe SSD Kullanım Örneği

USB, SATA, mSATA, M.2 ve U.2 SSD

The post SSD Anlama Klavuzu: USB, SATA, mSATA, M.2 ve U.2 Nedir? appeared first on TechWorm.