Güneş ve ay dışında gökyüzünde ışıklı gökcisimlerinden her biri olan yıldızlar kendi ürettiği enerjiyi kullanarak ışıyan ve dünyadan milyarlarca kilometre uzaktaki güneşlerdir. Isı, ışık ve elektromanyetik radyasyon yayan yıldızların füzyon tepkimesinden dolayı parladıkları bilinmektedir.

Yıldızlarla ilgili ilk bilimsel çalışma Tycho Bhare adlı gökbilimcinin yıldızları tanımlaması ile olmuştur.

Yıldızların renklerinin sıcaklığa bağlı olarak değiştiği bilinmektedir. Öyle ki yüksek sıcaklıktaki yıldızların rengi mavi, düşük sıcaklıktaki yıldızların rengi ise kırmızıdır. Çıplak gözle bile görebildiğimiz birçok yıldız vardır. Bunun yanı sıra göremediklerimiz vardır ve bu yıldızlar teleskopla dahi görülemezler. Gözle görülebilen yıldız sayısı 10.000 civarındadır tabi bunlar ancak açık havalarda görülebilmektedir.

Orta büyüklükteki bir yıldız olan güneş dünyaya en yakın yıldızdır. Çoğu insan güneş’in yıldız olduğunu düşünmez ama durum böyle. Dünyaya en yakın yıldızın (Güneşten sonra) Prxima Centauri olduğu bilinir. Bu yıldız 1915 yılında Robert Innes tarafından keşfedilmiş olup dünyaya ve güneşe en yakın yıldızdır. En uzak yıldız ise NASA’nın (Amerikan Havacılık ve Uzay Ajansı) Hubble teleskobu tarafından tesadüfen görüntülenmiştir. İkarus adı verilen bu yıldız dünyaya 9 milyar ışık hızı uzaklıktadır.

Evet yıldızlar hakkında –kısaca- bilgi verdikten sonra şimdi de sorumuza cevap verelim:

Yıldızlarla bezenmiş gökyüzünü izlemenin insanda meydana getirdiği muhteşem duyguyu hepimiz yaşamışızdır. Yıldızları izlerken bu güzel manzarada bir yıldızın ışığını artırıp çizgi şeklinde kaydığına da tanık olmuşuzdur. Hatta çoğumuz bu esnada dilek tutup dileğimizin kesin kabul olacağına inanmışızdır. Çünkü bu durum şöyle ifade edilmiştir, yıldız kaydığında o yıldızın öleceğini ve ölmeden öncede dilek dileyenin dileğinin kabul olacağına inanılmıştır. Ve bu hurafe inanç yayılmıştır.

Öyleyse hazır olun söylüyorum yıldız kayması diye bir durum yoktur. Kayan yıldız değildir.  Yıldızların dünyaya uzaklıklarından bahsettik zaten kaymış olsalar bile net göreceğimizi düşünmüyorum. Yıldız kayması olarak bilinen bu durum aslında meteor (gezegenler arasında dolaşan taş parçalarından her birine verilen isimdir) yağmurudur. Uzayda serbest gezinen meteorlar dünyanın çekim alanlarına girdiklerinde atmosferde sürtünmeye neden olurlar. Bu sürtünme sonucu ısınma gerçekleşir ve meteor yanar arkasından parlak çizgi şeklinde bir iz bırakır nihayetinde yok olurlar olay tamamen bundan ibarettir.

The post Yıldızlar Neden Kayar? appeared first on TechWorm.

Rüzgâr, atmosferdeki havanın Dünya yüzeyine yakın, doğal, çoğunlukla yatay hareketleridir.

Hava hareketlerinin temel sürücüsü, atmosfer basıncının bölgeler arasında farklı değerlerde bulunmasıdır. Rüzgâr, alçak basınçla yüksek basınç bölgesi arasında yer değiştiren hava akımıdır, daima yüksek basınç alanından alçak basınç alanına doğru hareket eder. İki bölge arasındaki basınç farkı ne kadar büyük olursa, hava akım hızı o kadar fazla olur. Rüzgâr sahip olduğu hıza göre esinti, fırtına gibi isimler alır.

Türkiye’de rüzgârlar estikleri yönlere göre isim alırlar. Kuzeyden esene yıldız, güneyden esene kıble, doğudan esene gündoğusu, batıdan esene günbatısı, kuzeydoğudan esene poyraz, kuzeybatıdan esene karayel, güneydoğudan esene keşişleme, güneybatıdan esene ise lodos denir.

Türkiye’de Marmara, Trakya, Akdeniz, Karadeniz kıyılarında genellikle kuzey ve kuzeydoğuda poyraz rüzgârları hâkimdir. Bu rüzgârlar bahar aylarında bol miktarda yağış getirir. İç bölgelerde kuzey ve güneyden gelen rüzgârlar hâkimdir. Güneybatıdan esen lodos sıcak ve bunaltıcıdır. Ege’de esen meltem rüzgârına imbat denir.

Yıldız, kıble gibi adlar İstanbul merkez alınarak konulmuş adlardır. Uluslararası literatürde yönlere göre isimlendirilir (kuzey, kuzeydoğu, batı vs gibi). Antalya’da “Lodos” denizden karaya eser, Sinop’ta karadan denize. Lodos yön belirtir ve Güneybatı dan esen Rüzgârı tanımlar. Yani onun karadan denize mi, denizden karaya mı estiği, karanın nerede denizin nerede olduğuna bağlıdır.

Kuzeyli olan rüzgârlar (yıldız, poyraz, karayel) özellikle kış aylarında havayı soğutucu etki yaparlar. Güneyli rüzgârlarsa ısıtıcı etki yaparlar.

1- Keşişleme

İstanbul yöresinde güneydoğudan esen rüzgâra denizcilerin verdiği addır. Uludağ’ın eski adı olan Keşiş dağının yönüne göre adlandırılmıştır. Gündoğusu ve Kıble arasında 135 dereceden esmektedir. Bir diğer adı da Akyeldir. Samyeli de denir.

2- Kıble

Güneyden esen, güney yönünü simgeleyen kıbleden ismini alan, oldukça sıcak ve nemli rüzgâr. Orta Akdeniz’de oluşan alçak basınç merkezi Türkiye’de bu tür rüzgârın gözlenmesini sağlayan etkenlerdendir.

• Sıcaklık Değeri: 27-36 °C

3- Lodos

Türkiye’nin batı kesimlerinde, güneybatı yönlerinden esen sıcak rüzgâr (İsmi Yunan tanrısı Notos’dan çevirme). Bazen hızı ve hamlesi 60 ile 130 km/s’ye kadar ulaşarak etkili olur. Denizciler için oldukça önemli ve tehlikeli varsayılan rüzgâr tipidir. Bilhassa Marmara Bölgesi’nde deniz ulaşımını aç şekilde etkiler. Görüş mesafesini, içerdiği nem (mikro damlacıklar) nedeniyle yüzde 10 kadar düşürebilir. Bazen yağmurun peşinden sıcak bir havaya neden olur. Yağmur öncesinde ise ılık ve nemli bir ortama neden olabilir. Kıyı erozyonuna neden olan rüzgâr tiplerindendir.

Özellikle kış mevsiminde, sıcak esme özelliği nedeniyle karların erimesine neden olarak zaman zaman taşkın, sel ve su baskınları yaratır. Aynı zamanda, estiği sürece sıcaklıkların da normalin üstünde artmasına neden olan bir rüzgârdır. Zaman zaman Ege, Marmara ve Batı Akdeniz’de deniz ulaşımını etkilediği gibi kara ve denizde can ve mal güvenliğini tehlikeye sokacak olaylara neden olarak yaşamı etkiler. Kabayel ve kumkarası olarak da bilinir. Baş ağrısı yaptığı söylenmekte, ancak bunun bilimsel bir kaynağı bulunmamaktadır.

• Sıcaklık Değeri: 9-12 °C

4- Karayel

Yağmurlu bir dönemi izleyen 2-3 gün boyunca devamlı olarak kuzeybatıdan esen rüzgâr. Balkanlar’ın kuzeyinde, Rusya stepleri içerisinde oluşan alçak basınç merkezi ve buna bağlı cephe sistemlerinin geçişi sırasında gözlenen rüzgâr cinsidir.

Esme yönündeki yüksek dağların kuytu taraflarında yamaç aşağı alçalan rüzgâr ısınarak fön tipi rüzgâr etkisi ve özellikleri taşır. Bu yerlerde sıcak, kuru ve hoş bir hava yaratırlar.

• Sıcaklık Değeri: 13-16 °C

5- Yıldız

Kuzeyden esen, ismi kutup yıldızına istinaden yerel balıkçılar tarafından verilen soğuk rüzgâr^[2]. Genellikle Karadeniz ve Marmara denizi üzerinden bir soğuk cephenin geçişinden sonra eser. Yazın serin, kışın ise soğuk hava taşır.

• Sıcaklık Değeri: 8-14 °C

6- Poyraz

Kuzeydoğudan esen bir rüzgâr çeşidi (İsmi Yunan tanrısı Boreas’dan çevirme). Kışın kar ve soğuk getirir. Deniz hafif çalkantılı ve dalga üstünde beyaz köpükler olur.

• Sıcaklık Değeri: -14-9 °C

7- Gündoğusu

Doğudan esen soğuk ve kuru rüzgâr. Güney Rusya ile Kafkaslar’da yüksek basıncın görülmesi durumunda bu rüzgâr tipi daha çok gözlemlenir. Gündoğusu genellikle yağışın kesilmesine neden olur.

• Sıcaklık Değeri: 24-22 °C

8- Günbatısı

Batıdan esen sıcak ve nemli rüzgâr. Günbatısı özellikle Türkiye’nin batı kesimlerinde yağışlara neden olur. Marmara ve Karadeniz üzerinden alçak basınç ve cephe sistemlerinin her geçişinde gözlenir ve zaman zaman denizde ve karada yaşamı etkiler.

• Sıcaklık Değeri: 25-29 °C

Kaynak: 

https://tr.wikipedia.org

The post Keşişleme, Kıble, Lodos, Karayel, Yıldız, Poyraz, Gündoğusu ve Günbatısı Nedir? appeared first on TechWorm.