Virtualization Technology (VT) ile neler yapabilirsiniz?

• Farklı işletim sistemlerini aynı anda çalıştırabilirsiniz. Örneğin, Windows 10 kullanan bir bilgisayarda Linux veya macOS gibi farklı işletim sistemlerini sanal makineler olarak kurabilir ve çalıştırabilirsiniz.
• Bilgisayarınızın kaynaklarını daha verimli kullanabilirsiniz. Örneğin, tek bir sunucu üzerinde birden fazla sanal sunucu çalıştırarak, donanım maliyetlerini azaltabilir ve kaynakları ihtiyaca göre paylaştırabilirsiniz.
• Bilgisayarınızın güvenliğini ve esnekliğini artırabilirsiniz. Örneğin, sanal makineleri izole ederek, virüs veya kötü amaçlı yazılımlardan koruyabilir ve kolayca yedekleyebilir veya taşıyabilirsiniz.
• Bulut bilişim gibi yeni teknolojilerden faydalanabilirsiniz. Örneğin, sanal makineleri bulut ortamına aktararak, istediğiniz yerden erişebilir ve ölçekleyebilirsiniz.

Virtualization Technology (VT) Nasıl Etkinleştirilir?

Virtualization Technology (VT) etkinleştirmek için aşağıdaki adımları izleyebilirsiniz:

• Bilgisayarınızı yeniden başlatın ve BIOS ayarlarına girmek için gerekli tuşa basın. Bu tuş genellikle F2, F10, F12 veya Delete olabilir.
• BIOS ayarlarına girdikten sonra, Advanced (Gelişmiş), CPU Configuration (CPU Yapılandırması) veya Security (Güvenlik) gibi sekmelerden VT’yi bulun. Bu seçenek Intel® Virtualization Technology, Intel® VT-x, AMD-V™ veya SVM Mode gibi isimler alabilir.
• VT’yi etkinleştirmek için Enabled (Etkin) seçeneğini seçin ve değişiklikleri kaydetmek için Save and Exit (Kaydet ve Çık) seçeneğini seçin.
• Bilgisayarınızı yeniden başlatın ve VT’nin etkinleştirildiğini kontrol edin. Bunu yapmak için VMware Workstation, Oracle VM VirtualBox veya Hyper-V gibi sanallaştırma programlarını kullanabilirsiniz.

Özetle, Virtualization Technology (VT), bilgisayarınızın donanım kaynaklarını kullanarak birden fazla sanal makine çalıştırmanızı sağlayan bir teknolojidir. VT’yi kullanabilmek için BIOS ayarlarından bu özelliği etkinleştirmeniz gerekir. VT sayesinde bilgisayarınızın performansı ve verimliliği artar, IT masrafları azalır ve bulut bilişim gibi yeni teknolojilerden faydalanabilirsiniz. VT ile ilgili daha fazla bilgi için Intel® VT veya AMD-V™ web sitelerini ziyaret edebilirsiniz.

Makalenin sonuna geldik. Umarım Virtualization Technology (Sanallaştırma Teknolojisi) nedir ve nasıl etkinleştirilir sorularını anlatabilmişimdir. VT ile ilgili soru veya görüşlerinizi yorum kısmında paylaşabilirsiniz.

The post Virtualization Technology Nedir ve Nasıl Etkinleştirilir? appeared first on TechWorm.

SATA M2 SSD’ler, SATA arayüzünü kullanarak veri alışverişi yapan ve M2 form faktörünü kullanan SSD disklerdir. SATA 3 arayüzünü kullandıkları için erişebilecekleri maksimum hız (okuma-yazma) 600 MB/s ile sınırlıdır. SATA M2 SSD’lerin avantajı, neredeyse bütün platformlarda çalışabilmesidir. Windows, Mac, Linux gibi işletim sistemleri SATA M2 SSD’leri sorunsuz bir şekilde destekler. SATA M2 SSD’lerin dezavantajı ise daha yavaş olmalarıdır. Ayrıca SATA M2 SSD’lerin boyut standartları vardır. 2242, 2260, 2280, 22110 gibi standartlar bulunur. Ancak genel olarak kullanılan standart 2280’dir.

NVMe M2 SSD’ler ise PCI Express (PCIe) arayüzünü kullanarak veri alışverişi yapan ve M2 form faktörünü kullanan SSD disklerdir. PCIe arayüzünü kullandıkları için çok daha yüksek hızlara ulaşabilirler. PCIe 3.0 arayüzünü kullanan NVMe M2 SSD’ler teorik olarak 4000 MB/s hızına ulaşabilirken, PCIe 4.0 arayüzünü kullanan NVMe M2 SSD’ler teorik olarak 8000 MB/s hızına ulaşabilir. NVMe M2 SSD’lerin avantajı, çok daha hızlı olmalarıdır. Bu sayede bilgisayarınızın başlangıç hızı, uygulama yükleme hızı ve dosya aktarım hızı artar. NVMe M2 SSD’lerin dezavantajı ise daha pahalı olmalarıdır. Ayrıca NVMe M2 SSD’ler uyumluluk sorunları yaşayabilirler. Windows 10 gibi güncel işletim sistemleri NVMe M2 SSD’leri desteklerken, eski işletim sistemleri veya bazı oyun konsolları desteklemeyebilir.

Özetle, M2 SSD alırken nelere dikkat etmeniz gerektiği şöyledir:

• Depolama ihtiyacınız: Ne kadar depolama alanına ihtiyacınız olduğunu belirleyin. M2 SSD’ler genellikle 128 GB ile 2 TB arasında kapasitelere sahiptir.
• Bütçeniz: Ne kadar para harcamak istediğinizi belirleyin. NVMe M2 SSD’ler SATA M2 SSD’lere göre daha pahalıdır.
• Uyumluluğunuz: Bilgisayarınızın veya cihazınızın hangi tür M2 SSD’yi desteklediğini kontrol edin. Anakartınızda uygun bir slot olup olmadığına ve işletim sisteminizin güncel olup olmadığına dikkat edin. SATA M2 SSD’ler için B veya B+M anahtarlı slotlar, NVMe M2 SSD’ler için ise M anahtarlı slotlar gereklidir. Ayrıca NVMe M2 SSD’ler için Windows 10 gibi güncel bir işletim sistemi kullanmanız önerilir.

Bir Bilgisayar Hem SATA Hem de NVME SSD Destekler mi?

Bir bilgisayar hem SATA hem de NVMe SSD destekler mi sorusunun cevabı evettir. Ancak bunun için bilgisayarınızda uygun bir M2 slotu olması gerekir. M2 slotu, SATA veya NVMe SSD‘leri takabileceğiniz küçük bir yuvadır. M2 slotu, B veya B+M anahtarlı ise SATA SSD’leri, M anahtarlı ise NVMe SSD’leri destekler. Ayrıca NVMe SSD’leri kullanmak için işletim sisteminizin de güncel olması gerekir. Eğer bilgisayarınızda M2 slotu yoksa veya uyumlu değilse, SATA veya NVMe SSD‘leri kullanamazsınız. Bu durumda SATA arayüzüne sahip 2.5 inç SSD‘leri tercih edebilirsiniz.

Makalenin sonuna geldik. Umarım M2 SSD nedir ve bilgisayarınız için neden önemlidir sorularını anlatabilmişimdir. M2 SSD alırken dikkat etmeniz gereken noktaları da özetledim. Siz de bu noktaları göz önünde bulundurarak en uygun M2 SSD’yi seçebilirsiniz.

The post M2 SSD Alırken Bilmeniz Gerekenler: SATA mı NVMe mi? appeared first on TechWorm.

RAM alırken dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar vardır. Çünkü yanlış veya uyumsuz bir RAM seçimi, bilgisayarın performansını düşürebilir veya çalışmamasına neden olabilir. Bu makalede RAM nedir, ne işe yarar, nasıl çalışır ve alırken nelere dikkat edilmeli gibi soruların cevaplarını bulabilirsiniz.

RAM Nedir?

RAM’in açılımı Random Access Memory’dir. Türkçe karşılığı Rastgele Erişilebilir Bellek’tir. RAM, verileri sadece bilgisayar açık olduğu sürece saklayan bir bellek türüdür. Bilgisayar kapandığında veya enerjisi kesildiğinde RAM’deki veriler silinir. Bu nedenle RAM’e geçici bellek de denir.

RAM’in özelliği, verileri okumak ve yazmak için çok hızlı olmasıdır. RAM, verilere rastgele erişebilir. Yani verilerin sıralı olmasına gerek yoktur. Bu sayede bilgisayarın işlemcisi, sabit disk veya SSD gibi depolama birimlerine göre çok daha hızlı bir şekilde verilere ulaşabilir.

RAM’in farklı türleri vardır. Bunlardan en yaygın olanları Statik RAM (SRAM) ve Dinamik RAM (DRAM)’dir. SRAM ve DRAM arasındaki temel fark, verileri depolama şeklidir. SRAM, verileri transistörler aracılığıyla depolar ve sürekli olarak günceller. DRAM ise verileri kapasitörler aracılığıyla depolar ve belirli aralıklarla yeniler. Bu nedenle SRAM daha hızlı ama daha pahalıdır. DRAM ise daha yavaş ama daha ucuzdur.

RAM Ne İşe Yarar?

RAM’in bilgisayara sağladığı en büyük fayda, işlem hızını ve verimliliğini artırmasıdır. RAM sayesinde bilgisayar daha fazla uygulama veya programı aynı anda çalıştırabilir, daha hızlı açılıp kapanabilir, daha az donma veya takılma yaşayabilir.

Örneğin; bir oyun oynamak istediğinizde, oyunun dosyaları sabit diskten veya SSD’den RAM’e aktarılır. Bu sayede oyunun yüklenmesi ve çalışması çok daha hızlı olur. Eğer RAM yetersiz kalırsa, oyunun dosyaları sabit diskten veya SSD’den okunmaya devam eder. Bu da oyunun yavaşlamasına veya takılmasına neden olur.

RAM Nasıl Çalışır?

RAM’in çalışma prensibi şu şekildedir:

Öncelikle bilgisayardan gelen veriler RAM’in belleğine (RAM) aktarılır. Bu veriler, RAM’in hücrelerinde depolanır. Her hücre, 0 veya 1 değerini tutabilen bir bit’tir. RAM’in kapasitesi, kaç bit depolayabildiği ile belirlenir. Örneğin; 8 GB RAM, yaklaşık 64 milyar bit depolayabilir.

Sonra bilgisayarın işlemcisi, ihtiyaç duyduğu verilere RAM’den erişir. RAM’den veri okumak veya yazmak çok hızlıdır. Çünkü RAM’de verilerin sıralı olmasına gerek yoktur. İşlemci, istediği verinin adresini belirtir ve RAM o adresi bulup veriyi gönderir.

Daha sonra bilgisayarın işlemcisi, RAM’den aldığı verileri işler ve sonuçları yine RAM’e yazar. Bu sayede bilgisayarın işlemleri çok hızlı bir şekilde gerçekleşir.

Son olarak bilgisayar kapatıldığında veya enerjisi kesildiğinde RAM’deki veriler silinir. Bu nedenle RAM’deki verilerin kalıcı olarak saklanması için başka bir depolama birimine aktarılması gerekir. Örneğin sabit disk, SSD veya flash bellek gibi.

RAM Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

RAM alırken dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar şunlardır:

Anakart Uyumu: RAM’in bilgisayarın anakartı ile uyumlu olması gerekir. Anakartın desteklediği RAM türü, frekansı, voltajı ve slot sayısına dikkat etmek gerekir. Örneğin; DDR3 tabanlı bir anakart kullanıyorsak DDR3, DDR4 bir anakart kullanıyorsak DDR4 bir RAM almamız gerekmektedir. Ayrıca anakartın en fazla kaç MHz frekanslı ve kaç voltajlı RAM desteklediğini ve kaç adet slot bulunduğunu öğrenmemiz gerekir.

Kapasite ve Hız: RAM’in depolayabileceği veri miktarını ve saniyede kaç kez veri okuyup yazabildiğini gösteren iki önemli özelliktir. Kapasite genellikle GB (gigabayt) cinsinden ifade edilir. Hız ise MHz (megahertz) cinsinden ifade edilir. Kapasite ve hız ne kadar yüksek olursa, bilgisayarın performansı da o kadar iyi olur. Ancak kapasite ve hız arttıkça fiyat da artar. Bu nedenle ihtiyacımıza göre bir seçim yapmalıyız. Örneğin; basit işler yapmak için 4 GB veya 8 GB RAM yeterli olabilirken, oyun oynamak veya video düzenlemek için 16 GB veya 32 GB RAM gerekebilir.

Marka ve Kalite: RAM’in üretici firması ve kalitesi de önemli bir faktördür. Kaliteli ve güvenilir bir marka tercih etmek, hem performans hem de dayanıklılık açısından faydalıdır. Kalitesiz ve ucuz bir RAM seçimi, hem bilgisayarın çalışmasını bozabilir hem de kısa sürede arızalanabilir. Bu nedenle piyasada tanınmış ve garantili markaları tercih etmek gerekir.

Tek ve Çift Kanal (Single & Dual): RAM’in tek veya çift kanal olarak çalışabilmesi de önemli bir özelliktir. Tek kanalda çalışan bir RAM, sadece bir slotu kullanırken, çift kanalda çalışan bir RAM, iki slotu aynı anda kullanır. Bu sayede veri transfer hızı iki katına çıkar ve performans artar. Çift kanalda çalışmak için ise aynı marka, model ve kapasitede iki adet RAM’e ihtiyaç vardır. Bu nedenle RAM alırken kit olarak satılan ürünleri tercih etmek daha avantajlıdır.

Gecikme (CL) Değeri: RAM’in veri okuma ve yazma hızını etkileyen bir diğer faktör de gecikme değeridir. Gecikme değeri, CL (CAS Latency) olarak ifade edilir ve birim olarak nanosaniye (ns) kullanılır. Gecikme değeri ne kadar düşük olursa, RAM o kadar hızlı çalışır. Ancak gecikme değeri ile frekans arasında bir denge kurmak gerekir. Çünkü frekans arttıkça gecikme değeri de artar. Bu nedenle yüksek frekanslı bir RAM alırken gecikme değerinin de düşük olmasına dikkat etmek gerekir.

The post RAM Alırken Nelere Dikkat Etmeliyiz? PC Performansını Artıracak RAM Bellek Rehberi! appeared first on TechWorm.

RAM’in açılımı Random Access Memory’dir. Türkçe karşılığı Rastgele Erişilebilir Bellek’tir. RAM, cihazların kısa süreli hafızası olarak tanımlanabilir. RAM, cihazın ihtiyaç duyduğu verileri geçici olarak depolar ve çok hızlı bir şekilde okur veya yazar. Bu sayede cihazın işlem hızını artırır ve daha akıcı bir kullanıcı deneyimi sağlar. RAM’in özelliği, verileri sadece cihaz açık olduğu sürece saklamasıdır. Cihaz kapandığında veya enerjisi kesildiğinde RAM’deki veriler silinir. Bu nedenle RAM’e geçici bellek de denir. RAM’deki verilerin kalıcı olarak saklanması için başka bir depolama birimine aktarılması gerekir. Örneğin sabit disk, SSD veya flash bellek gibi.

RAM’in farklı türleri vardır. Bunlardan en yaygın olanları Statik RAM (SRAM) ve Dinamik RAM (DRAM)‘dir. SRAM ve DRAM arasındaki temel fark, verileri depolama şeklidir. SRAM, verileri transistörler aracılığıyla depolar ve sürekli olarak günceller. DRAM ise verileri kapasitörler aracılığıyla depolar ve belirli aralıklarla yeniler. Bu nedenle SRAM daha hızlı ama daha pahalıdır. DRAM ise daha yavaş ama daha ucuzdur.

RAM’in performansını etkileyen başlıca faktörler kapasite, frekans ve gecikme süresidir. Kapasite, RAM’in depolayabileceği veri miktarını belirtir. Genellikle GB (gigabayt) cinsinden ifade edilir. Frekans, RAM’in saniyede kaç kez veri okuyup yazabildiğini belirtir. Genellikle MHz (megahertz) cinsinden ifade edilir. Gecikme süresi ise RAM’in verilere erişmek için harcadığı zamanı belirtir. Genellikle CL (CAS Latency) cinsinden ifade edilir.

RAM’in ihtiyaç duyulan kapasitesi, cihazın kullanım amacına göre değişir. Örneğin basit işler yapmak için 2 GB veya 4 GB RAM yeterli olabilirken, oyun oynamak veya video düzenlemek için 8 GB veya 16 GB RAM gerekebilir. Aynı şekilde frekans ve gecikme süresi de performansı etkiler. Yüksek frekans ve düşük gecikme süresi olan bir RAM daha hızlı çalışacaktır.

RAM seçerken dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta da uyumluluktur. RAM’in cihazın anakartı, işlemcisi ve diğer bileşenleriyle uyumlu olması gerekir. Aksi takdirde RAM çalışmayabilir veya performans kaybına neden olabilir. RAM’in uyumluluğunu kontrol etmek için cihazın teknik özelliklerine veya üreticinin web sitesine bakılabilir.

RAM’in faydaları nelerdir? RAM’in cihazlara sağladığı en büyük fayda, işlem hızını ve verimliliğini artırmasıdır. RAM sayesinde cihazlar daha fazla uygulama veya programı aynı anda çalıştırabilir, daha hızlı açılıp kapanabilir, daha az donma veya takılma yaşayabilir. Ayrıca RAM, cihazın enerji tüketimini de azaltır. Çünkü RAM, verileri okumak ve yazmak için sabit disk veya SSD gibi depolama birimlerine göre daha az enerji harcar.

RAM nasıl temizlenir? RAM’in performansını etkileyen bir diğer faktör de temizliğidir. RAM bellekler zamanla tozlanabilir, oksitlenebilir veya hasar görebilir. Bu durumda RAM’in verileri okuma ve yazma hızı düşebilir veya hatalar oluşabilir. Bu nedenle RAM belleklerin periyodik olarak temizlenmesi gerekir.

RAM temizlemek için öncelikle cihazın fişini çekmek ve elektrostatik boşalmadan korunmak gerekir. Sonra cihazın kapağını açmak ve RAM bellekleri yerinden çıkarmak gerekir. RAM bellekleri yumuşak bir bez veya pamuklu çubuk ile nazikçe silmek gerekir. Ayrıca alkol veya izopropil alkol gibi temizleyici maddeler de kullanılabilir. Ancak bu maddelerin kurumasını beklemek gerekir. Son olarak RAM bellekleri tekrar yerlerine takmak ve cihazı çalıştırmak gerekir.

The post RAM Nedir? Bilgisayarınızın Performansını Artıracak Bellek Rehberi! appeared first on TechWorm.

Ekran kartı, bilgisayarın grafik işlemlerini gerçekleştiren donanım parçasıdır. Ekran kartının performansını belirleyen faktörler arasında bellek miktarı, bellek hızı, çekirdek hızı ve çekirdek sayısı gibi özellikler bulunur. Ekran kartları genellikle iki farklı teknolojiye sahiptir: OpenCL ve CUDA.

OpenCL, açık kaynaklı bir platformdur ve farklı marka ve modeldeki ekran kartları tarafından desteklenir. CUDA ise NVIDIA tarafından geliştirilen özel bir platformdur ve sadece NVIDIA ekran kartları tarafından desteklenir.

İşlemci ise bilgisayarın merkezi işlem birimidir. İşlemcinin performansını belirleyen faktörler arasında çekirdek sayısı, çekirdek hızı, önbellek miktarı ve mimari gibi özellikler bulunur. İşlemciler genellikle iki farklı markaya aittir: Intel ve AMD. Intel işlemciler daha yüksek çekirdek hızına sahipken, AMD işlemciler daha fazla çekirdek sayısına sahiptir.

Render alınacak programın ekran kartı veya işlemciye olan ihtiyacı programın desteklediği teknolojiye göre değişir. Örneğin Adobe Premiere Pro hem OpenCL hem de CUDA destekler. Bu durumda iyi bir ekran kartı ile yüksek performans elde edilebilir. Ancak Sony Vegas Pro sadece OpenCL destekler. Bu durumda NVIDIA ekran kartları avantajını kaybeder. Bazı programlar ise sadece işlemciyi kullanır ve ekran kartının performansını etkilemez.

Render alınacak ayarların ekran kartı veya işlemciye olan ihtiyacı ise ayarların kalitesine ve detayına göre değişir. Örneğin yüksek çözünürlükte, yüksek kare hızında ve yüksek bit derinliğinde render almak istiyorsanız ekran kartının performansı daha önemli olur. Ancak düşük çözünürlükte, düşük kare hızında ve düşük bit derinliğinde render almak istiyorsanız işlemcinin performansı daha önemli olur.

Sonuç olarak render için ekran kartı mı, işlemci mi önemli sorusunun net bir cevabı yoktur. Render almak istediğiniz programın ve ayarların özelliklerine göre hangisinin daha önemli olduğu değişebilir. Ancak genel olarak render işleminde ekran kartının performansının daha belirleyici olduğunu söyleyebiliriz.

Bu nedenle render için ekran kartı seçimi yaparken aşağıdaki noktalara dikkat etmeniz gerekmektedir:

Render almak istediğiniz programın desteklediği teknolojiye uygun bir ekran kartı seçin. Eğer program hem OpenCL hem de CUDA destekliyorsa NVIDIA ekran kartları daha avantajlı olacaktır. Eğer program sadece OpenCL destekliyorsa AMD ekran kartları daha uygun olacaktır.

Ekran kartının bellek miktarı, bellek hızı, çekirdek hızı ve çekirdek sayısı gibi özelliklerine bakın. Bu özellikler ne kadar yüksek olursa render performansı da o kadar yüksek olur. Ancak bu özelliklerin hepsinin yüksek olması gerekmez. Örneğin bellek miktarı yüksek ama bellek hızı düşük olan bir ekran kartı performans kaybına neden olabilir.

Ekran kartının fiyat-performans oranını değerlendirin. Ekran kartları arasında fiyat farkları oldukça büyük olabilir. Ancak fiyatı yüksek olan bir ekran kartının performansı da mutlaka yüksek olmayabilir. Bu nedenle ekran kartlarını karşılaştırırken hem fiyatlarını hem de performanslarını göz önünde bulundurun.

Render İçin İşlemci ve Ekran Kartı Önerisi

Tablomu oluştururken render için ekran kartının performansının daha önemli olduğunu ve render almak istediğiniz programın desteklediği teknolojiye uygun bir ekran kartı seçmeniz gerektiğini dikkate aldım. Ayrıca işlemci, ekran kartı ve ram modellerini en güncel ve en hızlı olanlardan seçtim. Tablomda yer alan önerilerim sadece bir fikir vermek içindir. Render için kendi bütçenize ve ihtiyaçlarınıza uygun bir sistem kurabilirsiniz.

The post Render için Ekran Kartı mı, İşlemci mi Önemli? appeared first on TechWorm.

Virtualization Technology yani Sanallaştırma Teknolojisi bilgisayarınızın işlemcisi üzerinde farklı sanal işletim sistemlerinin kurulmasını sağlayan teknolojidir. Yani Windows işletim sistemine sahip bir bilgisayar kullandığınızı düşünelim. Bu işletim sistemi üzerinde Android işletim sistemine sahip uygulama yada oyunları çalıştıramazsınız. Bunun için Android işletim sistemine sahip bir cihaza ihtiyacınız var. Tam bu esnada Android emülatörler devreye giriyor. Bu emülatörler sayesinde bilgisayara sanal bir Android işletim sistemi kurulabiliyor. Bu sayede bilgisayar üzerinden Android oyun ve uygulamaları çalıştırabiliyorsunuz.

Virtualization Technology Nasıl Etkinleştirilir?

Bilgisayarda sanal işletim sistemi kurulabilmesi için ise Virtualization Technology özelliğinin aktif olması gerekmektedir. Bilgisayar üzerinden Android kodlama yapacaksanız, Android oyun ve uygulamaları kullanacaksanız sanal işletim sistemi kurulumunun aktif olması ve Android emülatör kullanmanız gerekiyor.

Bunun için BIOS ekranına giriş yapmalısınız. BIOS — Advanced — Intel (R) Virtualization Technology özelliğini Enabled yapmanız yeterli olacaktır. AMD işlemcilerde de Virtualization Technology olarak gözükebilir.

The post Virtualization Technology (Sanallaştırma Teknolojisi) Nedir? appeared first on TechWorm.

Öncelikle format nedir sorusuna cevap vermeye çalışayım. Arkadaşlar format dediğimiz şey Windows 7, 8, 10 veya 11 gibi bir işletim sisteminin bilgisayarın HDD, SSD gibi bir diskine yüklenmesi işlemidir. İşletim sistemi yüklü olmayan bir bilgisayarı kullanamazsınız. Bilgisayarı ilk aldığınızda işletim sistemi yoksa (FreeDos) format atmanız gerekecek. Farklı bir şekilde işletim sistemi yüklü bir bilgisayarın çökmesi, yavaşlaması, virüs bulaşması, yükseltme veya keyfiyet gibi herhangi bir durumda “işletim sistemini” yeniden yükleyebilirsiniz. Böyle durumlarda eski işletim sistemi silinir ve yenisi yüklenir. Aslında işletim sistemi yükleme yani format işlemi bir flash belleğe dosya yüklemekten hiçbir farkı yoktur. Burada işletim sisteminin dosyalarını diskinize yüklüyorsunuz. Windows 7, 8, 10 veya 11 gibi bir işletim sistemi üzerinde programları çalıştırmak için geliştirilmiş bir yazılımdır. Bilgisayara yüklediğiniz tüm programlar, oyunlar, uygulamalar aslında işletim sisteminin üzerine yüklenir.

Format Sonrası Yüklenmesi Gereken Programlar

Format sonrasında ilk yapacağınız işlem bazı temel programları yüklemektedir. Tüm profesyonel kullanıcılardan tutun en acemi kullanıcılara kadar herkes bu programları yüklemek durumundadır. Peki nedir bu programlar? Sırasıyla yüklemeniz gerekenler programlar şunlar.

1- Google Chrome: Bu internete girmek için kullandığımız hızlı bir tarayıcı aslında. Opera, Mozilla Firefox, Microsoft Edge, Explorer gibi farklı tarayıcılar (browser) bulunsa da günümüzde en popüler tarayıcı Google Chrome‘dur. Programı hemen buradaki bağlantıyı (tıkla) takip ederek Google Chrome‘u resmi sitesinden indirebilirsiniz.

2- WinRar: Sıkıştırılmış dosyaları açmak için kullandığımız bir program. Şu ana kadar bu programı kullanmayan bilgisayar görmedim. Bir dosyayı başkasına göndermenin en pratik yolu elbette .RAR ve .ZIP gibi uzantılarla sıkıştırmak. WinRAR güçlü bir arşiv yöneticisidir. RAR ve ZIP dosyaları için tam destek sağlar. Ayrıca 7Z, ACE, ARJ, BZ2, CAB, GZ, ISO, JAR, LZH, TAR, UUE, Z arşivlerinden dosya çıkartılmasını destekler. Programı hemen buradaki bağlantıyı (tıkla) takip ederek WinRar resmi sitesinden indirebilirsiniz.

3- Adobe Reader: Yeni adıyla Adobe Acrobat Reader DC programı .PDF dosyalarını açmak için kullandığımız resmi bir program. Bilgisayarınızda .pdf dosyaları varsa genel olarak Adobe Reader kullanarak açıp okuyoruz. Programı hemen buradaki bağlantıyı (tıkla) takip ederek Gezginler.com sitesinden indirebilirsiniz.

4- VLC Player: İndirmiş olduğunuz bir çok uzantıdaki video, film veya dizileri izleyeceksiniz o zaman bir video oynatıcıya ihtiyacınız. Normalde format sonrasında bir video oynatıcı (bknz: Windows Media Player) standart olarak yüklü bir şekilde geliyor ancak bizlere daha net ve kaliteli bir görüntü sağlayan program ise en popüler video oynatıcı programı olan VLC Player programı. Programı hemen buradaki bağlantıyı (tıkla) takip ederek VLC Player resmi sitesinden indirebilirsiniz.

5- Antivirüs Programı: Bilgisayarı zararlı yazılımlara karşı korumak için bilgisayarınızda muhakkak bir antivirüs programı bulunması gerekiyor. Yine standart olarak tüm Windows işletim sistemine sahip bilgisayarlarda format sonrasında bir antivirüs yazılımı (bknz: Windows Defender Güvenlik Duvarı) yüklü bir şekilde geliyor ancak her zaman ek bir güvenlik duvarı yani antivirüs programı bilgisayarınızı sağlıklı bir şekilde kullanmanız için oldukça gerekli. Piyasada birçok ücretsiz antivirüs yazılımı bulunuyor. Örneğin e n popüler yazılımları Kaspersky, Bitdefender Antivirus, AVG, Avira, Panda, Malwarebytes Anti-Malware vs. gibi sayabiliriz. Benim burada format sonrasında yüklemenizi tavsiye edeceğim yazılım Avast Antivirüs olacaktır. Uzun zamandır ücretli ve ücretsiz versiyonları kullandığım ve beğendiğim antivirus program Avast Antivirüs yazılımının ücretsiz versiyonunu uzun yıllar gönül rahatlığı ile kullanabilirsiniz. Antivirüs programını hemen buradaki bağlantıyı (tıkla) takip ederek Avast resmi sitesinden indirebilirsiniz.

6- Realtek HD Audio Driver: Bu program bir audio driver. Yani temel ses bir sürücüsü. Ses sürücüsü olmayan bir bilgisayarda kaliteli bir iletişim kurmak, ses alıp vermek mümkün değil. Örneğin; sesi kaliteli dinleyemezsiniz, mikrofonunuz varsa karşı tarafa sesi daha az ve kalitesiz gönderirsiniz. Bazı durumlarda hiç ses alamayabilirsiniz. Kısaca en gerekli temel sürücülerden bir tanesi. Kendi resmi sitesinden ücretsiz indirebilirsiniz. Ancak çok uzun sürdüğünden hızlı bir şekilde indirmek için hemen buradaki bağlantıyı (tıkla) takip ederek Gezginler.com sitesinden indirebilirsiniz.

7- Microsoft Office Programları: Word, Excel, Power Point, Access, One Note vs. gibi temel ofis programlarını bilgisayar yüklemek artık neredeyse zorunlu. Bu programlar olmadan ofis belgelerini açamazsınız. Bir bilgisayarda kesinlikle yüklü olması gereken paket programları oluşturuyor. Microsoft Office Programlarını tek paket halinde, son sürüm ve orijinal haliyle doğrudan hemen buradaki (tıkla) bağlantıyı kullanarak “Microsoft’un Resmî Sitesinden” indirebilirsiniz. Bağlantıyı tıkladığınızda otomatik olarak ofis programları tek dosya halinde inecektir. Tabi programların inmesi internet bağlantı hızınıza göre biraz zaman alabilir. Programı indirdikten sonra üzerini sağ tıklayıp “Birlikte Aç” sekmesinden “Windows Gezginini” seçerek açın ve açılan klasörde “Setup” dosyasını çift tıklayarak bilgisayarınıza kurun.

Format Sonrası Yapılması Gerekenler [Rehber]

1- Masaüstü Simgelerini Getirmek

– Yukarıdaki programları yükledikten sonra yapmanız gereken ilk işlem Masaüstü simgelerini getirmek. Bunun için masaüstünde fare ile sağ tıklayıp “Kişiselleştir” diyoruz.

– Açılan pencerede “Temalar” sekmesini seçiyoruz.

– Gelen sayfada “Masaüstü Simge Ayarları” yazan sekmeyi tıklıyoruz. Ardından Bilgisayar, Kullanıcı Dosyaları, Ağ gibi masaüstü simgelerinin solundaki kutucukları işaretleyip “Uygula” ve “Tamam” diyoruz. Böylece masaüstüne simgeler gelmiş oluyor.

2- Windows Update Yapmak

– Yukarıda masaüstü simgelerini getirdikten sonra yapmanız gereken ikinci işlem Windows Update yapmak. Eskiden donanım driverlarını yani sürücülerini tek tek arayarak internet sitelerini arayarak indirip kuruyorduk. Artık bunların hiçbirine gerek yok. Doğrudan Windows Update kullanarak neredeyse tüm sürücüleri kısa zamanda bilgisayarımıza yükleyebiliyoruz. Sürücüleri bilgisayarınıza yüklemeniz gerekiyor aksi halde bilgisayarınızı tam performansta kullanamazsınız. Hatta bazı donanımlar örneğin; bluetooth, wifi, usb bağlantı noktaları vs. çalışmayabilir. Bilgisayar bir çok parçadan meydana gelmiş aygıtlar yani donanımlardan oluşuyor. Örneğin, ekran kartı, wifi kart, klavyeler, anakart, ram vs. Bu donanımların tamamının çalışması veya tam performansta çalışması için üretici firmalar tarafından hazırlanmış olan sürücüleri (driver) yüklemeniz gerekiyor.

– Şimdi ilk olarak “Windows Update” işlemini yapmak için Başlat/Windows simgesini sağ tıklayıp “Ayarlara” gidiyoruz.

– Açılan pencereden “Güncelleştirme ve Güvenlik” sekmesine gidiyoruz.

– Gelen sayfada “Güncelleştirmeleri Denetle” diyerek bilgisayarımızın gerekli sürücüleri yüklemesini sağlıyoruz. Bu aşamada bilgisayarımızı bir kaç kez yeniden başlatmamız istenebilir.

– “Windows Update” işleminden “Güncelleştirmeleri Denetle” uyarısı gidene kadar yüklemeleri yapmamız gerekiyor. Tüm sürücüler yüklendiğinde “Güncelsiniz” uyarısı belirecektir.

3- Sürücüleri Manuel Yüklemek

Arkadaşlar burası önemli bir detay. Normalde üstte ikinci aşamadaki işlemlerimiz yeterli. Ancak bazı bilgisayarlarda sürücüler tamamen yüklenmemiş olabilir. Özellikle eski nesil bilgisayarlarda sürücülerin tamamı yüklenmiyor. Bu durumda yapmanız gereken laptop kullanıyorsanız laptop üreticisinin resmi sitesinden masaüstü pc  kullanıyorsanız anakartının resmi sitesinden driverları bulup yüklemeniz gerekiyor.  Tabi donanımlar vs. çok eski ise hiç bulamayabilirsiniz. Hatta firma tarihe bile karışmış olabilir. Bu durumda “Driver Booster” gibi bazı yardımcı sürücü yükleme programları kullanmanız gerekecek. Bu programı başarılı bulduğumdan öneriyorum. Bunun gibi bir çok program bulunuyor. İşinize yarayacak kısmı tamamen ücretsiz olan Driver Booster temelde sürücü yükleme programı. Program bilgisayarımızın güncel olmayan veya yüklenmemiş en temel driverlarını (sürücülerini) günceller. Eğer driverları yüklemez veya güncelleme yapmazsanız bilgisayarınızdan maksimum performans alamazsınız. Bu programı bilgisayarınıza yükleyip driverları yükledikten sonra denetim masasından kaldırmanızı tavsiye ediyorum. Yükleme işlemlerinden sonra bu programın bilgisayarımızda durmasına gerek yok. Programı hemen buradaki bağlantıyı (tıkla) takip ederek Driver Booster resmi sitesinden indirin.

4- Windows 10 ve Office Programlarının Etkinleştirilmesi

Bu konu olabildiğince önemli. Çünkü Windows 10’u ve Ofis Programlarını etkinleştirmeden tüm özellikleri ile kullanamıyorsunuz. Tabi yine normal bir şekilde bilgisayarınızı kullanmaya devam edebilirsiniz. Ancak etkinleştirilmemiş bir  Windows 10’u ve Ofis Programları size bilgisayarı kullanırken rahatsız edecektir.

Şimdi ilk olarak “Windows 10” etkinleştirme işleminden bahsedeyim. İlk olarak ” Başlat/Windows” simgesini sağ tıklayıp “Ayarlar” ardından ve “Güncelleştirme ve Güvenlik” sekmesine gidiyoruz. Burada sol taraftaki “Etkinleştirme” kısmına tıklıyoruz. Eğer karşımıza aşağıdaki gibi “Windows dijital bir lisans ile etkinleştirildi” uyarısı varsa sizi tebrik ediyorum. Bilgisayarınız Windows‘u orjinal haliyle kullanıyor. Artık sınırsız, süresiz bir şekilde kullanmaya devam edebilirsiniz.

Fakat aşağıdaki gibi “Windows etkinleştirilmedi” uyarısı varsa bilgisayarınızı etkinleştirmeniz gerecek. Burada karşımıza iki seçenek çıkıyor.  Ya 25-50 TL verip orijinal lisans anahtarı (ürün anahtarı) ile kullanmak ki ben bunu tavsiye ediyorum. Veya bütçeniz yoksa aşağıdaki linkte verdiğim bağlantıdaki programı kullanarak Windows 10’u etkinleştirmek. İşlem tamamen size kalmış.

Windows: https://bit.ly/3lO3Hsv | WinRar Şifresi (123456)

İkinci durum ise  “Ofis Programları” etkinleştirme işleminden bahsedeyim. İlk olarak bir “Word veya Excel“ belgesini açın. Sol üst kısımdan “Dosya” ardından “Hesap” kısmına tıklayın. Eğer karşınızda aşağıdaki gibi “Ürün etkinleştirildi” uyarı varsa sizi ikinci kez tebrik ediyorum. Bilgisayarınız Microsoft Ofis Programlarını orjinal haliyle kullanıyor. Artık sınırsız, süresiz bir şekilde kullanmaya devam edebilirsiniz.

Fakat aşağıdaki gibi “Ürün etkinleştirilmedi” uyarısı varsa Microsoft Ofis Programlarını etkinleştirmeniz gerecek. Burada karşımıza iki seçenek çıkıyor.  Ya 25-50 TL verip orijinal lisans anahtarı (ürün anahtarı) ile kullanmak ki ben aynı şekilde bu yöntemi tavsiye ediyorum. Veya bütçeniz yoksa aşağıdaki linkte verdiğim bağlantıdaki programı kullanarak Microsoft Ofis Programlarını etkinleştirmek. Bu işlemde tamamen size kalmış.

Microsoft Office: https://bit.ly/3wMKDzS | WinRar Şifresi (123456)

Microsoft Office: https://bit.ly/3n7I5Ga | WinRar Şifresi (123456) – Alternatif Link

5- Fotoğraf Görüntüleyici Etkinleştirme

Windows 10 üzerine herhangi bir fotoğraf/resmi açmak istediğinizde Windows’un önceden tanımlamış olduğu uygulama kullanılarak açılır. Bizim Windows 7’de alıştığımız ve daha kullanışlı olan “Windows Fotoğraf Görüntüleyicisi” ile açmak için öncelikle birkaç ayar yapmanız gerekiyor. Burada (tıkla) bulunan linkten kayıt defteri dosyasını indirin. Üzerine sağ klikleyip arşivden çıkartın. Ardından fare ile üzerinde çift klikleyip çalıştırın. “Bu uygulamanın cihazınızda değişiklik yapmasına izin vermek istiyor musunuz?” sorusuna “EVET” diyelim. Açılan panelde sorulan “Devam etmek istiyor musunuz?” sorusuna tekrar “EVET” diyoruz.

6- Varsayılan Ayarların Değiştirilmesi

Programları ve tüm işlemleri yaptıktan sonra varsayılan ayarların değiştirilmesi sizin için daha pratik bir kullanım olanağı sağlayacaktır. Bu işlem için yapmanız gerekenleri aşağıda listeledim.

– Başlat/Windows simgesini sağ tıklayıp “Ayarlara” gidiyoruz.

– Açılan pencereden “Uygulamalar” sekmesine gidiyoruz.

– Açılan pencereden “Uygulamalar” sekmesine gidiyoruz. 

– Gelen pencereden “Varsayılan Uygulamalar” sekmesini tıkladıktan sonra aşağıdaki gibi değişikleri yapıyoruz. Örneğin; E-posta‘nın altındaki Microsoft Edge‘yi tıkladığımızda Google Chrome‘u seçiyoruz ve “Yinede Değiştir” diyoruz. Bu işlemleri tüm yüklediğimiz uygulamalar için yapıyoruz.

7- Windows 10 Etkinlik Geçmişi Kapatma

Time Line “Windows 10 Pro 1803” sürümü ile karşılaşmış olduğumuz bir özellik. Bu özellik bilgisayar üzerinde yaptığımız işlemleri kayıt altına alan bir çeşit bilgisayar geçmiş sekmesi. Etkinlik geçmişi; kullandığınız uygulamalar ve hizmetler, açtığınız dosyalar, gezindiğiniz web siteleri gibi, cihazınızda yaptığınız işlemleri takip eder. Bir başkası bilgisayarınızı kullandığında hızlı bir şekilde yaptığınız işlemleri görebilir. Bunu kapatmak için aşağıdaki işlemleri yapmanız yeterli.  Unutmayın, etkinlik geçmişiniz, bilgisayarınızda yerel olarak depolanır.

Ayarlar | Gizlilik | Etkinlik Geçmişi sayfasına geldiğiniz aşağıdaki gibi yapmanız yeterli.

İşlemlerimiz bu kadar; format sonrası yapılması gerekenleri anlatamaya çalıştık. Umarız faydalı olmuştur.

The post Format Sonrası Yapılması Gerekenler [Rehber] appeared first on TechWorm.

Bu yazımızda sizlere “Hangi SSD’yi Almalıyım? SSD Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir? Bilgisayarım İçin Hangi SSD Uyumlu?” sorularına cevap vereceğim. Umarım faydalı olur. Ayrıca herhangi bir sorunuz varsa yorum kısmından yazarsanız kısa sürece cevap vermeye çalışırım. Bu konu çok karmaşık gibi görünen ama aslında basit birkaç teknik detayı öğrendikten sonra olabildiğince kolay bir konu. Bu makale sayesinde SSD konusunu tamamen anlayabileceğinizi düşünüyorum.

Öncelikle SSD’ler tıpkı Hardiskler gibi birer depolama birimidir. SSD’lerin Harddiskler yani mekanik disklerden farkı; içerisinde hareketli parça olmadığından dolayı tamamen sessiz çalışması, ısınma problemlerinin daha düşük düzeyde ve hızlarının ise olabildiğince yüksek olması şeklinde sayabiliriz. Örneğin SSD’ye sahip bir bilgisayar 10-15 saniyede hazır hale gelirken tipik bir mekanik diske sahip bir bilgisayar 2-3 dakika içerisinde anca hazır hale gelebiliyor. Ayrıca programların daha hızlı yüklendiği ve veri transferlerinin inanılmaz hızlarda gerçekleştirebildiklerini rahatlıkla söyleyebiliriz. Genel olarak bilgisayarlarını hızlandırmak isteyenlerin ilk aldığı donanım birimidir. Piyasada 500-1000 TL arasında bir fiyata alacağınız SSD ile laptopunuzu veya masaüstü bilgisayarınızı daha performanslı hale getirmeniz mümkün. SSD alırken ilk dikkat etmeniz gereken konu okuma/yazma değerleri. Çünkü her SSD’nin okuma yazma değerleri farklı. SSD’nin okuma yazma değerini belirleyen ilk olay SATA veya PCIe destekli oluşudur. SATA veriyolunu kullanan SSD’ler saniyede 450-550 MB okuma yazma hızına erişirken PCIe veriyolunu kullanan SSD’ler saniyede 5.000 MB okuma/yazma hızına erişebiliyor. Tipik bir harddiskin saniyede maksimum 150 MB okuma/yazma hızına ulaştığı düşünüldüğünde SSD’ler bilgisayar için yüksek bir performans sağlayacaktır.

Hemen üstteki görselde piyasada kullanılan beş SSD türünü görüyorsunuz. Bu SSD türlerini genel olarak günümüzde kullanılan birçok bilgisayar destekliyor. Bu SSD’lerden herhangi birini dizüstü veya masaüstü bilgisayarınıza kısa sürede takıp kullanmaya başlayabilirsiniz. Montajının oldukça kolay olduğunu belirtmemde fayda var. Yazının devamında ayrıca bu konuya da yer vereceğim.

Tabi konumuzda geçiş yapmadan önce halen piyasada satılan ve birçok bilgisayarda kullanımı devam eden, ancak önümüzde 10 yıl içerisinde tarih olacağını düşündüğümüz Harddiskler yani Mekanik diskler hakkında bilgi verelim. Yine altta yer alan görselde 3 tane Harddisk türü görüyorsunuz. Bu HDD’ler arasında görünüm dışında neredeyse hiçbir fark yok. Hepsinin iç kısmında dönen hareketli diskler ve bu disklerin üzerinde okuma/yazma işlemlerini sağlayan başlıklar bulunuyor.

Bunlardan birincisi geçmişteki laptoplarda kullanılan Harddisk türü oluyor. Genel olarak 2.5” büyüklüğünde bir boyuta sahipler. İkincisi de benzer şekilde geçmişte kullanılan masaüstü bilgisayarlarda kullanılan Harddisk türü oluyor. Bunlarda genel olarak 3.5” büyüklüğünde bir boyuta sahipler.

Üçüncüsü günümüzdeki masaüstü bilgisayarlarda kullanılan Harddisk türü oluyor. Genel olarak 3.5” büyüklüğünde bir boyuta sahipler. Dördüncüsü ise günümüzdeki laptoplarda kullanılan Harddisk türü oluyor. Genel olarak 2.5” büyüklüğünde bir boyuta sahipler.

Üstte ise USB Harddisk ya da Portable HDD olarak bilinen taşınabilir Harddisk oluyor. Bunları daha çok depolama amaçlı kullanıyoruz. USB bağlantısı bulunan laptop veya masaüstü gibi bütün bilgisayarlarda kullanabilirsiniz. Tak çalıştır şeklinde bağlantı sağlıyorlar.

Şimdi üstte günümüzde yaygın bir şekilde neredeyse bir çok dizüstü ve masaüstü bilgisayarda bulunan üçüncü ve dördüncü harddisklerden 2.5” olanın laptop veya 3.5” olanın masaüstü bilgisayarlarda kullanıldığını söylemiştim. Arkadaşlar; boyut sizi yanıltmasın. 2.5” harddiski masaüstü bilgisayarınıza takıp sorunsuz bir şekilde çalıştırabilirsiniz. Yani masaüstünüzdeki 3.5” HDD’i söküp yerine 2.5” HDD’ takabilirsiniz. Veri kablosu, elektrik bağlantıları tamamen uyum sağlayacaktır. 

Aynı şekilde normalde 3.5” harddiski büyüklük nedeniyle doğrudan laptopta takamayabilirsiniz ancak dönüştürme aparatları kullanarak laptopa bağlamanız mümkün. Tabi bunun pek pratik bir işlem olmayacağını belirteyim. Buradaki temel detay veya püf nokta aslında şu. Bu tip harddisklerin bağlantı kısımları aynı “SATA Arayüzü” ve “Elektik Bağlantı Yapısına” sahiptirler. Görünüş olarak farklı yapıda olabilirler. Ancak alttaki görselde baktığımızda buradaki “SATA Arayüzü” ve “Elektik Bağlantı Yapısının” tamamen aynı olduğunu görebilirsiniz.

Şimdi SSD konusuna geçebiliriz. Burası oldukça önemli bir bölüm. Elimden geldiğince detaylı bir şekilde izah etmeye çalışacağım. Eminim anlattıktan sonra kafanızdaki tüm soru işaretleri kaybolacak. Üstte günümüzde kullanımı en yaygın ve en popüler olan 5 SSD türünü görüyorsunuz.  Bu SSD türlerini dilediğiniz bilgisayara takıp çalıştırabilirsiniz. Günümüzdeki neredeyse birçok masaüstü veya dizüstü bilgisayar bunları destekliyor.

Bunlar sırasıyla USB SSD (yani Taşınabilir/Portable SSD), 2.5” SATA SSD, M.2 SATA SSD, M.2 PCIe NVMe SSD, mSATA SSD şeklinde. Bunlar görünüm olarak oldukça küçük ve hafif olduklarını söyleyebiliriz. Bilgisayarlarda kullandığımız RAM Bellek gibi bir görünümleri bulunuyor. Tabi bazı tipleri kullanım amacına göre kutu içerisinde tasarlanmış. Ancak iç yapıları birbirlerine benzer yapıdadırlar. Fakat farklı teknolojide olabilirler. Burada teknolojiden kastım performansı arttırmak amacıyla kullanılan protokoller.

Burada bazı temel kavramları bilmenizde fayda var. Bu kavramlar aslında HDD, SSD, USB Bellek, SD Kart gibi tüm depolama birimleri için geçerli. Bu kavramları öğrendiğinizde bir SSD hakkında net bir bilgiye sahip olabiliyorsunuz. Böylece bilgisayarınız için en uygun, en hızlı SSD’yi alabilirsiniz.  Genel olarak bir SSD’nin veya HDD gibi diğer depolama birimlerinin üzerindeki etiket bilgileri bize ne oldukları veya hızları konusunda kısaca bilgi verirler.

USB (Portable) SSD Nedir? Ne İşe Yarar? Özellikleri Nelerdir?

İlk olarak USB SSD ile başlayalım. Arkadaşlar bu SSD türü USB bağlantı noktası bulunan tüm masaüstü ve dizüstü bilgisayarlara takıp çalıştırabilirsiniz. Günümüzde kullandığımız USB Bellek veya Taşınabilir HDD gibi depolama amacıyla kullanırız. Peki farkı nedir? Farkı günümüzde üretilen USB SSD’ler USB 3.0 veya üzerinde bağlantı ara yüzüne sahiptirler. Örneğin SSD’niz USB 3.1 özelliğinde ise ve bilgisayarınızda USB 3.1 bağlantısı varsa bu USB SSD ile 10 Gbps yani saniyede 1250 MB veri transferi yapabileceği anlamına geliyor. Eğer bilgisayarınız USB 3.0 destekliyorsa bu USB SSD ile 6 Gbps yani saniyede 750 MB veri transferi yapabileceğiniz, farklı bir şekilde eğer bilgisayarınız USB 2.0 destekliyorsa bu USB SSD ile 480 Mbps yani saniyede 60 MB veri transferi yapabileceğiniz anlamına gelecektir. Burada hız söz konusu olduğunda anakart ve SSD’de en düşük özellikteki USB veri yolu kullanan esas alınır. Donanım olarak en düşük USB özelliği kullanana göre hız elde edilir. Tek başına SSD’nin USB değeri bir işe yaramıyor. Hali hazırda günümüzde birçok USB Belleğinde USB 2.0, 3.0 veya 3.1’i desteklediğini, bu nedenle USB SSD’lerin fiyat açısında çok uygun olmadıklarını söyleyebiliriz.

Özet olarak; bu USB SSD’ler taşınabilir depolama aygıtlarıdır. Anakart üzerindeki USB veriyolunu kullanırlar. USB veriyolları USB 1.0, 2.0, 3.0 şeklinde versiyonları bulunur. Anakartın ve SSD’den hangisi en düşük USB veriyolu destekliyorsa bunun okuma yazma hızı elde edilir.

2.5″ SATA SSD Nedir? Ne İşe Yarar? Özellikleri Nelerdir?

İkinci SSD türümüz 2.5” SATA SSD’ler. Bu SSD’ler görünüm olarak 2.5” HDD’ler ile neredeyse aynıdır. Ancak hız, performans, hafiflik, ses ve ısınma konusunda bariz bir şekilde tüm HDD tiplerinden üstündürler. Temel olarak bu tip 2.5” SSD’ler, 2.5” ve 3.5” HDD’ler gibi SATA veri yolunu kullanırlar. SATA veri yollarına baktığımızda günümüzdeki bilgisayarların anakartları çoğunlukla SATA III veriyolunu destekliyor. Bunun anlamı şu; bu SATA III veri yolunu kullanan depolama aygıtları saniyede 600 Mb okuma/yazma işlemi yani veri transferi yapabilirler anlamına geliyor.  Ancak yapı olarak SATA veriyolunu kullanan HDD’ler saniyede en fazla 150 MB okuma/yazma hızına erişirken SATA SSD’ler ise saniyede 500-600 MB okuma/yazma hızına erişirler. Hız olarak nerdeyse 4 katı bir fark olduğunu görebiliyorsunuz. 2.5” SATA SSD’leri hem laptop hem de masaüstü bilgisayarınıza sorunsuz bir şekilde takıp çalıştırabilirsiniz. Eğer laptop veya masaüstü bilgisayarınızda bir HDD varsa; bilgisayarınızı hızlandırmanın en pratik yolu 2.5” SATA SSD satın almaktan geçiyor. Az önce bahsetmiştim, 2.5” HDD’ler hem laptop hem de masaüstü bilgisayarınıza sorunsuz uyum sağlar ve aynı şekilde 2.5” SATA SSD’ler de hem laptop hem de masaüstü bilgisayarınıza sorunsuz uyum sağlar. Bunun nedeni 2.5” SATA SSD’lerin SATA Form Faktörüne yani SATA bağlantı ara yüzüne sahip olmasıdır ve bu SATA arayüzü günümüzde kullanılan neredeyse tüm laptop ve masaüstü bilgisayarlarda bulunuyor. Laptopunuzdan söktüğünüz 2.5” HDD yerine 2.5” SATA SSD’yi herhangi bir kablo vs. olmadan takabiliyorsunuz. Hali hazırda yuvaları standart olarak bulunuyor. Eğer masaüstüne takacaksanız masaüstünüzde bulunan HDD’in kullandığı kabloların aynısını bu SSD’ye takıp çalıştırabilirsiniz. Masaüstü pc’lerin laptoplardan avantajı birden fazla SSD’ye bağlantı için SATA ve Elektrik bağlantısına izin vermesi olarak sayabiliriz. Örneğin laptopta bir HDD varsa bunu söküp yerine SSD takıyorsunuz ancak masaüstünde genel olarak anakart üzerinde birden fazla SATA form faktörü yani konnektörü olduğundan birden fazla depolamaya aygıtına izin verebiliyor. Bu durumda masaüstlerinde açığa çıkan HDD’i ek depolama alanı olarak kullanabilirsiniz. Laptoplarda ise genel olarak açığa çıkan HDD’i CD/DVD yuvasına bir kızak denilen aparat yardımıyla takıp ek bir depolama alanı olarak olarak kullanabiliyorsunuz.

Özet olarak; bu 2.5” SATA SSD’ler neredeyse tüm bilgisayarlara uyum sağlar. Anakart üzerindeki SATA veriyolunu kullanırlar. SATA veriyolları SATA 1.0, 2.0, 3.0 şeklinde versiyonları bulunur. Anakartın ve SSD’nin desteklediği SATA veriyolu okuma yazma hızını belirler.

M.2 SATA SSD Nedir? Ne İşe Yarar? Özellikleri Nelerdir?

Üçüncü SSD Türümüz ise M.2 SATA AHCI SSD. Genel olarak M.2 SATA SSD kullanılır, AHCI kavramı kullanılmaz. Ancak M.2 SATA SSD’ler temel olarak hepsi AHCI sürücüsüne/protokolüne sahiptirler. Arkadaşlar bu tip SSD’ler masaüstü ve dizüstü bilgisayar anakartının üzerinde bulunan M.2 Konnektörüne – M.2 Form Faktörüne veya diğer ismiyle M.2 Yuvasına takarak çalıştırıyorsunuz. Burada M.2 kavramı anakarta üzerindeki yuvayı belirtiyor. SATA kavramı ise SSD’nin anakart üzerinde kullandığı veriyolunu gösterir.  Yukarıda bahsetmiştik, günümüzdeki anakartların neredeyse çoğu SATA 3 veriyolunu destekliyor. Bunun anlamı SATA 3 veriyolunu destekleyen anakartın saniyede 600 MB okuma yazma hızına ulaşacağı yani bu değerde veri transferi yapabileceği anlamına geliyor. Eğer M.2 yuvasına M.2 SATA SSD takarsanız saniyede 600 MB okuma yazma hızına ulaşabilirsiniz. Anakartımın M.2 SATA SSD desteklediğini nasıl anlayabilirim? Bunu anlamanın sadece iki yolu bulunuyor. Birincisi anakartınızın resmî web sitesinden teknik özelliklerine bakarak M.2 SATA SSD destekleyip desteklemediğini öğrenebilirsiniz. İkincisi anakartınızın üzerinde bir M.2 yuvası varsa anakartınız M.2 tipte SSD destekliyor anlamına gelir. Ancak bazı anakartların üzerinde hangi tip veriyolu destekleyen M.2 SSD bilgisi yazılı değildir.  Yani elinizde M.2 SATA SSD varsa anakartınız %100 bunu desteklediği anlamı çıkmaz. Çünkü bazı anakartlar sadece M.2 PCIe SSD dediğimiz PCIe (PCI Ekspress) veriyolu desteklerken bazıları sadece M.2 SATA SSD dediğimiz SATA veriyolunu destekler. Aynı zamanda her iki veriyolunu destekleyen anakartlarda bulunmaktadır. Şu anda gördüğünüz anakart hem M.2 SATA SSD hemde M.2 PCIe NVMe SSD desteklediğini belirtelim.

Özet olarak; bu M.2 SATA SSD’ler anakart üzerinde M.2 yuvaları bulunan ve M.2 yuvaları SATA veriyolunu destekleyen tüm bilgisayarlara uyum sağlar. Anakart üzerindeki SATA veriyolunu kullanırlar. SATA veri yolları az önce açıkladığımız üzere SATA 1.0, 2.0, 3.0 şeklinde versiyonları bulunur. Tipik olarak bir 2.5” SATA SSD ile M.2 SATA SSD’nin okuma yazma hızları 400-600 MB/s arasındadır. Birbirlerine karşı üstünlükleri – avantajları yoktur.

M.2 PCIe SSD Nedir? Ne İşe Yarar? Özellikleri Nelerdir?

Dördüncü SSD Türümüz ise M.2 PCIe NVMe SSD. Arkadaşlar bu tip SSD’ler M.2 SATA SSD’ler gibi masaüstü ve dizüstü bilgisayar anakartının üzerinde bulunan M.2 Konnektörüne – M.2 Form Faktörüne takarak çalıştırıyorsunuz. PCIe kavramı ise SSD’nin anakart üzerinde kullandığı veriyolunu gösterir. Bunun anlamı PCIe veriyolunu destekleyen anakartın saniyede 5000 MB gibi inanılmaz bir okuma yazma hızına ulaşacağı anlamına geliyor. Buradaki tabi püf nokta anakartın desteklediği PCIe (PCI Ekspress) sürümü oluyor. Geçmişten günümüzde PCIe 1.0, 2.0, 3.0, 4.0 gibi veri yollarına sahip anakart sürümleri mevcut. Yeni nesil anakartlar genel olarak PCI-Express 2.0 ve PCI-Express 3.0 veriyo lunu desteklerken üst düzey anakartlar PCI-Express 4.0 veri yollarını destekliyor. Anakartımın M.2 PCIe SSD desteklediğini nasıl anlayabilirim? Bunu anlamanın ilk yolu anakartınızın resmî web sitesinden teknik özelliklerine, ikincisi ise anakartınızın üzerinde bir M.2 yuvası varsa buradaki bilgileri okuyarak anakartınızın M.2 PCIe SSD desteklediğini veya desteklemediğni öğrenebilirsiniz. Tekrar hatırlatalım bazı anakartların üzerinde hangi tip veriyolu destekleyen M.2 SSD bilgisi yazılı değildir.  Teknik bilgileri okuyarak net bilgiye ulaşmanız gerekiyor. Diğer bir konu ise NVMe kavramı! Arkadaşlar bu bir protokol, bir sürücü terimidir veriyolu değil! Tekrar edeyim NVMe bir veriyolu değildir! Anakartınızın üzerindeki M.2 slotu NVMe protokolünü destekliyorsa %100 PCIe veriyolunu kullanıyor demektir. Kafanız çok karışmasın.

Özet olarak; bu M.2 PCIe NVMe SSD’ler anakart üzerinde M.2 yuvaları bulunan ve M.2 yuvaları PCIe veriyolunu destekleyen tüm bilgisayarlara uyum sağlar. Anakart üzerindeki PCIe veriyolunu kullanırlar. PCIe veriyolları az önce açıkladığımız üzere PCIe 1.0, 2.0, 3.0, 4.0 gibi şeklinde versiyonları bulunur. Tipik olarak bir M.2 PCIe NVMe SSD’nin okuma yazma hızları 2000 MB/s civarındadır. Bu tip SSD’ler en yüksek hıza ulaşan SSD tipidir. Ayrıca M.2 PCIe NVMe SSD’ler; 2.5” SATA SSD ve M.2 SATA SSD’lere göre daha yüksek hızlara ulaşırlar. Çünkü SATA yerine PCIe veriyolunu kullanırlar. Bu veriyolları anakart üzerinde alınabilecek en yüksek hızları sağlayan veri yollarıdır.

M.2 SSD’ler Hakkında Bilmeniz Gereken Bazı Notlar

M.2 SSD’lerin takılacağı anakartın desteklediği ölçüler ve anahtar tipleri önemlidir. M.2 SSD’lerde 2242, 2260, 2280, 22110 gibi ölçü tipleri bulunur. Buradaki ilk iki rakam 22 milimetreyi temsil eder. Yani M.2 SSD’nin genişliği 22 mm’dir. Zaten tüm M.2 SSD’ler 22 mm genişliğindedir. Diğer sayılar ise anakartın desteklediği M.2 SSD uzunluğunu temsil eder. Örneğin; 2280’deki 80 sayısı 80 mm uzunluğu temsil eder. Bir anakart birden fazla ölçüde M.2 SSD destekleyebilir ve her ölçü için bir vida girişi bulunur.

Diğer bir konu ise anahtar konusu. Her M.2 SSD üzerinde girintiler bulunur. Bunlara anahtar adı verilir. M.2 SATA SSD’ler genel olarak B+M anahtarları (yani girintileri) bulunurken M.2 PCIe NVMe SSD’ler yalnızca M anahtarları (girintileri) bulunur. Bu şekilde ayırım yapabilirsiniz. Ancak unutmayın anakart üzerinde M.2 yuvası sadece B+M anahtar yapısı ise sadece M.2 SATA SSD destekler, ancak sadece M anahtar yapısı ise SATA, PCIe SSD’lerin birini veya her ikisini aynı anda destekleyebilir.

Piyasada görebileceğiniz veya adını duyabileceğiniz M.2 SSD’tipleri;

Piyasada en çok bulabileceğiniz M.2 SSD tipi; M.2 PCIe NVMe SSD ve M.2 SATA AHCI SSD’dir. Tekrar hatırlatayım. PCIe ve SATA veriyolunu simgeler. NVMe ve AHCI ise protokol yani sürücüleri simgeler. M.2 SATA SSD’ler AHCI, M.2 PCIe SSD’ler NVMe veya AHCI protokolünü destekler. (AHCI protokolünü destekleyen bir M.2 PCIe SSD bulmanız çok zor.)

• PCIe SSD SATA SSD’ye göre 25 kat daha fazla veri aktarabilir.
• NVMe komutları göndermeye AHCI’ye göre 2 kat daha fazla hızlı başlar.
• NVMe doğrudan sistem CPU’su ile iletişim kurar.
• SATA SSD’ler AHCI protokolunu kullanırken PCIe SSD’ler NVMe protokolü kullanır.
• Ayrıca M.2 PCIe AHCI SSD’ler piyasadan kalkmıştır.

Bir M.2 SSD’yi dönüştürme adaptörleri kullanarak farklı formlara çevirebilirsiniz. Örneğin elinize bir M.2 PCIe NVMe SSD olduğunu düşünelim. Bu türü isterseniz 2.5 inç SATA SSD veya M.2 SATA SSD gibi formlara dönüştürmeniz mümkün.

Hatta PCIe (PCI Express) genişleme yuvalarına dönüştürme aparatları takarak depolama aygıtı olarak kullanabilirsiniz. Bunun için internet ortamında 100-200 TL’ye bir çok dönüştürme aygıtı bulunuyor. Burada dönüştürme adaptörünü örneğin PCI Express x1 konnektörüne taktıysanız PCI Express x1’in hızı neyse o hızda verim alırsınız. Bu yöntemle dilediğiniz M.2 SSD’yi bilgisayarınıza takıp kullanabilirsiniz.

mSATA SSD Nedir? Ne İşe Yarar? Özellikleri Nelerdir?

Beşinci SSD Türümüz ise mSATA SSD. Arkadaşlar bu tip SSD’ler anakartının üzerinde bulunan mSATA Form Faktörüne takarak çalıştırıyorsunuz. Görünüm olarak M.2 SSD’lere benzerler ancak aynı ölçülere sahip değildirler. Buradaki mSATA kavramı ise SSD’nin anakart üzerinde kullandığı SATA veriyolunu temsil eder ve mSATA mikro değil de mini-SATA anlamına gelir. Bu SSD türünün hızı SATA veriyolu ile alınacak hız değeridir.  Çok yağın kullanılan bir SSD türü olmasa da genel olarak depolama dışında bir farklı kullanım alanları bulunuyor.  Hatırlatayım mSATA, Mini PCI Express (mPCIe) ile aynı soketi kullanır; ancak elektriksel sinyalleşme farklıdır. Günümüzde M.2 SSD‘ler mSATA‘nın yerini almıştır. mSATA, bir yandan veri yolu bağlantı ara yüzünü tanımlarken, bir yandan da elektronik parçaların uygulandığı PCB kart açısından 30mm x 50.95mm ebatlarına işaret eden bir form faktörüdür. İlk başlarda bu tip SSD’ler 32GB ile 64GB arasında değişen kapasiteyle geliyordu ve açıkçası bu nedenle dosyaları depolamak için yeterli değildi. Ancak şu anda bazı firmaların geliştirdiği modeller sayesinde mSATA SSD‘nin kapasitesi 128 GB’tan 1 TB’a kadar mSATA çözümleri bulunmaktadır.

Özet olarak; bu mSATA SSD’ler anakart üzerinde mSATA yuvaları bulunan ve mSATA yuvaları SATA veriyolunu destekleyen tüm bilgisayarlara uyum sağlar. Anakart üzerindeki SATA veriyolunu kullanırlar. SATA veriyolları az önce açıkladığımız üzere SATA 1.0, 2.0, 3.0 şeklinde versiyonları bulunur. Tipik olarak bir mSATA 200-500 MB/s arasındadır. Hız açısında birbirlerine karşı üstünlükleri – avantajları yoktur. Ancak güvenirlilik açısında mSATA SSD daha yüksek veri koruma özelliğine sahiptirler.  Yarım boyutlu mSATA SSD‘ler de mevcuttur. 30,1mm x 26,8mm boyutlarındadırlar ve 152 MBps‘ye kadar okuma ve 64 MBps‘ye kadar yazma hızları sağlarlar.

The post Hangi SSD’yi Almalıyım? SSD Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir? Bilgisayarım İçin Hangi SSD Uyumlu? appeared first on TechWorm.

RAM Nedir? RAM Ne Demektir?

RAM günümüzde kullandığımız bilgisayar, telefon, tablet, oyun konsolu gibi birçok elektronik cihazda kullanılan bir donanım bileşenidir. İngilizce “Random Access Memory” şeklinde açılımı olan RAM, Türkçe karşılığı; “Rastgele Erişimli Hafıza” anlamına geliyor. “RAM Nedir?” sorusuna kısaca cevap verecek olursak mikro-işlemcili sistemlerde kullanılan ve genellikle çalışma verilerini ve makine kodunu depolamak için kullanılan herhangi bir sırada okunabilen ve değiştirilebilen bir tür veri deposudur. Daha basit bir ifade ile bir bilgisayarın hafızasıdır. Ancak bilgisayar kapatıldığında bu hafızadaki tüm bilgiler silinir. Yani RAM’lerde depolanan bilgiler geçici bilgilerden oluşmaktadır.

Bilgi Notu: RAM, “Random Access Memory” kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır.

RAM bilgilerin geçici olarak depolandığı bir hafıza türüdür. Bilgisayarlar genellikle o an üzerinde çalıştıkları programlar ve işlemlerle ilgili bilgileri RAM adı verdiğimiz bu hafıza donanımında tutarlar. RAM ve Sabit Sürücüler (HDD, SSD vs.) temel olarak aynı bilgileri saklarlar, ancak işlemcinin RAM‘deki bilgilere erişme ve onları işleme hızı, sabit sürücülerdeki bilgilere erişme ve onları işleme hızından çok daha yüksektir.

Bilgisayarlar herhangi bir işlem yaparken program kodları ve verileri depolamak için RAM kullanırlar. RAM‘in karakterini tanımlayan en önemli özelliği; bütün hafıza noktalarına neredeyse aynı hızda erişilebilir olmasıdır. Diğer teknolojilerin çoğu belirli bir bit veya byte’ı okuduklarından gecikmelere neden olurlar. RAM’lerde bu durum söz konusu değildir. Birçok RAM türü uçucudur. Bunun anlamı HDD, SSD, USB Bellek vs. gibi hafıza depolama aygıtlarından farklı olarak bilgisayar kapatıldığında içerdiği veriyi tamamen kaybetmesidir.

Bilgi Notu: Yeni nesil RAM‘ler, bir bitlik veriyi dinamik RAM‘lerdeki gibi kapasitörde akım olarak ya da statik RAM‘lerdeki gibi bir flip-flop‘ta durum olarak saklayabilirler.

Yazılımlar RAM‘leri ayırarak bir kısmının daha hızlı sabit disk gibi çalışmasını sağlayabilir. Buna ‘RAM Disk’ denir. Kullanılan hafıza kaydedilmemiş ise, RAM disk bilgisayar kapandığında veriyi kaybeder. Ama kaydedilmemiş hafıza ayrı bir güç kaynağına sahip ise -pil, batarya vs. gibi- veriyi kaybetmez.

Hali hazırda teknolojilerdeki gelişmelerle birlikte sistem kapatıldığında geçici olmayan yani verileri koruyabilecek bazı RAM türleri geliştirilmektedir. Bu gelişmelerde kullanılan teknolojiler ise karbon nanotüpler ve manyetik tünel etkisi kullanan yaklaşımlar içerir. 2006’dan bu yana, kapasiteleri 64 GB olan ve performansları alışılagelmiş disklerin çok üstünde olan SSD (Solid State Drives) diskler kullanılabilir duruma gelmiştir.

Bilgi Notu: Bilişim teknolojilerinde “Bellek” kavramı herhangi bir bilgiyi, veriyi depolayabilen aygıt olarak tanımlanır. Buna göre Sabit Diskler (HDD – Mekanik Disk), SSD’ler (Solid State Drive), Flash (USB) Bellekler, SD Kartlar gibi depolama aygıtları ve RAM’ler birer bellek donanımlardır. Ancak “Bellek” içerisinde yer alan bilgiler bilgisayar kapatıldığında tamamen silindiği için RAM’ler geçici bellek (birincil bellek) olarak tanımlanırken saydığımız diğer depolama aygıtları kalıcı bellek (ikincil bellek) olarak tanımlanır.

Bellek Nedir? Bellek Ne Demektir? | Birincil ve İkincil Bellek!

Yukarıda bahsettiğimiz üzere bellek herhangi bir veriyi depolayan donanım birimidir. Bellek kavramı içerisine Harddiskler, SSD’ler, USB Bellekler ve RAM dahil olmak üzere hafızasına kayıt yapabilen tüm donanımları kapsar. Bir bilgisayar belleği genel olarak “Dahili” ve “Harici Bellek” şeklinde iki kısma ayrılır.

1- Dahili Bellek Nedir?

Bu bellek türü daha çok “birincil bellek veya sistem belleği” olarak ta isimlendirilir. Bilgisayar veya sistem çalışır durumdayken ihtiyacı olan veriye hızlı bir şekilde erişmesi için depolandığı bellek türüdür. RAM (Bellek) bu işlemler için tasarlanmış donanım birimleridir.  Temelde iki farklı dahili Dahili Bellek (Sistem Belleği – RAM) türü mevcuttur: Bunlar: ROM ve RAM.

ROM – Read-Only Memory (Sadece Okunabilir Bellek): Kalıcı, yani sistem gücü kapandığında üzerindeki verileri saklamaya devam eden bellek türüdür. Genellikle bilgisayar ya da sistemin açılış ve ön yükleme (boot) işlemi için kullanılır.

RAM – Random Access Memory (Rastgele Erişimli Bellek): Sistem açılışının ardından, işletim sistemi yüklendiğinde sistem ya da bilgisayar RAM birimini kullanmaya başlar. RAM Nedir? Sorusunun en basit cevabı, işlemci yani CPU tarafından işlenecek verileri geçici olarak depolamakla görevli donanım aygıtıdır. RAM miktarının yüksek olması, işlemcinin işleyeceği verileri çok yavaş olan disk ya da diğer sürücülerden almak yerine RAM üzerindeki verileri kullanması sistemin en yüksek hızda çalışmasını sağlar. RAM birimi çok yüksek hızlıdır ancak verileri geçici olarak depolar. Yani sistem kapandığında ya da güç kesildiğinde üzerindeki veriler silinir. Bu nedenle işlemci-CPU tarafından işlenen yani kullanıcının üzerinde çalıştığı dosyaların sistem kapatılmadan önce kaydedilmesi gereklidir.

2- Harici Bellek Nedir?

Bu bellek türü “ikincil bellek” olarak ta isimlendirilir. Bilgisayar ya da sistem hem çalışır durumda hem de kapalı durumdayken verileri depolayan birimlerdir. Sistem içerisinde dahili olarak veya çıkarılabilir türleri mevcuttur. En çok bilinen örnekleri, HDD (Sabit Disk- Harddisk), SSD (Katı Hal Sürücü), USB Flash Bellek, CD/DVD gibi Kompakt disk sürücülerini örnek verebiliriz.

RAM’in Bilgisayarda Çalışma Prensibi Nasıldır?

Genel olarak RAM’ler birer elektronik bilgi depolama birimleridir. Bilgisayarlarda kullanılan RAM’ler, işlemcinin istediği bilgi ve komutları maksimum hızda işlemciye ulaştıran ve üzerindeki bilgileri geçici olarak tutan depolama donanımlarıdır. İşlemciler her türlü bilgiyi ve komutu bellek üzerinden alır. Bilgisayarın açılışından kapanışına kadar sağlıklı bir şekilde çalışmak zorunda olan en önemli bilgisayar bileşenlerinden biri RAM’dir.

Bilgi Notu: RAM Nedir? RAM Bellek Ne Demek? Sorularının en basit cevabı herhangi bir şekilde elektriksel verinin depolanması işlemidir. Fakat günümüzde daha çok hızlı ve geçici depolama anlamında kullanılmaktadır.

Eğer bilgisayarınızın işlemcisi devamlı olarak sabit diskinize (HDD, SSD vs.) erişmek zorunda kalsaydı çalışma performansı ciddi bir şekilde düşerdi. Veriler bilgisayarınızın belleğinde tutulduğu zaman işlemciniz bu verilere kat kat daha hızlı erişebilir.

Üstteki görselde de görüldüğü gibi işlemci belleğe farklı yollardan erişir. Veriler, ister sabit bir depolama kaynağından (sabit disk) ya da herhangi bir giriş kaynağından (klavye, fare) gelirse gelsin bunların çoğu öncelikle RAM belleğe gider. Bu aşamadan sonra işlemci, kendi için gerekli olan küçük veri parçalarını tampon bellekte (cache) saklar. Bilgisayarınızdaki bütün parçalar (işlemci, mekanik disk ve işletim sistemi gibi) takım hâlinde çalışır. Bilgisayar açılışından itibaren kapatılana kadar işlemciniz bellekleri kullanır. Bu aşamada akıllarda daha rahat kalması için bilgisayarı bir büroya benzetebiliriz. İşlemci büroda çalışan insan; harddisk dosyalarınızı sakladığınız dolaplar, RAM ise sizin masanız olacaktır. Kullanmak istediğiniz belgelere daha hızlı erişmek, her seferinde gidip dolaptan çıkarmamak için onları masa üstünde tutmak en akıllıcasıdır. RAM yani masa bir büroda olmazsa olmaz donanımlardandır.

Şimdi belleğin çalışmasına hep birlikte göz atalım.

–  Bilgisayarınızı açtınız.

–  Bilgisayar açılış verilerini ROM‘dan (Read Only Memory – Sadece Okunabilir Bellek) okur ve (POST- Power On Self Test) bütün aygıtların doğru çalıştığından emin olmak için açılış testlerini yapmaya başlar. Bu testin bir parçası olarak bellek denetleyicisi, bütün bellek adreslerini hızlı bir okuma/yazma işlemiyle test eder.

–  Bilgisayar basit giriş/çıkış sistemini (BIOS Basic Input/Output System) ROM‘dan yükler.

–  BIOS bilgisayar hakkında depolama aygıtları, açılış sırası, güvenlik, tak ve çalıştır özelliği gibi en temel bilgileri sisteme sunar.

–  Bilgisayar işletim sistemini sabit diskten RAM’e yükler tabi ki sadece sistem için hayati olan kısımlar, RAM’de sistem kapanana kadar kalır. Bu işlemcinin, işletim sistemine direk ve hızlı erişimini sağlar.

–  Siz herhangi bir uygulama başlattığınızda bu öncelikle RAM’e yüklenir. RAM kullanımını düzenlemek açısından sadece gerekli parçalar, bir uygulama açıldıktan sonra kullanılmak için açılan herhangi bir dosyada RAM’e yüklenir.

–  İşiniz bitip dosyayı kaydedip kapattığınız zaman dosya, uygun olan depolama birimine (sabit disk) yazılır ve uygulama RAM’den kalıcı olarak silinir.

RAM Türleri Nelerdir?

Yukarıda “RAM Nedir? RAM Ne İşe Yarar?” gibi sorulara cevap verme çalıştık. Burada ise “Ram Türleri Nelerdir?” sorusuna da cevap vermeye çalışalım.

RAM türleri dediğimizde karşımıza iki kategori çıkmaktadır. Bunlar; Dinamik RAM (DRAM) ve Statik RAM (SRAM).

1- DRAM | Dinamik Rasgele Erişilebilir Bellek: Bu tip RAM’ler kısaca DRAM olarak isimlendirilirler. Günümüz bilgisayarlarında en yaygın kullanılan sistem belleği tipidir. Her DRAM bellek hücresi, basitçe bir entegre devre içerisinde yer alan transistör ve kapasitörlerden oluşur. Veri bitleri kapasitör içerisinde depolanır. Transistörler daima bir miktar sızıntı yaptıklarından, kapasitörler yavaş yavaş deşarj olurlar. Bu da depolanan verinin kaybolmasına sebep olur. Bu yüzden DRAM üzerine milisaniye aralığında yeniden elektrik yükü verilerek verinin kaybolması önlenir.

2- SRAM | Statik Rasgele Erişilebilir Bellek: Bu tip RAM’ler kısaca SRAM olarak adlandırılır. SRAM, dört ya da altı transistörden oluşur. DRAM gibi periyodik olarak elektrik yükü verilmesine gerek yoktur. Güç sağlandığı sürece bellek üzerindeki veriyi tutmaya devam eder. Bu nedenle daha hızlıdır ancak daha da pahalıdır. Bu da DRAM bellekleri bilgisayar sistemlerinde daha yaygın olarak kullanılan çözüm haline getirmiştir.

RAM Kapasiteleri ve Çeşitleri Nelerdir?

Bilgisayar, telefon, tablet ve birçok elektronik cihazın vazgeçilmez donanım birimi olan RAM bellekler, farklı RAM çeşitleri ve kapasiteleri ile karşımıza çıkmaktadır. Bilgisayarlarda kullandığımız RAM bellek kapasiteleri; genel olarak 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64 GB şeklinde olurken RAM çeşitleri ise DDR, DDR2, DDR3, DDR4, DDR4 şeklinde sınıflandırılıyor. Modern bir bilgisayarın en az 4GB RAM kapasitesine ve DDR4 RAM çeşidine sahip olduğunu hatırlatalım.

Yukarıdaki bilgilere göre cihazınıza istediğiniz kapasiteye ve çeşide sahip bir RAM’i takıp, kullanabileceğiniz anlamına gelmiyor. Öncelikle bilgisayarınızın desteklediği maksimum bir ram kapasitesi ve çeşidi bulunuyor.

Eğer laptop gibi dizüstü bir bilgisayar kullanıyorsanız marka model bilgisinden cihazın resmî web sitesine giderek laptopunuzun maksimum destekleyeceği RAM miktarı yani RAM kapasitesi ve uyumlu olan RAM çeşidini öğrenebilirsiniz. Farklı bir şekilde eğer masaüstü bir bilgisayar kullanıyorsanız, masaüstü bilgisayarınızın anakart marka-modeli bilgisinden resmî sitesine giderek anakartınızın maksimum destekleyeceği RAM kapasitesi ve uyumlu olan RAM çeşidini hemen öğrenebilirsiniz. Bir bilgisayar veya cihaz çentik yapısından dolayı DDR, DDR2, DDR3, DDR4, DDR4 kategorisinde RAM çeşitlerinden sadece bir tanesini desteklemektedir. Örneğin; DDR4 RAM destekleyen bir bilgisayara DDR3 RAM takamazsınız.

(Üstte: Masaüstü Bilgisayarlarda kullanılan RAM Tipleri)

Eğer satın aldığınız RAM bilgisayarınız ile uyumsuz ise bilgisayar hiçbir şekilde açılmayacaktır. Buradan uyumsuz RAM’in bilgisayarınızı bozacağı anlamı çıkmasın. Sadece bilgisayarınız açılmaz! Eğer uyumlu bir RAM takarsanız bilgisayarınızı tekrar kullanmaya başlayabilirsiniz.  Bu nedenle RAM kapasitesi ve RAM çeşitleri içerisinden ihtiyacınıza uygun olanı seçmeden önce, anakartınızın hangi RAM çeşidi ile uygun olacağını ve hangi kapasiteye sahip olan RAM bellekleri çalıştırabileceğini öğrenmeniz gerekiyor.

RAM kapasitesi arttıkça bilgisayar performansının artacağını unutmayın.

(Görsel: Lenovo Z570 RAM Slotları)

RAM Mhz Nedir?

RAM’lerde Mhz değeri özellikle performanslı bir -özellikle oyun- bilgisayarı isteyen kullanıcıların ilk dikkat ettiği değer oluyor. Mhz (Megahertz) teknik olarak frekans (sıklık) birimidir.  1 MHz saniye başına bir milyon (1,000,000/s) devir işlem şeklinde tanımlanır. Megahertz ismini Alman fizikçi Heinrich Rudolf Hertz’den alır.

Bilgi Notu: En küçük birim Hz’dir (Hertz) ve saniye başına bir devir işlem şeklinde tanımlanır. 1 Hertz ise 1.000.000 Megahertz’e eşittir.

Kısaca RAM bellek üzerinde bulunan MHz ifadesi, bir RAM belleğin saniyede ne kadar devir işlem yaptığını bizlere kısaca anlatıyor. Google üzerinde RAM MHz öğrenme, RAM frekansı öğrenme ya da RAM hızı öğrenme vs. gibi arama yaptığınızda yaptığınız da aslında öğrenmek istediğimiz şey RAM belleğin saniyede kaç milyon devir yaparak işlem yaptığıdır.

Bilgi Notu: Burada Mhz değeri DDR olarak geçen RAM bellek türlerinde her devir de iki kez işlem yapacağı anlamına gelmektedir.

RAM CL Nedir?

RAM’lerin teknik özelliklerini okumak istediğimizde genellikle RAM’in Kapasitesi, Frekansı dışında pekte fark edilmeyen bir özellik daha bulunuyor. Gecikme Süresi denilen bu özellik İngilizce Column Address Strobe Latency veya CL şeklinde kısaltılır. “Cas Latency” olarak ta isimlendirilebilecek bu değer, bellekteki gecikme süresini ifade eder. Bu değer ne kadar düşük olursa RAM’in performansı o derece artar. Genellikle iki RAM arasında kalındığında veya performans konusunda duyarlı olanlar bu değere dikkat etmeleri gerekiyor.

Bir RAM’de Frekans değeri arttıkça CL (Gecikme Süresi) değeride artar ve tam tersi RAM’de Frekans değeri azaldıkça CL (Gecikme Süresi) değeri de azalır. CL Değerlerini anakartan düşürebilirsiniz. Ancak bu değer çok fark edilebilir bir değer olmayacağı gibi performansta ciddi bir artış anlamına gelmeyecektir.

Örnek vermek gerekirse 1666 MHz CL8 olan bir bellek, 1666 MHz hızda CL5 hızında çalıştırılabilir. Tabi bunun tam terside mümkündür. Ancak bunu yapmanız için frekans (Mhz) ayarlarını değiştirmeniz gerekiyor.

Bilgi Notu: Gecikme Süresi daha düşük olan RAM’ler den seçmenizi tavsiye ediyoruz. Ancak temel olarak normal kullanıcılar için fark edilebilir düzeyde bir verim almayacağınızı belirtelim.

RAM Frekans (Mhz) ve Gecikme Süresi (CL) Nasıl Öğrenilir?

Burada ise “RAM Mhz öğrenme, RAM frekansı öğrenme, RAM hızı öğrenme ve RAM CL değeri öğrenme” gibi Mhz ve CL ile ilgili sorulardan herhangi bir tanesini Google üzerinde arıyorsak veya merak ediyorsak; bunu öğrenmek aslında çok basit olduğunu belirtelim.

Bu işlemler için birkaç kısayol bulunuyor.

RAM Mhz ve CL değerini öğrenmenin en hızlı yolu RAM Bellek üzerindeki bilgileri okuyabilmek. Genel olarak bazı bellekler üzerinde RAM Mhz ve CL değeri yazılıyken bazılarında farklı değerler olabiliyor.

Örnek verecek olursak üstteki fotoda bellek üzerinde 2GB 1Rx8 PC3 – 10600S – 9 – 10 – B – 2 1333 şeklinde bir ifade yer alıyor. Burada 2GB RAM’in kapasitesini ifade ediyor. 1Rx8 ise tek taraflı bellek anlamına geliyor. Yani bir tarafı bağımsız işlem görüyor anlamında düşünebilirsiniz. Eğer 2Rx8 şeklinde olsaydı iki taraflı bellek anlamına gelecekti ve bu iki tarafı bağımsız işlem görüyor anlamında. Eğer 1rx8 ile 2rx8 ifadeli iki RAM’iniz varsa bu RAM’leri yan yana kullanabilirsiniz, uyumlu olacaktır.

PC3 – 10600S ifadesindeki PC3 – DDR3 RAM olduğunu, 10600S ifadesi ise 1333 Mhz -frekans- değerinin olduğunu ifade eder. 9-10-B-2 değerleri ise sırasıyla CAS Latency (CL), Row Column Delay (TRCD), Row Precharge Time (TRP) ve Row Active Time (TRAS) değerlerini ifade etmektedir.

Bilgi Notu: Uyumluluk için sadece 1rx8 ile 2rx8 ifadeleri yeterli değildir. Özellikle frekansına -yani Mhz değerine- dikkat etmeniz gerekiyor.

DDR4 SDRAM

DDR3 SDRAM

Burada anlattığımız bilgiyle RAM üzerindeki etiket verisini okuyarak RAM’in tam olarak ne olduğunu, tüm özelliklerini anlayabilirsiniz. Yine üstte verdiğimiz iki tablodan DDR3 ve DDR4 RAM modüllerinin üzerindeki bilgileri okumanıza yardımcı olacak bilgiler yer almaktadır.

Ancak bazen RAM’ler cihazın içerisinde slotlara takılıdır ve bu durumda bu değerleri okumak için bazı programlara vs. ihtiyacımız var.

Bilgisayarınıza takılı RAM’in Mhz (Frekans) değerini, kapasitesini (GB), Gecikme Değerini (CL), DDR türünü öğrenmek için bilgisayarınızı açıp – kapatmanıza gerek duymadan bazı paket programlar kullanabilirsiniz.  Örneğin; yukarıda bilgisini verdiğimiz üzere Speccy, CPU-Z gibi programlarla RAM bellek hakkında birçok şeyi de görebilirsiniz.

Yine “Görev Yöneticisinden” bilgisayarınızın sahip olduğu RAM Mhz değerini -yani frekansını- hızlı bir şekilde öğrenebilirsiniz. Bunun için “Görev Çubuğu” üzerine sağ tıklayın ve ardından “Görev Yöneticisi” seçin; buradan “Performans” sekmesine gelerek “Bellek” yazan yeri seçin.  Gelen pencerede; bilgisayarınıza takılı RAM’in miktarı, hızı (frekansı), kullanılan yuva sayısı, form faktörü ve anlık kullanılan bellek miktarı gibi birçok bilgiye ulaşabilirsiniz.

Bilgi Notu: Masaüstü bilgisayar RAM’leri ile laptop gibi dizüstü bilgisayar RAM’leri şekil ve büyüklük olarak birbirinden farklıdırlar ve birbirlerine uymazlar. Örneğin; aynı kapasite ve ram çeşidi destekleyen bir masaüstü bilgisayar RAM’ini laptop’a takıp kullanamazsınız. Boyut olarak masaüstü bilgisayar RAM’leri laptop RAM’lerine göre daha uzundurlar.

DRAM Paket Tipleri (Modülleri) Nelerdir?

1- Single In-Line Memory Module (SIMM): SIMM modüller 1990’lara kadar uzun bir süre kullanılan, ancak sonrasında kullanımı sona eren DRAM bellek tipidir. Bu modüller 32-bit veri yoluna sahip olup, 30 ve 72 PIN (temas noktası) olan iki farklı fiziksel yapıda sunulmaktaydı. SIMM kullanan bellekler 256KB, 1MB, 4MB, 8MB, 16MB, 32MB, 64MB kapasiteli olarak bulunurlar. Çift olarak kullanılırlar bu modüllerde bellekler tek başlarına çalışmazlar.

2- Rambus In-line Memory Module (RIMM): RIMM, Direct Rambus bellek modülünün ticari markasıdır. RIMM’ler DIMM’lere benzerler ancak pin sayıları ve çentik yapıları farklıdır. RIMM’ler verileri 16-bitlik paketler halinde aktarırlar. Hızlı erişim ve aktarım hızı nedeniyle modüller daha fazla ısınır. Modülün ve yongaların aşırı ısınmasını önlemek için RIMM modüllerinde modülün her iki yüzünü kaplayan “ısı dağıtıcısı” adı verilen alüminyum kılıf kullanılır. SO-RIMM, SO DIMM’e benzer fakat Rambus teknolojisi kullanılarak üretilmiştir. RIMM aslında soket ismidir. Ancak RDRAM denilen türlerin soketleridir. RIMM modüller 184 pinden oluşmaktadır. Ayrıca 232 pin ayak sayısına sahip olan modelleri de mevcuttur. BIOS ve çipsetin desteklemesi koşuluyla DIMM ve RIMM Modülleri aynı anakartta bulunabilmektedir.

3- Dual In-Line Memory Module (DIMM): Günümüzde kullanılan bellek modüllerinin de dahil olduğu DRAM tipidir. Çift sıralı olarak çevrilebilecek “Dual in-Line” ifadesi, temas noktalarının (PIN) RAM modülünün her iki yanında olduğunu belirtmektedir. DIMM modüllerin ilk örneği olan SDRAM (Synchronous DRAM) modüller; SIMM modüllerin iki katı daha fazla veri aktarımı sunan, 64-bit veri yolunu destekleyen 168-pin bağlantısına sahiplerdi. Daha geniş veri yolu DIMM modül üzerinde daha fazla verinin işlenebilmesi, yani sistem performansının artışı demektir.

Ayrıca masaüstü bilgisayarlarda kullanılan RAM’ler DIMM şeklinde isimlendirilirken laptoplarda kullanılan RAM’ler SODIMM şeklinde isimlendirilir. DIMM ve SODIMM birer modül yani DRAM paket tipidir.

SODIMM (Small Outline DIMM) soketler, özellikle laptop yani dizüstü bilgisayarlarda kullanılmak için tasarlanmıştır. DIMM soketler ile hemen hemen aynı özelliklere sahiptirler. Ancak boyut olarak daha küçük boyuta ve farklı pin sayılarına sahiptirler.

RAM bellek nedir? RAM bellek ne işe yarar? Sorularına cevap verdikten sonra, kavramamız gereken diğer bir önemli nokta ise hangi RAM’in bilgisayarımıza uygun olacağıdır. Yani bilgisayar için RAM yükseltme ihtiyacı duyarsanız birçok unsuru göz önüne almalısınız.

Peki, bilgisayarınızın RAM Bellek kapasitesini ve RAM Bellek çeşidini nasıl öğrenebilirsiniz?

DRAM Çeşitleri Nelerdir?

SDRAM: Synchronous DRAM (SDRAM), bellek hızını CPU saat hızı (clock speed) ile senkronize eder. Böylece bellek kontrolcüsü istenen veri hazır olduğunda saat hızını kesin olarak bilir. Bu sayede işlemci aynı sürede daha fazla sistem isteğine yanıt verebilir.

RDRAM: Rambus DRAM (RDRAM) adını üretici Rambus firmasından almaktadır. 1 GHz değerine ulaşan aktarım hızları ile oyun cihazları ve grafik kartlarında kullanılan bu bellekler 2000’lerin başlarında oldukça büyük talep görmekteydi.

DDR SDRAM: Double Data Rate SDRAM (DDR SDRAM) bellek teknolojisi aslında “synchronous” teknolojisinin geliştirilmiş halidir denebilir. SDRAM teknolojisinin bant genişliğini iki katına çıkarılması sayesinde geliştirilmiştir. Saat frekansını değiştirmeden; saat sinyalinin (clock signal) yükselen ve düşen kısımlarında veri aktarılmasını sağlayarak, iki kat daha fazla veri işleme olanağı sunulmuştur. DDR1 olarak da adlandırılan DDR SDRAM teknolojisinin başarısı üzerine; DDR2, DDR3, DDR4 ve günümüzde ilk örnekleri sunulmaya başlanan DDR5 SDRAM teknolojileri geliştirilmeye devam edilmiştir. Aynı teknolojiyi temel alıyor olmalarına rağmen bu teknolojiler geriye dönük uyumluluk sunmazlar. Dolayısı ile DDR2 bellek kullanılan bir sistemde DDR3 ya da DDR4 bellek kullanmak mümkün olmamaktadır.

Her yeni DDR teknolojisi öncekilere göre daha yüksek aktarım hızları ve performans sunmaktadır. Örneğin günümüzde en çok kullanılan bellek türü olan DDR4 RAM modülleri 2133MHz – 3200MHz aralığında hızlar sunarken, DDR5 RAM modülleri 3200MHz – 8400MHz aralığında aktarım hızları sağlamaktadır.

Bilgisayara RAM Nasıl Takılır?

Bilgisayarda RAM Slotuna RAM Modülü takılacağı zaman dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır. RAM ilavesi için bilgisayarda boş bellek slotu olması gerekir. Aksi durumda mevcut belleğin sökülmesi ve yerine daha yüksek kapasiteli bir belleğin takılması gerekir. Eklenecek belleğin çalışma özellikleri açısından ana karta ve pin sayıları açısından da slota uygun olması gerekmektedir. Ayrıca takılacak bellek yalnız olmayacak ise diğeri ile aynı çalışma frekansına sahip olması gerekir. Slota takılacak olan RAM, kenarlarda bulunan temas dişlerine oturtularak takılır. Slota RAM takarken slot üzerindeki mandalların açık hale getirilmesi gerekmektedir. Daha sonra RAM üzerindeki çentik denilen kesik bölüm dikkate alınarak slota yerleştirilir. RAM’in slota tam oturduğundan emin olunduktan sonra üzerine hafifçe bastırılıp slot mandallarının kapatılması sağlanır. Eğer RAM takıldıktan sonra bilgisayar ekranı açılmıyorsa muhtemelen RAM’ler tam oturmamış veya temizlenmemiş olabilir. Bu durumda RAM’lerin slota tam oturup oturmadığını kontrol edin, RAM’in üzerindeki pinleri bir silgi ile silin ve slotun içerisine yabancı bir cisim olup olmadığını kontrol edin.

Bilgisayarımda Kaç GB RAM Bulunuyor?

Bilgisayarınızda kaç GB RAM olduğunu öğrenmenin birçok farklı yolu bulunuyor. Şimdi burada “Bilgisayarımda Kaç GB RAM Var?” sorusuna cevap verelim.

Bilgisayarınızdaki RAM miktarını yani RAM kapasitesini öğrenmenin ilk yolu masaüstüne bulunan “Bilgisayarım” simgesini sağ tıklayıp “Özellikler” sekmesini seçmek. Karşınıza gelen pencerede bilgisayarınıza takılı RAM kapasitesini hemen öğrenebilirsiniz.

Farklı bir şekilde “Görev Yöneticisinden” bilgisayarınızın sahip olduğu RAM miktarını -yani kapasitesini- hızlı bir şekilde öğrenebilirsiniz. Bunun için “Görev Çubuğu” üzerine sağ tıklayıp “Görev Yöneticisi” seçin; ardından “Performans” sekmesine gelerek “Bellek” yazan yeri tıklayın.  Burada; bilgisayarınıza takılı RAM’in miktarı, hızı (frekansı), kullanılan yuva sayısı, form faktörü ve anlık kullanılan bellek miktarı gibi birçok bilgiye ulaşabilirsiniz.

Yine alternatif bir yöntem olarak Windows ve R tuşuna bastıktan sonra gelen “Çalıştır” penceresine “msinfo32.exe” yazıp “Enter” yapalım. Karşımıza “Sistem Bilgisi” penceresi gelecektir. Burada bilgisayarınıza ait birçok bilgiye ulaşmanız mümkün.

İsterseniz uygulama (program) kullanarak RAM ile ilgili teknik verilere ulaşabilirsiniz. Bunun için internet ortamında birçok uygulama bulunuyor. Bu uygulamalar çok küçük boyutta olup hızlı bir şekilde indirip kullanabilirsiniz. Örneğin; Speccy, CPU-Z gibi popüler uygulamaları kullanabilirsiniz.

RAM Soğutucu Nedir?

Öncelikle “RAM Soğutucu Nedir?” sorusunun yanıtını vermeden önce neden bir RAM soğutucuya ihtiyaç duyacağımızı kısa bir şekilde anlatalım.

Bu yazımızda genel olarak RAM Bellek Nedir? RAM Bellek Ne İşe Yarar? RAM Bellek Çalışma Prensipleri Nelerdir? gibi sorulara cevap vermeye çalıştık. Hep birlikte öğrendiğimiz üzere RAM’ler inanılmaz derecede hızlı işlem yapabilen donanım birimleri arasında yer alıyor. Saniyede milyonlarca işlemleri gerçekleştiren, verileri işlemcinin isteğine göre uyarlayan bir RAM modülünün ısınmaması için hiçbir neden yok. Haliyle bilgisayar üzerinde çok daha fazla iş veya işlem yapmaya başladığımızda RAM bellekler ısınma eğilimi göstereceklerdir.

Tabii RAM belleklerin belli bir sıcaklık derecesine kadar ısınması işlemlerimiz esnasında bazı problemleri ortaya çıkacaktır. Örneğin, bilgisayarınızın donması, kilitlenmesi, kendi kendine kapanmasına varan sorunlar ortaya çıkabilir. RAM soğutucu da bu gibi problemlerle karşılaşmamak ve RAM belleğin sıcaklığını ideal bir seviyede tutmak için kullanılan ek soğutma sistemidir diyebiliriz.

Peki, bir bilgisayar için RAM soğutucu gerçekten gerekiyor mu? Bunun kararını verecek olan elbette sizlersiniz. Eğer yüksek RAM bellek kullanımı isteyen programlar veya oyunlar oynuyorsanız bilgisayarınızın iç sıcaklığını düşürecek soğutma sistemlerinin yanında RAM belleğin ısınmasını engelleyecek soğutucular kullanabilirsiniz. Örneğin; overclock yapmak istiyorsanız, RAM soğutucu seçeneği olan ürünleri tercih etmeniz daha stabil bir kullanım sağlayacaktır. Ancak şunu net bir şekilde belirtelim. Hali hazırda bir çok sistemin iç soğutma sistemleri bilgisayarınız için yeterli düzeyde olacağını belirtelim.

“RAM soğutucu nedir? RAM soğutucu ne işe yarar?” veya farklı bir şekilde “Soğutuculu RAM almalı mıyım?” sorusunu siz de internet ortamında arıyorsanız, yaptığınız işin yüküne göre RAM’lerinizi seçmenizde fayda var.

RAM Seçimi Nasıl Yapılır?

Öncelikle bilgisayarınıza en uygun RAM modülünü seçmek için yukarıda cevaplarını verdiğimiz “RAM Nedir? RAM Mhz Nasıl Öğrenilir? RAM Tipleri Nelerdir?” sorularını öğrenmeniz gerekiyor. Böylece bilgisayarınız için en uygun RAM’i seçmeniz mümkün.

(512MB DDR3 DIMM RAM – Masaüstü | 512 MB DDR3 SODIMM RAM – Laptop)

Birincisi bilgisayarınız için RAM alacaksanız ilk olarak masaüstü veya laptop gibi dizüstü bilgisayarlardan hangisinin kullandığınız önemli olacak. Eğer masaüstü bilgisayar kullanıyorsanız etiket bilgisinde DIMM yazılı RAM’lerden eğer laptop için alacaksanız etiket bilgisinde SODIMM yazılı RAM’lerden almanız gerekiyor. İlk kuralımız bu. Çünkü bu masaüstü ve laptoplar için tasarlanan RAM’lerin uzunlukları birbirinden farklıdır.

İkinci işlemimiz bilgisayarımızın kullandığı RAM tipini öğrenmeniz gerekiyor. Genellikle bilgisayarlar DDR2, DDR3, DDR4 tipinde RAM modülleri kullanırlar.  Bilgisayarlarımız bu RAM modüllerinden sadece bir tanesini desteklediğini unutmayın. Yani DDR2 RAM modülünü DDR3 RAM modülü destekleyen bir bilgisayara takamazsınız.

Üçüncüsü bilgisayarımızın desteklediği Mhz yani Frekans değerini öğrenmeniz gerekiyor. Şimdi her bilgisayarın desteklediği bir frekans değeri bulunuyor. Bu değeri laptop için laptopun marka modelini, masaüstü için masaüstü pc’nin anakart modelini Google’da aratıp resmi sitelerine giderek öğrenebilirsiniz. Eğer elinizde bilgisayarınızın RAM’i varsa veya teknik özelliklerini biliyorsanız aynı frekansa sahip bir RAM almanız gerekiyor. Farklı bir şekilde RAM takviyesi yapacaksınız ekleyeceğiniz RAM’in aynı frekansta olmasına dikkat edin. Aksi taktirde uyumsuz olacağından çalışmama ihtimali bulunuyor.

Dördüncüsü bilgisayarınıza takmak istediğiniz RAM bellek miktarı bilgisayarın desteklediği maksimum RAM bellek kapasitesi aşmaması gerekiyor. Eğer aşarsa ya tam verim alamazsınız veya bilgisayarınız açılmaz. Bu nedenle, RAM bellek seçmeden önce anakartınızın maksimum RAM bellek kapasitesini, devamında RAM tipleri arasından hangi türü desteklediğini öğrenmeniz gerekiyor.

RAM Kim Tarafından İcat Edildi?

Dr. Robert H. Dennard | IBM Üyesi | DRAM Hücresi Çiziminin Yanında (Devre Şeması)

Günümüzde kullanılan modern RAM’ler, icadını ABD’li Elektrik Mühendisi Robert Dennard‘ın 1968 yılında icat ettiği RAM‘e borçludur. 1966’da bir transistör ve bir kapasitörden oluşan; 1968’de ise patenti verilen bir transistör bellek hücresini icat etti. Bu, günümüzün dinamik rastgele erişimli belleğinin (DRAM) temeli oldu. 1984’te Dennard, tek transistör dinamik RAM‘in icadı ve ölçekleme teorisine katkıları da dahil olmak üzere FET teknolojisindeki öncü çalışmalardan dolayı Ulusal Mühendislik Akademisi üyeliğine seçildi. Dennard, IBM’deki araştırma bölümüne katılmadan önce Southern Metodist Üniversitesi ve Carnegie Teknoloji Enstitüsü‘nde Elektrik Mühendisliği okudu. Dijital devreler, cihazlar, hafıza, mantık ve mikro-elektronik konular hakkında çalışmaya başladı. Dinamik RAM için buluş 1967‘de geldi. Teknoloji o kadar yenilikçi ve kullanışlıdır ki, günümüzde çoğu durumda hala katı hal bellek sürücüleri ile birlikte bellek hücresi olarak kullanılmaktadır. Amacı veri depolamaktır ve bilgisayarlarda, cep telefonlarında ve veri depolaması gereken diğer elektronik cihazlarda kullanılır.

The post RAM Nedir? RAM Ne Demek? (RAM Hakkında Herşey!) appeared first on TechWorm.

CMOS, BIOS ve CMOS Pili nedir? Farkları Nelerdir? Ne İşe Yarar? gibi soruların cevabını bu yazımızda bulabilirsiniz.

BIOS ve CMOS Arasındaki Fark Nedir?

Birçok kişi BIOS (Temel Giriş/Çıkış Sistemi) ve CMOS (Tamamlayıcı Metal Oksit Yarı İletken) terimlerini birbirinin yerine kullanır, ancak gerçekte bunlar ilişkili olsalar da bir bilgisayarın farklı bileşenleridir. BIOS, bilgisayarı başlatan programdır ve CMOS ise; BIOS‘un bilgisayarı başlatmak için ihtiyaç duyduğu tarih, saat ve sistem yapılandırma ayrıntılarını depoladığı yerdir.

BIOS, bilgisayarı açıldığı andan işletim sisteminin devraldığı ana kadar kontrol eden küçük bir programdır. BIOS bir donanım yazılımıdır ve bu nedenle farklı verileri depolayamaz.

CMOS bir tür bellek teknolojisidir, ancak çoğu kişi başlangıçta değişken verileri depolayan çipi belirtmek için bu terimi kullanır. Bir bilgisayarın BIOS‘u, sabit sürücü denetleyicileri ve bilgisayarın donanım saati gibi bileşenleri başlatır ve denetler, ancak başlatma ve başlatma bileşenlerine ilişkin belirli parametreler CMOS‘ta depolanır.

Yukarıda kısaca “BIOS ve CMOS Arasındaki Fark Nedir?” sorusuna cevap verdik. Şimdi ilk olarak BIOS’un tanımını yapalım ardından CMOS pili hakkında bilgi vermeye çalışalım.

BIOS Nedir?

Her bilgisayarın anakartına önceden programlanmış BIOS yazılımı vardır. İşletim sisteminden farklıdır. İşletim sistemleri, bilgisayarı satın aldıktan sonra tekrar kurulabilir, kaldırılabilir ve güncellenebilir. Ancak BIOS, üretim aşamasında bilgisayara entegre edilen bir yazılımdır.

BIOS (Temel Giriş/Çıkış Sistemi), bilgisayarınızın ana kartındaki bir çipte depolanan donanım yazılımıdır. Bilgisayarınızı açtığınızda çalışan ilk programdır. BIOS, bilgisayarınızın donanımını başlatan ve test eden, POST işlemini gerçekleştirir. Ardından, önyükleyicinizi bulur ve çalıştırır veya işletim sisteminizi doğrudan yükler. BIOS ayrıca bilgisayarınızın donanımını yapılandırmak için basit bir arabirim sağlar. Bilgisayarınızı başlattığınızda, “Kurulum için F2’ye Basın” gibi bir mesaj görebilirsiniz. Bu kurulum, BIOS yapılandırma ara yüzünüzdür.

BIOS, “Temel Giriş/Çıkış Sistemi” anlamına gelir. Bu tam olarak ne işe yarar? Temel olarak, bilgisayarınızın ana işlevlerini yönetir.

Tüm bilgisayarlar bir girdi ve çıktı süreci aracılığıyla çalışır. Örneğin, bir programı açtığınızı varsayalım:

1- İşlemciniz, programı depolama biriminden almak için sabit diskinize bir talimat gönderir; bu bir girdidir.

2- Sabit diskiniz programdaki verilerini alır ve işlemcinize geri gönderir; bu bir çıktıdır.

3- İşlemciniz programı çalıştırır. Grafik işlemcinize, hangi görüntünün oluşturulması gerektiğini söyleyen talimatlar gönderir; bu bir girdidir.

4- Ardından grafik işlemciniz, görüntüyü oluşturmak için ekrandaki piksellerin nasıl düzenleneceğini anlatan talimatlar gönderir; bir çıktıdır.

Bilgisayarınızın yaptığı her şey bir giriş veya çıkışa indirgenebilir. BIOS, çoğunlukla bilgisayarınızı başlatırken, bilgisayarınızın giriş ve çıkış alışverişini yönetmekle görevlidir. BIOS, bilgisayarınıza işletim sisteminin nasıl başlatılacağı konusunda talimat verir ve ayrıca çevre birimlerini (fare ve klavye gibi) çalıştırır.

Dizüstü bilgisayarınızı açmak için güç tuşuna basıyorsunuz, değil mi? Peki, dizüstü bilgisayar kapalıyken dizüstü bilgisayarınızın güç tuşunu nasıl işlemesi gerekiyor? İşte BIOS tam olarak bunun için var. Bilgisayarınız çalışmaya başladığı andan itibaren bilgisayarınız için temel işlevleri yerine getirir. Güç tuşuna basmak temel bir giriştir. İşletim sisteminizi başlatmak ise temel çıktıdır.

CMOS Nedir?

BIOS yapılandırmanızda değişiklik yaptığınızda, ayarlar BIOS yongasının kendisinde saklanmaz. Bunun yerine, “CMOS” olarak adlandırılan özel bir bellek yongasında depolanırlar. CMOS, ” Tamamlayıcı Metal Oksit Yarı İletken” anlamına gelir. İşlemciler, RAM ve dijital mantık devreleri oluşturmak için kullanılan bir üretim sürecinin adıdır ve aynı zamanda bu süreç kullanılarak oluşturulan yongaların adıdır.

Çoğu RAM yongası gibi, BIOS ayarlarınızı saklayan yonga da CMOS işlemi kullanılarak üretilir. Genellikle 256 bayt olmak üzere az miktarda veri tutar. CMOS yongasındaki bilgiler, kurulu disk sürücü türlerini, sistem saatinizin geçerli tarih ve saatini; bilgisayarınızın önyükleme sırasını içerir.

Bazı anakartlarda CMOS ayrı bir yongadır. Ancak, çoğu modern anakartta, güney köprüsündeki RTC (gerçek zamanlı saat) ile entegre edilmiştir.

BIOS belleğiniz kalıcıdır. Bilgisayarınız kapalıyken bile BIOS ayarlarını hatırlaması gerektiğinden, bilgisayarınızın gücü olmadığında bile bilgilerini korur. Bu nedenle CMOS, CMOS pili olan kendi özel güç kaynağına sahiptir.

CMOS Pili Nedir? Ne İşe Yarar?

Genel olarak masaüstü ve laptop gibi dizüstü bilgisayarlarda anakart üzerinde bir pil yer almaktadır. Bu pil, standart laptop bataryasının aksine bilgisayarın çalışmasını sağlamaz. CMOS pili olarak bilinen bu küçük pil, aslında bilgisayar çalışmadığı zamanlarda devreye girer. CMOS pili, madeni para büyüklüğünde bir lityum iyon pildir. Değiştirilmesi gerekmeden önce on yıla kadar şarj tutabilir. CMOS piliniz biterse, bilgisayarınız kapatıldığında BIOS ayarlarınız varsayılanlarına sıfırlanır. Çoğu modern ATX anakartı da dahil olmak üzere bazı anakartlar, bilgisayar aktif olarak çalıştırılırken pil değiştirilirse CMOS’a güç sağlamaya devam eder.

Peki anakartın üstündeki bu CMOS pili neden var ve ne işe yarıyor? CMOS pilinin ömrü ne kadar?

Bilgisayardaki CMOS (Tamamlayıcı Metal Oksit Yarı İletken) pil, donanım yapılandırma ayarlarını saklamak için kullanılır. Ayrıca bilgisayar kapalıyken tarih ve saatin kaydını tutar. CMOS pil bilgisayarın içindedir ve sistem kartına (anakart) takılıdır. Ancak modern bilgisayarların anakartlarında artık CMOS piline ihtiyaç duyulmasa da halen birçok anakart üzerinde bu pile rastlayabilirsiniz. Modern UEFI anakartları, ayarları bilgisayarın sabit diskinde saklıyor. Bu sistemlerde bir pile ihtiyaç olmasa da pile rastlamanız mümkün. Çoğu anakart BIOS ayarlarını sabit disk gibi kalıcı bir bellekte depoladığına göre neden hala birer pille geliyorlar? Bu sorunun cevabı oldukça basit: Çünkü anakartların çoğu, hala birer Gerçek Zaman Saati (RTC) ile geliyor. Gerçek zamanlı saat, eski bir kol saati gibi sürekli olarak çalışır. Anakart üzerindeki pil, bilgisayar kapalıyken saate güç sağlar. Bu sayede bilgisayarınız, saati doğru olarak bilecektir.

CMOS pil ömrü bilgisayarın kullanımına ve ortamına göre değişir (genellikle yaklaşık 10 yıl). Bilgisayarı düzenli olarak kullanıyorsanız pil ömrü daha uzun olacaktır. Aksine PC’niz hep kapalı duruyorsa pil daha çabuk bitecektir.

Pil bittiğinde, bilgisayarı ilk kez açtığınızda aşağıdaki şu hata mesajlarından biriyle karşılaşmanız mümkün.

• ACPI BIOS Error
• CMOS Battery Failure
• CMOS Checksum Error
• CMOS Read Error
• CMOS Settings Wrong
• New CPU Installed

Son hata mesajında “New CPU Installed” yani “Yeni Bir İşlemci Takıldı” mesajı kafa karıştırıcı olabilir, ancak bu hatanın nedeni basit. Bilgisayarınıza daha önce işlemci taktığınızı hafızasında tutamadığından yeni işlemci takıldığına dair uyarı verebilir.

CMOS pil arızasının en sık karşılaşılan belirtileri arasında BIOS’da yanlış veya geride kalmış sistem tarih ve saati, bilgisayar kapatıldığında BIOS ayarlarının kaybolması ve time-of-day clock stopped (Günün saatini gösteren saat durdu) hatası bulunur. CMOS pilin şarjı bittiyse bilgisayar kapatıldığında BIOS ayarları kaybolur. Bilgisayarı açtığınızda tarihi ve saati sıfırlamanız istenir. Bazen BIOS ayarlarının kaybolması bilgisayarın işletim sistemini yüklemesini engelleyebilir.

CMOS Pili Değiştirme

Anakartlar, genellikle hesap makineleri ve diğer küçük elektronik cihazlarda kullanılan CR2032 pili kullanıyorlar. Pili değiştirme işlemine geçmeden önce bilgisayarı kapatın ve güç kablosunu çıkartın. Eğer bir laptop kullanıyorsanız pili sökün.

Bazı bilgisayarlarda BIOS pili anakarta lehimlenmiş bir durumda olabilir. Bu durumda anakartı değiştirmeniz veya üreticiye başvurmanız gerecektir.

NOT: Bu işlemleri ilk kez yapıyorsanız uzman birinden destek almayı unutmayın.

– Bilgisayarın elektrik (güç) kablosunu çıkarın.

– Güç düğmesine 10-15 saniye basılı tutarak statik elektriği boşaltın.

– Pili birebir aynı pil türüyle değiştirin. (Pil üzerindeki işaretlere bakın).

– CMOS pilini çıkarmak BIOS ayarlarını siler.

– Yeni bir pil ile değiştirdiğinizden emin olun. Kullanılmış bir pil takmayın.

– Antistatik plastik çubuk kullanın. Pili ayırmak için herhangi bir metal nesne kullanmayın.

– Pil konektörünün zarar görmesini önlemek için pili çıkarırken konnektörü sıkıca destekleyin.

– BIOS pilini geri takın ve düzgün taktığınızdan emin olun.

– BIOS ekranına gidin ve burada ayarları “Load Optimized Defaults” yapın.

– Son olarak F10 tuşuna basıp “YES” diyerek ayarları kaydedin. İşlemimiz tamamlandı.

Sonuç

BIOS bir donanım yazılımıdır ve sadece okunabilir. CMOS ise BIOS üzerinde yapılan değişikleri depolar. CMOS‘u ise CMOS Pili dediğimiz batarya besler. Eğer BIOS‘ta yaptığımız değişikler bilgisayarın yeniden açılışında sürekli sıfırlanıyorsa ve yukarıda verdiğimiz hatalardan birini (Örneğin: CMOS Checksum Error) veriyorsa, ya CMOS Pili bitmiştir ve değiştirilmesi gereklidir. Farklı bir şekilde CMOS arızalanmış olma ihtimalide vardır.

Bilgisayarlar CMOS Pili olmadan da çalışabilir. Anakart üzerinde yer alan pil bilgisayar elektrik bağlantısı kesilince (bilgisayarı kapatınca veya bilgisayar fişini prizden çıkarınca) BIOS‘un yani anakart yazılımı üzerindeki yapılan ayarlamaların hafızada tutulabilmesi için gereken enerjiyi sağlar. CMOS Pili olmayan veya CMOS Pili tükenmiş bir bilgisayar; her elektrik bağlantısı kesildiğinde tarih ve saat ayarları gibi BIOS yapılandırmalarını sıfırlar ve fabrika ayarlarına geri döner. CMOS Pilinin değiştirilmesi gerektiğini anlamanın ilk yolu bilgisayar tarih ve saatinin kendi kendine eski bir tarihe (anakartın üretildiği tarihe) geri dönmesidir. Bunun dışında CMOS Pilinin bitmiş olan bilgisayarın BIOS‘u hata vermez veya BIOS‘a girişte sorun yaşanmaz. Ancak BOOT konfigürasyonu gibi yapılandırma ayarlarının bozulması nedeniyle işletim sistemi (windows vb.) başlatılamayabilir. CMOS Pili yenilenince, BIOS ayarlarının yeniden manuel olarak yapılması gereklidir.

The post CMOS (BIOS) Pili Nedir? Ne İşe Yarar? appeared first on TechWorm.