Beyin Kendini Yenilemez Teorisi

Uzun yıllar tartışılan ve savunulan konularda biri beyin hücrelerinin yenilenmediği yönündeydi. Yani beyin hücreleri doğuştan gelirdi ve bu hücreler öldüğü zaman yerine yenisi gelmezdi. Hatta bununla ilgili daha da fena bir tez vardı ki kafanızı bir yere vurduğunuzda veya darbe aldığınızda beyin hücreleriniz ölür ve aptal olacağınız düşünülürdü. Bu yüzden çocukluğumuzdan bu yana bizler kafamızı bir yere vurmaktan, ebeveynlerimiz de biz kafamızı bir yere vurduğumuz da eyvah çocuğum aptal olacak diye korkardı. Yani tabi ki kafaya darbe almak doğru ve sağlıklı bir durum değildi ancak sanıldığı gibi beyin hücrelerinin öldüğü ve bizleri mahvettiği bir durum değildi. En azından son yapılan araştırmalar durumun böyle olduğunu gösteriyor.

Beyin Aslında Kendini Yeniler

Uzun yıllar beynin asla kendini yenilemediğini savunan bilim insanları 2013 yılında yapılan bir araştırma sonucunda bunun doğru olmadığını söyledi. Bu araştırmanın sonucuna göre, beyin hücreleri de tıpkı diğer hücreler gibi kendini yenileme özelliğine sahipti. Yani aslında kafamızı vurduğumuzda ölen beyin hücrelerimizin yerine, yenileri gelebiliyordu. Tabi bu yine de kafamızı çeşitli darbelerden korumamız anlamına gelmiyor. Beyin hücreleri kendini yeniliyor ancak tek bir farkla o da vücudumuzdaki diğer hücrelere göre bunun gerçekleşme hızı daha yavaştır. Yapılan çalışmalar da günde ortalama 700 sinir hücresinin üretildiği ve yenilendiği sonucuna varılmıştır. Bu rakam kulağa fazla gelebilir ancak insan vücudundaki diğer organların kendilerini yenileme hızı dikkate alındığında aslında yüksek bir değer değildir.

Beyin Kendini Nasıl Yeniliyor?

Beynin kendini yenileme süreci yalnızca hipokampüs denilen bölgede gerçekleşiyor. Yani aslında yine genel bir yenileme gerçekleştiğini söyleyemeyiz. Hipokampüs bölgesi, beyinde hafızadan sorumlu olan bölgeye verilen genel isimdir. Yani aslında bu bölge anılarımızın, öğrendiklerimizin ve alışkanlıklarımızın kaydedildiği ve kontrol edildiği bölge diyebiliriz. Bu bölgede her gün bazı hücreler ölürken, bazı hücrelerde üretiliyor yani yenileniyor.

Yenilenen bölge dışında kalan bölgelerde kesinlikle hücre yenilenmesi veya yeni hücre üretimi gerçekleşmiyor. Burada gerçekleşen olayda geride kalan hücrelerin birbirleriyle bağlantıya geçmesidir. Yani beyin hücreleri, birebirleriyle yeni bağlantı yolları buluyor ve beyindeki sorunlu bölgeleri onarabiliyor. Örneğin beyinde oluşan bir hasardan kaynaklı olarak sağ tarafında felçlik oluşan bir kişi, sağ bacağı ve kolu ile yeterince pratik yaptığında felcin etkisinden büyük oranda kurtulabiliyor. Çünkü ölen hücrelerine yerine görev yapan sinir hücreleri, pratikler sayesinde ne yapmaları gerektiğini öğreniyor. Böylece beynimiz, hasarı kendi kendine onarabiliyor.

Beyin Gelişimini Destekleyecek Basit Alışkanlıklar

Beynin tüm bu denilenleri yapması için aynı zamanda sizin tarafınızdan desteklenmesi gerekir. Yani en azından yaşam tarzınızla onun mükemmel işleyişini baltalamamanız gerekir. Aşırı şeker tüketimi, genel olarak sağlıksız beslenme, hareketsiz yaşam tarzı ve konfor alanının dışına çıkmamak beynin sağlık gelişimini olumsuz etkiliyor. Bu alışkanlıklardan uzak durarak öncelikle beyninizin daha sağlıklı çalışmasını sağlayabilirsiniz. Bunun dışında hayatınıza katacağınız basit ancak etkili alışkanlıklar beyin gelişiminizi olumlu etkileyebilirsiniz. Beyin gelişimini destekleyecek aktiviteler veya alışkanlıklar;

• Dişinizi sık kullanmadığınız elinizle fırçalayın.
• Duş alırken gözlerinizi kapatın.
• Sabah aktivitelerini zaman zaman değiştirin. Yapılan araştırmalar, rutinlerin ve alışkanlıkların beyin sağlığını olumsuz etkilediğini göstermektedir. Beyni zaman zaman şaşırtmak onun keskinleşmesini sağlayacaktır.
• Nesneleri tamamen baş aşağı çevirin. Bunlar aile resimleri, takvimler veya masa saatleri olabilir.
• Zaman oturduğunuz yerleri değiştirin, eşyaların yerini değiştirin.
• Hayatınızda yeni kokulara yer açın ve zaman zaman parfümünüzü değiştirin.
• Arabayla seyahat ederken camı açın, rüzgârı hissedin, kokuları alın ve sesleri işitmeye çalışın.
• Arkadaşlarınızla veya tek başınıza “10 şey” oyunu oynayın. Bu oyun bir nesnenin kullanılabildiği 10 şeyi bulmak üzerine oynanan bir oyundur. Bu oyun sayesinde daha fazla düşünür ve beyninizi daha fazla zorlarsınız.
• Marketlerde reyonlar arasında dolaşın ve daha önce görmediğiniz rafları inceleyin. Buralarda daha önce satın almadığınız ürünleri elinize alarak içeriğini inceleyin, ürünü satın almasanız dahi yeni bir şey deneyin.
• Sanat beynin en önemli ilacıdır ve eğer fırsatınız varsa bir grupla sanatsal bir aktiviteye girişin. Birbirinize ödevler verin ve özellikle nesnelere farklı açılardan bakmaya çalışın. Bunu isterseniz tek başınıza da yapabilirsiniz.
• Daha fazla sosyal ilişki kurmaya çalışın.
• Kitabınızı farklı şekilde okumaya çalışın. Özellikle yüksek sesle kitap okumak hem beyne çok iyi gelir hem de kitabı anlama ve öğrenme yetinizi güçlendirir.
• Daha önce yemediğiniz yemekleri deneyin. Farklı kokular ve tatlar almaya çalışın.
• Beyin aktiviteleri üzerine hazırlanan kitapları edinin ve içinde yer alan egzersizleri deneyin.
• Bulmaca çözün veya satranç öğrenmeye çalışın.

Beyin kendini yeniler mi sorusunun cevabı kısmen evet diyebiliriz. Beynin sadece belirli bir bölümü kendini yeniler ve bunun içinde sizlerin yukarıdaki gibi bazı katkılarda bulunmanız gerekir.

The post Beyin Kendini Yenileyebilir Mi? appeared first on TechWorm.

Yıllardır hepimizin bildiği sağ beyin, sol beyin geliştirme egzersizlerinin ileride çocuğunuzun zekasını optimum düzeyde artıracağı bilinen bir gerçektir. Yani bir insan en ideal zekâ yeteneğine beyninin her iki lobunu da kullandığı zaman ulaşabilir. Araştırmalara göre de bunun en ideal yolu bir enstrüman çalabilmek.

Enstrüman çalan kişiler üzerinde yapılan araştırmalar, bu kişilerin beyinlerinde yapısal ve fonksiyonel değişimlerin gerçekleştiğini gösteriyor. Beyinlerinin işitsel ve motor sistemler arasındaki bağların güçlendiği bu kişiler, ilerleyen yıllarda sosyal ve akademik hayatlarında problemleri daha kolay çözebiliyor. Enstrüman çalarken her iki el ayrı ayrı kullanıldığı için sağ beyin ve sol beyin gelişiyor. Böylece enstrümanları üzerinde düzenli ve sık sık pratik yapan bu kişilerin beyinlerinde, iki elin benzer hareketlerini kontrol eden motor bölgeler arasındaki bağlantılar zayıflar. Bu durum da enstrüman çalan kişilerin ellerine birbirinden bağımsız olarak komut verebilmelerini ve enstrümanlarını daha iyi icra edebilmelerini sağlar. Tarihte gelmiş geçmiş en zeki insanlardan biri kabul edilen Leonardo Da Vinci hem sağ elini hem de sol elini ustalıkla kullanabiliyordu. Hatta bazı kaynaklarda her iki eliyle aynı anda veya farklı zamanlarda kılıç kullanabildiği de yazıyor.

Vücudun iki zıt kısmını, yani sağ ve sol eli hatta sağ ve sol beyni aynı anda kullanabilmek devasa bir parti gibi olsa gerek. Yapılan araştırmalarda son 20 – 30 senede sinir bilimciler, gerçek zamanlı incelemelerle beynimizin nasıl çalıştığı hakkında dev buluşlar yaptılar. Bunun için FMRi ve PET tarama aletleri kullandılar. Deney gruplarına düz yazı okumak, matematik problemi çözmek gibi görevler verildiğinde denekler bu görevleri yerine getirirken beynin hangi bölgesinin çalıştığını izleyebildiler. Bu araştırmanın en heyecanlı kısmı ise deneklere müzik dinletince yaşandı. Müzik dinleyen deneklerin beyinlerinde birden çok bölgesi aynı anda harekete geçmeye başladı. Tıpkı notalar gibi beyin de ahenk içinde hareket etmeye başladı.

Bu aşamada akıllara yeni bir soru geldi?

‘’Müzik dinleyen insanların beyinleri bu kadar hareketlendiyse müzik yapan insanların beyinleri bu olaya nasıl tepki veriyor?’’

Bu sorudan sonra deneye devam eden bilim insanları, ziyade müzisyenlerin beyinlerini incelemeye başladığında hayrete düştüler. Çünkü deney sonuçları çalgı aleti çalmanın beyinde bütün bir vücut egzersiziyle eşdeğer olduğunu gösteriyordu.

Her anne baba çocuğunun zihinsel gelişiminin harika olmasını ister. Enstrümanlar sayesinde; görsel,işitsel ve motor kortexleri geliştiriyor. Küçük yaşta böyle bir aktiviteye başlayan çocuğunuz ileride kesinlikle diğer çocuklara göre daha başarılı olacaktır.

The post Enstrüman Çalmak Beyni Geliştirir mi? appeared first on TechWorm.

Nisan 2017’de, Wait But Why adlı bir blog, şirketin kısa sürede ciddi beyin hastalıklarını tedavi etmek için cihaz geliştirmeyi hedeflediğini ve nihayetinde yaşanan insani gelişmenin, bazen transhümanizm olarak adlandırıldığını bildirdi. Musk, bu fikirle kısmen, Iain M. Banks‘ın 13 romanından oluşan The Culture‘ın kurgusal evreninin bir parçası olan “sinirsel bağcık” adlı bir bilim kurgu konseptiyle ilgilendiğini söyledi.

Musk, nöral bağı, zorunlu olarak geniş cerrahi yerleştirme anlamına gelmeyecek, ancak ideal olarak bir damar veya arter yoluyla bir implant yerleştirecek olan “korteksin üstündeki dijital katman” olarak tanımladı. Musk, uzun vadeli hedefin, Musk’un kontrol edilmezse insanlık için varoluşsal bir tehdit olarak algıladığı “yapay zeka ile simbiyoz” a ulaşmak olduğunu açıkladı. Günümüzde bazı nöroprostetikler beyin sinyallerini yorumlayabilir ve engelli kişilerin protez kollarını ve bacaklarını kontrol etmelerine izin verebilir. Musk, bu teknolojiyi, harekete geçirmek yerine, geniş bant hızında diğer harici yazılım ve aygıt türleriyle etkileşime girebilen implantlarla ilişkilendirmeyi amaçlamaktadır.

2018 itibarıyla, şirket “kamuya açık olduğundan beri çalışmaları hakkında oldukça gizli kalmasına” rağmen, kamuoyu kayıtları San Francisco‘da bir hayvan test tesisi kurmaya çalıştığını gösterdi (ancak görünüşe göre bir tane açmamış), daha sonra Kaliforniya, Davis Üniversitesi’nde araştırma yapmaya başladı. Neuralink, San Francisco’nun Mission Bölgesi‘nde, Musk’un ortak bir şirketi olan OpenAI ile bir ofis binası paylaşıyor.

Kaynak: Wikipedia

The post NeuraLink Projesi Nedir? appeared first on TechWorm.

Ancak Alzheimer hastalığının baş göstermesiyle, beyindeki yeni hücre sayısı azalıyor. Yeni bulgular, Alzheimer’ın erken teşhisine de yardım edebilir.

Hipokampus veya beynin hafıza merkezi, yaşlandıkça küçülür ve unutkanlığa neden olur.

Yaş İlerledikçe Üretim Yavaşlıyor

Nature Medicine tıp dergisinde yayımlanan araştırma için, 43-87 yaş aralığında hayatını kaybetmiş olan 13 kişinin bağışlamış olduğu beyin dokuları incelendi. Deneklerin tamamı ölmeden önce nörolojik açıdan sağlıklıydı.

Madrid Özerk Üniversitesi‘nden María Llorens-Martín, ekipçe yaptıkları incelemelerde sağlıklı beyinlerde yeni nöronlara rastladıklarını ancak bu nöronların sayısının yaş ilerledikçe azaldığını söyledi. 40 ve 70 yaşları arasında beyindeki yeni hücreler 40 bin milimetreküpten 30 bin milimetreküpe kadar düştü.

Araştırmacılar daha sonra, ölmeden önce Alzheimer teşhisi konduğu bilinen 52 ile 97 yaş aralığında deneklerin beyin dokularını inceledi. Bu Alzheimer hastalarında da yeni beyin hücrelerinin oluştuğuna dair izler vardı ama sağlıklı beyinlere oranla yeni hücre sayısı çok daha azdı. Alzheimer’ın daha ilk safhalarında olan beyinlerde, sağlıklı beyinlerdeki yeni hücrelerin yarısı ya da daha azı kadar yeni hücreye rastlandı. Nöroloji uzmanları on yıllardır beyindeki hücre üretimi konusunda ikiye bölünmüş durumda. Bazıları insanların yetişkinliğe eriştiğinde beyin hücresi ‘kotasını’ doldurduğunu, bazıları da yaşlılığa kadar beynin yeni nöronlar ürettiğini öne sürüyor.

Kaynak:

• https://www.theguardian.com/
• https://www.bbc.com/
• https://www.dailymail.co.uk/

The post Beyin 90’lı Yaşlara Kadar Yeni Hücre Üretebiliyor! appeared first on TechWorm.

Çoğumuz dün akşam ne yediğimizi bile hatırlayamazken bazı kişiler 4 Mart 2004 tarihinde öğlen neler yapmıştın? Geçen yıl bugün saat 10:00’da kiminle birlikteydin? Ya da 10 hafta önce Cuma günü ne yedin? gibi sorulara hiç düşünmeden ve detaylı bir şekilde cevap verebiliyorlar. Çok ilginç değil mi? İşte hipertimezi olarak bilinen bu kişiler resmen bilgisayar gibi belleğe sahiptirler.

Hipertimezi kısaca kişinin hayatında yaşadığı hiçbir şeyi unutmamasıdır. Son derece üstün otobiyografik bellek adı verilen hipertimezi beyinde hafıza ile ilgili bölgenin diğer insanlardan daha büyük olması durumunda ortaya çıkan nörolojik bir hastalıktır.

Bu hastalık ilk kez 2006 yılında yayınlanan bir makalede ele alındı, daha sonra Jill Price adlı hastanın 2009 yılında kendi anılarını, yaşadıklarını kitap haline getirmesi sonucunda tanındı.

Hipertimezi hastalarında hafıza kısmı özellikle tarihler konusunda oldukça gelişmiş hatırlama yeteneğine sahiptir. Tarih konusunda saat, dakika olarak her şeyi hatırlarlar. Fakat bu durumun okul ya da iş hayatında başarı getireceği söylenemez. Öyle ki Price okul hayatında oldukça zorlandığını söylüyor. Çünkü hatırlamakla okul ya da iş hayatında gerekli olan bilgilerin ezberlenmesinin aynı şey olmadığını vurguluyor.

Son derece üstün otobiyografik belleğe sahip olan hipertimezi kişiler bahsettiğimiz gibi geçmişi oldukça detaylı hatırlayabiliyorlar fakat sadece kendi hayatları ile ilgili olan kısmı hatırlarlar başkalarının hayatlarındaki durumları hatırlayamazlar.

Aslında hipertimezi nadir görülen bir olaydır. Dünyada yaklaşık 20-30 kişide görüldüğü söyleniyor. Geçmişlerini google’dan bile daha hızlı ve detaylı hatırlayan hipertimezi hastasına bir örnek de insan google adıyla anılan Brad Williams’dır. Williams’a hayatından bir gün seçtiğinizde o gün yaşanan her şeyi en ince ayrıntısına kadar anlatabiliyormuş.

Hipertimezi olan kişiler geçmiş olayları çok fazla düşünürler, dolayısıyla gelecek hakkında plan yapmaya oldukça az zaman harcarlar ve sonuçta düşünme kabiliyetleri ile ilgili olumsuz bir durum ortaya çıkar.

Peki neden hipertimezi olunur? Gelin şimdi de bu sorunun cevabını bulmaya çalışalım:

Bu hastalık MR görüntüsü sonucu ortaya çıkar. Beyin MR ile görüntülendiğinde beynin hafıza kısmının normalden oldukça büyük olduğu anlaşılır ve bu durum da hafıza yeteneğinin oldukça gelişmiş olduğu anlamına gelir. Beynin temporal lob, kaudat çekirdek, ön singlut kıvrımı gibi kısımlarda genişlemeler görülür ve bu genişlemeler de hafıza becerisinin artmasına neden olur.

Evet mükemmel bir hafızaya (hipertimezi) sahip olmayı herkes ister. Hani sevgililerin klişeleşmiş soruları vardır. İlk nerde tanışmıştık, hangi tarihteydi? vs. E tabii bunlara cevap bulmak güzel şey fakat bir düşünsenize hipertimezi hastaları her zaman bu kadar şanslı değiller. Geçmişte yaşanan acı, üzüntü veren her şeyi sürekli hatırlamak insana mutsuzluktan başka bir şey getirmez ki ve hatta beraberinde psikolojik sorunları bile getirebilir. O yüzden;

Unutmak en güzeli; acı veren her şeyi…

The post Hiçbir Şeyi Unutmamak: Hipertimezi appeared first on TechWorm.

Öğrencilerin bu tarz unutmaların değişik nedenleri bulunmaktadır. Ders kaynaklı bozucu etkilerden dolayı olabilmektedir. Yani, eski ve yeni aldıkları bilgiler arasında çağrışımı sağlayan özümleyici tekrarlarıkullanmadıklarından olabilmektedir. 40 yaşını geçen yetişkinlerin bir çoğu önceleri hiç unutmadıkları bilgileriunutmaya başladıklarını belirtirler. Bu tarzdaki unutmaların genel olarak sebebi bilgiyi geri getirme ipuçlarının zayıflığı, fazlaca meşguliyetten kaynaklanan çağrışımları oluşturmak için vakit ayıramamaktan kaynaklanabilmektedir. Hafızayı güçlendirmek için minemonik yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemler canlıçağrışımlar oluşturarak kodlama yapmak ve çok daha etkili geri getirme ipuçları meydana getirme şeklindedir. Bu sayede de bilgileri hatırlama geliştirilebilmektedir. Hafızayı güçlendirmek için kullanılan iki ayrı yöntem olanyerleşim yöntemi ve asma yöntemini ele almak gerekirse;

1- Yerleşim yöntemi:

Mevcut ezberlenmiş bilgilerle ezberlenmesi gereken yeni bilgiler arasında görsel anlamda çağrışımlar oluşturmaya yarayan bir kodlama tekniği olan yerleşim yöntemi, kavram, terim ya da isimlerden meydana gelen bir listeyi hatırlatmaya yarayan etkili bir yöntemdir. Bu yöntemin ilk adımı olarak bazı yerlerin görsel dizininin ezberlenmesi, mesela mutfaktaki buzdolabı, fırın, lavabo ve bunun gibi kolay hatırlanabilecek yerler tercih edilmelidir. İkinci adım olarak her madde için çok canlı çağrışım oluşturacak şeyler belirleyin. Üçüncü adım olarak da canlı çağrışımlarmeydana getirildikten sonra da her ismi zihninizde seçeceğiniz yerlere yerleştirin.

2- Asma yöntemi:

Uzun listelerin tam sırasıyla ezberlenebilmesi için etkili olan diğer bir minemonik yöntem de asma yöntemidir. Bu yöntemde rakam-kelime kafiyeleri ile ezberlenecek maddeler arasında çağrışım meydana getiren bir kodlama tekniği olup, buradaki kafiyeler hatırlanması istenen kelimelerin asıldığı birer askı görevi görmektedir.

Yöntemlerin etkinliği nedir?

Hafızanın güçlendirilmesi, iyi kodlama yapmak için gereken çabanın sarf edilmesini, bilgileri özümleyerek tekrar etmeyi ve bu sayede de iyi çağrışımlar meydana getirerek en iyi geri getirme ipuçlarının oluşturulması ile olmaktadır. 50 yaş üstündeki insanların sayısı artmaya devam ettikçe gingko biloba gibi popüler hafıza güçlendirici ilaçlara da ilgi giderek çoğalmaktadır. Fakat araştırmacılar, sağlıklı bir yetişkinin hafızasının güçlenmesinde ve konsantrasyonun artmasında herhangi bir etkisi olmadığını belirtmektedirler. Bilim insanları farelerin hafızasını güçlendirmenin yolunu buldular, ancak insanların hafızasını güçlendirecek ilaçların bulunması için çok uzun yıllar geçmesi gerekecek gibi.

The post Hafızayı Güçlendirme Teknikleri appeared first on TechWorm.