Bir F-35 savaş uçağı 1.6 Mach hızına ulaşıyor denildiğinde bu uçağın saatte kaç kilometre hıza ulaştığını öğrenmek isteriz. Ancak buradaki püf nokta ses hızı göğe oranla daha yüksek değerde olduğudur.

Örneğin, deniz seviyesinde, 1 atm basınçta ve 15 derece hava sıcaklığında; 1 Mach = 1.226,5 km/saat (340 metre/saniye) olarak belirtilir. Yerden yükseldikçe hava sıcaklığı düşer. Deniz seviyesinden 11 km yüksekliğe kadar (stratosfer sınırına kadar) olan atmosfer tabakasına troposfer adı verilir. Ses hızının karesi hava sıcaklığı ile doğru orantılı olarak değiştiğinden, yerden yükseldikçe ses hızı azalır. Buna bağlı olarak da o yükseklikteki mach sayısı deniz seviyesine göre daha az olur. Örneğin, Stratosfer sınırında 11.000 metrede 1 Mach = 1.062,2 km/saattir.

Buradan çıkan sonuçla 1 Mach = 1.226,5 km/saat ile 1.062,2 km/saat arasında bir değere sahiptir diyebiliriz.

Süpersonik ise, ses hızının (Mach 1) üzerinde olan hızları belirtmek amacıyla kullanılan terimdir. Bir yaklaşıma göre de 1.2 Mach’ın üzeridir. Deniz seviyesindeki havada sesin hızı yaklaşık olarak 340 m/s ya da 1,225 km/saat olarak kabul edilebilir. Ayrıca gövdesi ve motorları uzun süreli sesten hızlı uçuşa müsaade edebilecek özelliklerde olan uçaklara süpersonik uçaklar denir. Günümüz savaş uçaklarının büyük kısmı süpersonik uçaklardır. F-16 bunlara örnektir. Ayrıca Bloodhound SSC’de bu tarz bir arabadır.

The post Mach Nedir? 1 Mach Kaç Kilometredir? appeared first on TechWorm.

Jet-Lag, gençlerde ve çocuklarda daha az görülür. Bunun sebebi, gençlerin değişimlere yaşlılara nazaran daha çabuk adapte olmasıdır. Uçaktaki havanın kuru olması, seyehat süresince hareketin kısıtlı olması, içki içilmesi, yeterli sıvı içecek alınamaması, farklı iklimde farklı yemekler, insanlarda jet-lag’a karşı direnç kırıcı diğer etkenlerdir.

Jet-lag belirtileri uykusuzluk başta olmak üzere, uyku düzeninde bozukluklar ve yorgunluk esas problemi oluşturur. Halsizlik, kabızlık veya ishal gibi barsak bozuklukları, iştah kaybı, kendini kötü hissetme, gerginlik, konsantrasyon güçlüğü, baş ağrısı, hafıza bozuklukları, kan basıncındaki oynamalar, adet düzensizliği, bulantı, vücut direncinde azalma görülebilecek ek problemlerdir.

Jet Lag’ın Etkilerini Azaltmak İçin Genel Tedbirler

1- Gitmeden önce iyice dinlenmiş olunuz ve kısa süreli uykular da dahil olmak üzere yolculuk boyunca mümkün olduğunca dinleniniz.

2- Yolculuktan önce ve yolculuk sırasında bol bol su ve meyve suyu içiniz.

3- Hafif yemekler yiyiniz ve yolculuk öncesi ve sırasında kafeinli, gazlı ve alkollü içeceklerden uzak durunuz.

4- Gidilecek yer zaman dilimine kendinizi mümkün olduğu kadar çabuk ayarlayınız, tercihen yolculuk sırasında ayarlayınız (yemek saati, uyku saati).

5- Vardığınızda gün ışığı ile karşılaşacağınızdan emin olunuz.

6- Kısa vadede etkili uyku hapları, gideceğiniz yerdeki uyku modellerine uymanızı ayarlamayı kolaylaştıracaktır, ancak bu ilaçların doktor tavsiyesi doğrultusunda kullanılması gerektiği unutmayınız.

7- Jet lag’in geçici bir durum olduğunu unutmayınız.

Kaynak:

• http://blog.turkishairlines.com/tr/faydali-bilgiler/32/jet-lag
• http://www.bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/jet-lag-nedir-neden-ortaya-cikar
• https://www.enuygun.com/ucak-bileti/sikca-sorulan-sorular/jet-lag-nedir-nasil-gecer/
• http://www.seyahatsagligi.gov.tr/SeyahatOnerileri/HavaYolculugu

The post Jet Lag Nedir? Jet Lag Nasıl Geçer? appeared first on TechWorm.

Tip 1 Kara Kutu: Sadece kokpit ile yer veya kokpit, diğer hava araçları ve mürettebatın kendi arasındaki konuşmaları kaydeden cihazdır.

Tip 2 Kara Kutu: Sadece uçuş verilerini kaydeden ve ses kaydetmeyen cihazdır.

Tip 3 Kara Kutu: Hem ses hem de uçuş verilerini kaydeden cihazdır. Kısaca FDR/CVR olarak bilinir. Günümüzde bir çok uçakta sıklıkla kullanılan kara kutu türlerindendir.

Kara Kutu (Flight Recorder) Neleri Kaydetmesi Gerekir?

Kara kutular kullanıldıkları uçaklara göre farklılıklar gösterirler. En detaylı kayıt büyük yolcu uçaklarında yapılır. Küçük bir uçakta kaydedilecek parametre sayısı ve çözünürlükleri uçağın kullanılacağı sınıfa göre değişir. 2 kişilik bir akrobasi uçağında kaydedilecek veriler 15 ile 20 arasında değişir. Büyük uçaklarda ise 88 temel parametre (veri türü) vardır. Bu parametrelerin türetilmesi ile bir uçakta toplam kaydedilecek bilgi belli olur. Yolcu uçaklarında bu parametre sayısı 250 ye yaklaşabilir. Bu veriler bir kaza olması durumunda incelenir ve kaza nedeni anlaşılır. Örneğin; Pilotun motor gücünü arttırdığı güç kolunun herhangi bir andaki değeri motor gücü değeri ile aynı değilse güç kolu ile motor bağlantısı kopmuştur diye yorumlanabilir. Bu bilgiler kokpit ses kayıtları ile kıyaslanarak emin olunur. Şayet arıza fark edilmişse pilot bunu yere bildirmeye çalışacak, bu konuşmalar da kara kutuda kaydolacaktır.

Bu kayıtlar sadece kaza durumunda değil, aynı zamanda bir öğrenci pilotun uçuş performansının değerlendirilmesinde de incelenebilir.

Aşağıdaki listede verilenler orta büyüklükte bir uçakta kaydedilecek 88 parametreden bazılarıdır:

• Zaman
• Basınç irtifası
• Hava hızı
• Baş doğrultusu
• İvme (Dikey)
• Yunuslama durumu
• Roll durumu
• Pilotun Telsizi açma kapamaya elle müdahalesi
• Motor gücü
• Autopilot çalışıyor mu?
• Uzunlamasına ivme
• Yunuslama Kontrol verisi
• Lateral Kontrol verisi
• Rudder pedal verisi
• Asli yunuslama kontrol yüzey pozisyonu
• Asli lateral kontrol yüzey pozisyonu
• Asli yalpa kontrol yüzey pozisyonu
• Lateral ivme
• Yunuslama yüzey kontrol posisyonu
• Kokpittte flap yüzey seçimi, firar kenarı;
• Kokpittte flap yüzey seçimi, hücum kenarı;
• Dış ortam sıcaklığı
• Otopilot durumu
• Radyo irtifası
• Hücum açısı
• Hidrolik basınç
• Yer hızı
• Fren basıncı
• DC elektrik dağıtıcı statüsü

Kara Kutu (Flight Recorder) Ne Kadar Sağlamdır?

1- Kara kutu her 3 eksen de aynı anda 1000 g’lik güçte yarı dalga sinüs biçimli çarpmaya dayanıklı olmalıdır. (g=9.81 m/s²)

2- Kara kutu en zayıf olduğu eksende 6,5 milisaniye boyunca 1700 g’lik yarı dalga sinüs biçimli çarpmaya dayanıklı olmalıdır.

3- Kara kutu 0,05 inch²’lik bir alanda 250 kilogramlık ani bir baskıya dayanabilmelidir (Bozuk para büyüklüğünde bir yere 5 ton düşse kaldıracak güç demektir).

4- Yaklaşık 45 Santimetre (18 inch) derinliğinde kumun altında çalışabilmelidir.

5- Yaklaşık 1100 derece santigrat sıcaklıkta yarım saat çalışabilmelidir.

6- En az 3 metre derinliğinde suyun içerisinde 30 gün çalışabilmelidir.

Yukarıda verdiğimiz maddeler bir kara kutunun kullanım izni almadan evvel geçtiği testlerin bir listesidir. Bu testleri geçemeyen bir kara kutunun bir uçağa takılmasına izin verilmez. Bunlar dışında pek çok test daha uygulanmaktadır.

Kara kutular askeri ve sivil olarak da 2 ye ayrılır. Sivil uçaklarda uçak içerisinde kesinlikle bir silme tuşu yoktur. Kara kutudaki veri asla silinemez. Oysa askeri kara kutular yüksek önem arz eden görevlerde de kullanıldıkları için farklıdırlar. Düşman bölge üzerinde vurulan bir askeri pilot, bilgiler düşman eline geçmesin diye, kara kutunun silme tuşuna basar ve tüm veriyi siler.

Kaynak: Wikipedia

The post Kara Kutu Nedir? Ne İşe Yarar? Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.

Yasağa göre; ABD’ye doğrudan sefer yapacak uçaklara binecek olan yolcular cep telefonu dışında tablet, dizüstü bilgisayar ve başkaca elektronik cihazları, el bagajı olarak kabine alamayacaklar.

ABD “laptop yasağı” olarak anılan bu engeli Avrupa’dan gerçekleştirilen uçuşlara da uygulamak istedi. Ancak Brüksel’de ABD’li ve Avrupalı yetkililer arasında hava güvenliğine yönelik tehditlerin ele alındığı bir toplantı yapıldı.

ABD ve Avrupa Birliği yetkilileri, bu yasağın Avrupa’dan gerçekleştirilen uçuşları da kapsamasına karşı çıktı. Karar, Brüksel’de gerçekleştirilen ve hava güvenliğine yönelik tehditlerin ele alındığı dört saatlik görüşmenin ardından alındı. Yetkililer, çeşitli önlemlerin alınması gerektiği konusunda görüş birliğine varıldığını dile getirdi.

ABD’nin tartışma başlatan kararının ardından aynı yasak İngiltere tarafından da uygulamaya geçirilmişti. İngiltere’nin yasak uyguladığı ülkeler ise Türkiye, Lübnan, Ürdün, Mısır, Tunus ve Suudi Arabistan. ABD’nin tartışmaları da başlatan kararının ardından aynı kararı İngiltere de uygulamaya başlamıştı.

İngiltere’nin koyduğu yasak kapsamındaki havayolu şirketleri şunlar: British Airways, EasyJet, Jet2.com, Monarch, Thomas Cook, Thomson, Türk Hava Yolları, Pegasus, Atlas-Global, Middle East Airlines, Egyptair, Royal Jordanian, Tunis Air, Saudia.

Dizüstü bilgisayarlar ise uzun bir süredir endişe kaynağı. Türkiye’deki havalimanlarında da dizüstü bilgisayarlar aranıyor. Fakat uçuş güvenliği prosedürlerini bilen eski bir yetkili, söz konusu tehdidin ABD için yeni olmadığını söyledi.

The post ABD Yolcu Uçaklarında Getireceği “Laptop Yasağından” Vazgeçti appeared first on TechWorm.

S-400’ün kullandığı füzeler Rus Hava Kuvvetleri’nin mevcut hava savunma sistemlerini azaltma programına paralel olarak kısa, orta ve uzun menzillerde aynı anda kullanılabilecek değişik füzelerden seçilmiştir.

Orta menzilli 9M96 füzesi aktif radar güdümlü bir füze olup 120 km menzile sahiptir ve hedefi vurma kabiliyeti uçaklara karşı 1 üzerinden 0.9 ve insansız uçaklara karşı 0.8 olarak hesaplanmıştır. Bu füzenin bir üst türevi olan 48N6DM 30 Nisan 2004 tarihinde Kapustin Yar test merkezinde test edilmiştir.

Uzun menzilli yeni bir füze olan 40N6 400 km menzile sahiptir (MIM-104 Patriot ve S-300’ün iki katı) ve yarı aktif – aktif güdümle hedefe yönlendirilebilir. Bu füzenin hedefleri AWACS erken uyarı uçakları, sinyal karıştırıcı uçaklar ve balistik füzelerdir. Füzenin hızı olan 4.8 km/saniye (17280 km/saat) aynı hızda hareket eden hedefleri vurmasını sağlar.

S-400’ün radarları S-300 sisteminde kullanılan 64N6 ve 76N6 radarlarının gelişmiş bir türevi olan 96L6’dır. S-400 komuta merkezi aynı anda 6 bataryaya komut verebilir ve her batarya 12 fırlatma aracına komuta eden bir 96L6 radara sahiptir. Bu radarlar hayalet uçak tabir edilen hedefleri izleme ve bu hedeflere kilitlenme yeteneğine sahiptir. Gelecekte 96L6 radarların daha da geliştirilmesiyle 500-600 kilometreye kadar etkili olacakları düşünülmektedir.

Kullanan Ülkeler

Rusya: 2009 senesi itibariyla iki tabur konuşlanmıştır. 2011 yılında Moskova’nın kuzeyine iki tabur daha yerleştirilmiştir. (bir S-400 taburu minimum 8 fırlatıcı ve 32 füzeden oluşur). Rusya’nın uzak doğusunda ve Japonya’nın kuzeyindeki Kuril Adaları bölgesine de S-400 sistemleri yerleştirileceği açıklanmıştır.

The post S-400 Hava Savunma Sistemi Nedir? Özellikleri Nelerdir? appeared first on TechWorm.